ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਛੋਂ, ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਲਈ ਉਚਿਤ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਢੇਰੀ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅੱਠ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਾਮ ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦਵਾਰਕਾ ਗਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਲਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਛਿਨ ਗਈ, ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜ੍ਰਾ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਦੀ ਗੱਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਓਗੇ, ਤਦੋਂ ਅਗਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨਾਗਪੁਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯਾਣ ਅਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਨਿਆਂ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਤੀਹ-ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਾਜਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਮਪੂਰਵਕ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਕਦੇ ਨਾ ਥਕਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਠ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਦਿਨ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਖਮੀ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਤਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ, ਪਿਆਸਾ, ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ, ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਤਰਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ। ਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ گردਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪस्या ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਨੇੜੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ گردਨ 'ਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਹੈ।” “ਕਿਸੇ ਨੇ ਮਰੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ,” ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ گردਨ 'ਤੇ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਰੱਖਿਆ—” “ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਸ ਲਵੇਗਾ।” ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਵੈਰੀਤਾ ਤੋਂ।” “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਓ? ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਉਪਾਯ ਸੋਚੋ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਟੱਲ ਹੈ।” “ਫਿਰ ਵੀ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਾਯ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਸੋਚਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਪਾਯ ਲੱਭਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।” “ਉਚਿਤ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਰਤਨਾਂ, ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਨੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।” “ਜੇਕਰ ਉਚਿਤ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਚੱਲੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਦੋਂ ਸੱਪ ਨੇ ਡਸਿਆ ਅਤੇ ਮਰੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਤ ਹੋ ਗਈ?” “ਉਹ ਅਪਸਰਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਭਾਗ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੇ।” “ਮੰਤਰੀ ਇਸ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ। ਕੀ ਕੋਈ ਆਕਾਸ਼ ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਗ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?” “ਭਾਗ 'ਤੇ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੇ; ਜਾਂ, ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਹਰ ਥਾਂ ਭਿਖਾ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰੇ।” “ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਸੱਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਜੋ ਵੀ ਹਨੇਰੇ ਆਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ—” “ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਪੇਟ 'ਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ—” “ਤਾਂ ਭਾਗ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।” ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਹੜਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ?” “ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਰੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਲੋਮਾ ਸੀ।” “ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਚਯਵਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਚਯਵਨ ਦੀ ਧੀ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਤੋਂ, ਸੁੰਦਰ ਸੁਕੰਯਾ ਸੀ।” “ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਮਾਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੀ।” “ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ਾ ਵੀ ਸੀ।