ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਕਹੀ ਗਈ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਦੱਸੇ: ਕੋਈ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਕੋਈ ਕੁਆਰੀ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਖੇਤ-ਜਨਮਿਆ, ਕੋਈ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੋਈ ਪਤ੍ਰਾ ਤੋਂ, ਕੋਈ ਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਿਆ, ਕੋਈ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਖਰੀਦਿਆ, ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਅਸਮਰਥ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ। ਹਰੇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸਮ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮਾਣਯੋਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਆਖਿਆ: “ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਕਿਸੇ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।” “ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਪਹਿਲਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਣੀ ਉੱਤੇ ਸੌਦਾਸਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ।” ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।” “ਜਿਸ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸੱਦਾ ਦਿਆਂ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।” ਪਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਉੱਚਤ ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰਾ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ) ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਅਰਜੁਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਸਾਲ, ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: “ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ।” ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਮੰਤਰ ਵਰਤਿਆ। ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਕੁੰਭ (ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਨਕੁਲ ਤੇ ਸਹਦੇਵ ਜਨਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ—ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਤੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਹਰ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਨਮੇ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਮਾਦਰੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਪਟ ਲਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ। ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਿਆ, “ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ,” ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ; ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼, ਪਾਂਡੂ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਲਤਾ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਮਾਦਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਈ। ਫਿਰ ਕੁੰਤੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਵਾਪਸ ਆਈ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਏ। ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ; ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕੀਤਾ। ਮਾਦਰੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਾਥ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨਿਭਾਈ। ਜਲ-ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੁੰਤੀ ਨੂੰ, ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਲੈ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ, ਵਿਦੁਰ ਤੇ ਹੋਰ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਏ; ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ?” ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੁੰਤੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ।” ਭਰੋਸੇ ਲਈ, ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਆਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਹੈ।” ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਭੀਸ਼ਮ ਤੇ ਹੋਰ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਾਗਪੁਰ ਲੈ ਗਏ ਤੇ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਰਥ (ਪਾਂਡਵ) ਜਨਮੇ ਤੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਸੁਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ। ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭੈਣ, ਸੁਭਦਰਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਸ਼ਨੂ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਅਭਿਮਨ्यु ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਭੂਮੀ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਅਭਿਮਨ्यु ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਤਨੀ, ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬੱਚਾ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਭਤੀਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਡ੍ਰੋਣ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਵੰਸ਼ ਲਗਭਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਐਸਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਭੀਮ ਦੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਰਹੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਦੁਖ ਲੈ ਕੇ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ। ਵਿਦੁਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਭੁਲਾ ਦੇਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੁਣਦੇ, ਭੀਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ। “ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਾਪੀ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਖੂਨ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਰੁਚਿਕਰ ਸੀ।” “ਇਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਬੇਸ਼ਰਮ ਮੇਰੇ ਦਿੱਤੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਧ ਜਾਂ ਕੁੱਤਾ; ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਅਰਥ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪਾਂਡੂ ਦੀ ਮੌਤ, ਮਾਦਰੀ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਆਉਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗवाही, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਅਭਿਮਨ्यु ਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਗਾਂਧਾਰੀ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਿਦੁਰ, ਤੇ ਭੀਮ ਦੀ ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਦਾ ਵਿਰਲਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।