ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਿਕਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਪਰੀਖ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸੜਾ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉਡਾਨ ਭਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦੇਖਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ ਸੜ ਕੇ ਇਕ ਸੁੱਕੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਰੋ ਪਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਵਾਸਤੇ ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕ੍ਰਿਆ-ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਾਖ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਅਸਥੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵੀ ਦਿਤੇ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜਨਮੇਜਯਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਦਾਈ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਸੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਿਖਾਏ। ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਬਣਦਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਕੁਲ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਦਿਤੀ, ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਪਾਚਾਰਯ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਰਣ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ ਸੀ। ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਅਜੇਤੁ ਬਣ ਗਿਆ। ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤੱਤਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਵਰਨਵਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਪਰੀਖ਼ਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿਤੀ। ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ-ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਿਚਿੱਤਰਵੀਰਯ ਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਚੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਜਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਮੰਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਬਾਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉੱਤੰਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਹ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਆਇਆ, ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਤੂੰ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮੰਗਾਂ, ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਨ ਕ੍ਰੋਧ ਹੈ ਤੇ ਨ ਹੀ ਯਤਨ?" ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੈਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਨ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਵੈਰ ਜਾਂ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਸਟ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ।" ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਸਣ ਨਾਲ ਮਰੇ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।" ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਯਕੀਨਨ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਹੀ ਕਾਰਣ ਸੀ, ਪਰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੀ ਕੀ ਗਲਤੀ ਸੀ?" ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਲਿਆ ਸੀ। ਤਾਂ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਹੀ ਤੇਰਾ ਅਸਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹਤਿਆਰਾ ਹੈ।" ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਈ। ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੰਦਗੀ ਮਿਲ ਗਈ।" "ਉਥੇ ਰੁਰੂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, 'ਜੋ ਵੀ ਸੱਪ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ।' ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਰੁਰੂ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ, ਬੁੱਢਾ ਦੁੰਦੁਭਾ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਛੜੀ ਚੁੱਕੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਦੁੰਦੁਭਾ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ?' ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੰਸਿਆ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਮੈਂ ਇਹ ਵਚਨ ਲਿਆ, ਹੇ ਸੱਪ।'" ਦੁੰਦੁਭਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੰਸਦਾ, ਹੋਰ ਸੱਪ ਹਨ ਜੋ ਡੰਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਦੇਹ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ।' ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰੁਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਅਤੇ ਦੁੰਦੁਭਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ?"' ਸੱਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਖਾਗਮ ਨਾਮ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਸਯੰਮੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਬਣਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ। ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੂੰ ਵੀ ਸੱਪ ਬਣ ਜਾ, ਮੂਰਖ!'" "ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਝ ਠੰਢਾ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੈਨੂੰ ਰੁਰੂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਹੇ ਸੱਪ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤੰਕ ਨੇ ਜਨਮੇਜਯਾ ਨੂੰ ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਨੀ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗਾਥਾ ਸੁਣਾਈ।