ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰੈਵਤ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰুষ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਣ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਬੋਲਣ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰੈਵਤ ਨੂੰ ਮਨੁ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਰੈਵਤ ਨੇ ਪੂਰੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਪੂਰੇ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਭਗਵਤ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਗੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਇੱਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਆਖਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਜਨ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਸੁਤ ਜੀ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖੀ! ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤਾਂ ਸੁਣ ਲਈ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਸਾਧੂ ਜਨੋ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ। ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਠ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਸਤ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਮੂਲ, ਪੁਸ਼ਯ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਤ੍ਰ, ਇੰਦੁ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਗੁਰੂ, ਭਦਰਾ, ਵੇਦਾ, ਅਬਜ, ਸ਼ਾਰੰਗਾ, ਅਭਿਧਿਗੁਣ—ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਕਥਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋਣਾ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਆਸ ਪਾਸ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।" "ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਸਤੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਹੀਨੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਨਵਰਾਤਰਾਂ 'ਚ, ਪਰ ਤਾਰੀਖ, ਦਿਨ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਹੋ ਹੀ ਇੱਥੇ ਵੀ ਕਰੋ। ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੰਮ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਜਾਣ।" "ਕਈ ਸਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਕਰੋ, ਜੋ ਛਲ-ਕਪਟ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਤੁਰ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋਣ। ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹਾ ਪਹੁੰਚਾਓ ਕਿ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਹੋਣੀ ਹੈ।" "ਸੂਰਜ, ਗਣਪਤੀ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ—ਸਭ ਆਉਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਥਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਆਉਣ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ, ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋਣ, ਉਹ ਸਭ ਇਹ ਕਥਾ ਰੂਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ।" "ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਮੌਕਾ ਨਾ ਆਉਣ ਦਿਓ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੁਣਨਾ ਪਵੇ; ਸਮੇਂ ਤੇ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਪਹੁੰਚੋ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪਲ ਲਈ ਹੀ ਠਹਿਰੋ।" "ਸਭ ਕੰਮ ਨਿਵੇਕਲੇਪਣ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰੋ; ਜੋ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ।" "ਕਥਾ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਚੋਣੋ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ, ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਿਪੋ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਵੇ।" "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮੰਡਪ ਬਣਾਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਲੇ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਓ; ਉੱਤੇ ਛਤਰੀਆਂ, ਝੰਡੇ ਤੇ ਬੈਨਰ ਲਗਾਓ।" "ਵਿਆਸਥਾਨੀ (ਕਥਾਵਾਚਕ) ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਸਨ ਲਗਾਓ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਹੋਵੇ।" "ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ, ਪੁਰਖ ਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਢੁੱਕਵੇਂ ਆਸਨ ਲਗਾਓ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਭਗਤ, ਦਿਆਲੂ, ਅਸਕਤ, ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ।" "ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬ੍ਰਹਮਨਿਸ਼ਠ ਹੋਵੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਪਾਸਕ, ਕਥਾ ਦੇ ਤੱਤ ਵਿਚ ਮਗਨ, ਦਾਨੀ, ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ, ਨਮ੍ਰ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਸਤਿਕ, ਲਾਲਚੀ, ਕਾਮੀ, ਪਖੰਡੀ, ਰੁੱਖਾ ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਕਥਾਵਾਚਕ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਏ, ਧਿਆਨ ਨ ਲੁਕਾਏ ਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇ।" "ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਦਿਨ ਚ, ਕਥਾਵਾਚਕ, ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਮੁੰਡਣ ਆਦਿ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਣ।" "ਸਵੇਰੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਆਦਿ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।" "ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਗਣਪਤੀ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਕਲਸ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ, ਖੇਤ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਾਲਕ ਦੇਵਤਾ, ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਤੁਲਸੀ, ਨਵਗ੍ਰਹ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨੌ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਭਾਗਵਤ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਮਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿਓ।" "ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੁਣੋ, ਨੌ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ।" "ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਆਖਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੋ—'ਹੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਵਾਨੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਾ!'" "ਹੇ ਦਇਆਲੂ ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਓ; ਹੇ ਜਗਤ ਜਨਨੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਤ ਵਰ ਦਿਓ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਐਸਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਕੇ, ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕਥਾ ਸੁਣੋ।" "ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਸ ਸਮਾਨ ਮੰਨੋ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ, ਕਪੜਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਜਾਓ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ।" "ਕਹੋ—ਹੇ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਥਾ ਦੇ ਚੰਦਰੁਦਯ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੌ ਦਿਨ ਤੱਕ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਹੋਰ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਬੈਠੋ।" ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇ ਕੋਈ ਭੀ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਕੇ ਆਖਰ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।