ਜਦੋਂ ਵਿਦੁਰਾ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਧਰਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਵਿਦੁਰਾ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਨਵਾਨ?" ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਿਦੁਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਜੀਵਨ ਰਥੀ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਅਸੰਗ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਦੇ, ਇਕੱਲੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਮਰ ਤੱਤ ’ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਵਿਦੁਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਦੁਰਾ ਇਕ ਮੂਰਤੀ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਦੁਰਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਕ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਕ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਸਨ। ਫਿਰ, ਵਿਦੁਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰਾ ਦੀ ਦੇਹ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, "ਉਹ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸਾੜਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ, ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਭਰਾਤਾ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਏ ਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਪਾਂਡਵ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹੇ; ਉਥੇ ਸਤਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਆਏ। ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਾਓ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਮਰਥ ਹੋ, ਹੇ ਧਨਵੰਤ; ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।" ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਦੁਰਯੋਧਨ ਯੁੱਧ ਲਈ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।" "ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾਤਾ ਦਿਖਾਓ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।" ਸੁਭਦਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਭਿਮਨ्यु, ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਰਵਗਿਆ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣ-ਅਯਾਮ ਕਰਕੇ ਅਮਰ ਮਾਤਾ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਆਦਿ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਨੰਦ, ਗੁਣਵਤੀ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਸਤਕਾਰਿਆ। "ਜਦੋਂ ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਨਾ ਸ਼ਿਵ, ਨਾ ਇੰਦਰ, ਨਾ ਜਲ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨਾ ਕੁਬੇਰ, ਨਾ ਯਮ, ਨਾ ਅੱਗ ਸੀ—ਉਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਦੋਂ ਨਾ ਪਾਣੀ, ਨਾ ਹਵਾ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੁਧੀ, ਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਉਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਸੁਖਮ ਦੇਹ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਲਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਤਾ—ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਓ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਮੋਹਨੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਸਭ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ। ਕੁੰਤੀ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਸੁਭਦਰਾ ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਾਤਾ, ਮਹਾ ਮੋਹਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਸਧਾਰਣ ਮਾਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਪਾਂਡਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸਭ ਪੁੱਛ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਰਾਜਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਗਿਆ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਕੁੰਤੀ ਸਮੇਤ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਜਯ ਨੇ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਛੱਤੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਮਦ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜੇ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰੀ, ਸ਼ਾਪ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਵਜੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਮਹਿਲਾ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ। ਫਿਰ, ਅਰਜੁਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਠ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਲਾਈ। ਰਾਮ ਤੇ ਰੇਵਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਦੁਵਾਰਕਾ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਈ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਡਾਕੂਆਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲਈ ਗਈ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵਜ੍ਰਾ ਨੂੰ—ਅਨਿਰੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁਣ ਘੱਟ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਓਗੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਗਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਥ ਨਾਗਪੁਰ ਗਿਆ। ਦੁਖੀ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਹਾਲ—ਹਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ—ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।