ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਹ ਘਰ ਆ ਕੇ ਨਾ ਤਾਂ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਨਾ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਸੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹੜੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਣਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਚੁਕਾਉਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਪੱਥਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਚੁਣੀ ਸੀ। ਹਰੀਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਵਜੋਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਓਹੋ ਹੀ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੇਚਿਆ, ਪਰ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ। ਜਾਮਦਗਨਯ ਨੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਸੀਸ ਵੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਅਸੰਭਵ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਆ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਧੂਰੀ ਨਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹੈ ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇ; ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ?” ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਥੋੜਾ ਲਜਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਪੁੱਤ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਹਾਰਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਾਂਗੇਯ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਾਓ ਤੇ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਏ, ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ ਤੇ ਗਾਂਗੇਯ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਮਛੀਏ ਦੇ ਘਰ ਗਏ। ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮਛੀਏ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤਯਵਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇਵੋ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਸੇਵਕ ਬਣਾਂਗਾ।” ਮਛੀਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਲੈ ਜਾ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।” ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, “ਮਛੀਏ ਦੀ ਧੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰਣਗੇ।” ਫਿਰ ਵੀ ਮਛੀਏ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੇਗਾ।” ਗਾਂਗੇਯ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਭੀਸ਼ਮ ਵ੍ਰਤ ਹੈ।” ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਛੀਏ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤਯਵਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਤਯਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਇਕ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਆਸ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਗਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਸਤਯਵਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਹੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮਰ ਗਏ। ਵਿਆਸ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਅੰਨਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ, ਉਹ ਰਾਣੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਫਿੱਕੀ ਪਈ, ਤਾਂ ਵਿਆਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਪਾਂਡੂ ਜਨਮਿਆ। ਤੀਜੀ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਰਾਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਮਕਲਾ ਜਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਸੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਪਾਂਡੂ ਛੋਟਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਨਾ ਸੀ। ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾਇਆ ਤੇ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ: ਗਾਂਧਾਰੀ, ਸੁਬਲ ਦੀ ਧੀ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਯਾ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਵੀ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ: ਕੁੰਤੀ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੀ ਧੀ, ਅਤੇ ਮਾਦ੍ਰੀ, ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ। ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਵੈਸ਼ਯਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਯੁਯੁਤ्सੁ। ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੀ, ਅਜੇ ਕੁਆਰੀ ਹੋਣ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਂਡੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਿਆ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ?” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: “ਕੁੰਤੀ, ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਦੀ ਧੀ, ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ, ਰਾਜਾ ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਨੇ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਕੁੰਤਿਭੋਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪਾਲਿਆ ਤੇ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਉਜਲੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਇਕ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਵਗਦੀਆਂ ਚਲੀਆਂ।