ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਪਰ, ਮਾਂ, ਮੈਂ ਆਪ ਇਹ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਲਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਪਣਿਆਂ ਵਿਖਾ ਦਿਓ। ਜਦੋਂ ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਾਇਆ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਸੁਭਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਿਅਾਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਮਾਇਆਰੂਪਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਚੰਭਤ ਮਾਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਿਅਾਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਨਾਗਪੁਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਣੀ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਏ। ਸੰਜਯ, ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਦ ਯਾਦਵ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਸ ਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਯਾਦਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਹ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਹਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਨੇ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭਾਸ ਪੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਅੰਬਾਰ ਲਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਠ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਮ ਤੇ ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੁਆਰਕਾ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ। ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਖੋਹ ਲਈ ਤੇ ਅਰਜੁਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਹਾਇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਜ੍ਰ, ਜੋ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ, ਤਦ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਗਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਵਧੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨਾਗਪੁਰ ਚਲ ਪਿਆ। ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ, ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਲਈ ਰਾਜਗੱਦੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਪੰਥ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੱਠ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਜਖਮੀ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਸ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਲੱਗ ਗਈ। ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ, ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਕਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਇੱਕ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੱਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਫਿਰ ਵੀ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿੜੋਲ ਰਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਗੋਮਾਤਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਨੇੜੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੱਪ ਰੱਖ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸੱਪ ਰੱਖਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡੱਸ ਲਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣਾਇਆ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਭਿਮਨਯੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੌਤ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਉਪਾਅ ਵੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਕੁਝ ਸੋਚੋ, ਰਾਜ ਮੰਤਰੀਓ! ਜੇਕਰ ਉਪਾਅ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਮਣਕਿਆਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਣਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਕੀਤਾ?" "ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਫਿਰ ਜੀਉਂਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਜਦ ਤਕਦੀਰ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭੀ ਉਪਾਅ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਲੀਲਾ ਘਟਿਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵੱਲ ਵਧ ਗਏ।