ਅੱਗ-ਕੁੰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਦਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਗੌਤਮ, ਅਰਘਯ ਲਿਆਓ; ਇਹ ਰਾਜਾ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਰਾਜਾ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਧੂ ਭਵਿੱਖ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਰਘਯ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਰਘਯ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ: "ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਫੌਜ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਦੋਸਤ, ਨੌਕਰ, ਮੰਤਰੀ, ਸ਼ਹਿਰ, ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪ—ਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ?" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ; ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਦੱਸ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੀ ਕਿਹੜੀ ਪਤਨੀ ਇੱਥੇ ਹੈ?" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਰੇਵਤੀ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਦਵਿਤੀਅ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ—ਸੁਭਦਰਾ ਆਦਿਕ—ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਤੂੰ ਹੁਣੇ 'ਪਿਆਰੀ' ਕਿਹਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਤੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਾਹਤੀ ਸੀ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਠੀਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਧੀਆ ਹੀ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੋਟਾ ਨਹੀਂ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਵੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਖੋਟਾ ਨਹੀਂ। ਅਗਨਿ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਮੁਖੋਂ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲੇ ਹਨ।" "ਅੱਜ ਮੈਂ ਅਗਨਿ ਪਾਸ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ—'ਇਸ ਦਾ ਵਰ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?'—ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਰਾਜਾ ਦੁਰਦਮ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਵਰ ਹੋਵੇਗਾ।' ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਇਹ ਕੁਆਰੀ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਜਿਸਨੂੰ 'ਪਿਆਰੀ' ਕਿਹਾ, ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਸੰਕੋਚ ਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ ਹੀ ਕਰਵਾਓ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤ੍ਰੀ, ਵਿਆਹ ਲਈ ਕਈ ਸ਼ੁਭ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?" ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਮਾਂ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਓ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?" ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਚਨ ਹੀ ਉਚਾਰੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬਚਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਅਜਿਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?" ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋ। ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਰੱਖਾਂਗਾ।" ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚੰਦ੍ਰਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਫਿਰ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੇਠ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦੁਰਦਮ ਨਾਲ ਕਰਾਇਆ। ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਦੱਸ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਵਾਇੰਭੂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ ਜੋ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਥ ਹੋਵੇ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਇਹ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੈਨੂੰ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਨਾਥ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਪੰਜਵੀਂ ਪੁਰਾਣਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸੁਣੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਰੇਵਤ ਦੀ ਧੀ ਰੇਵਤੀ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੈਵਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਪੰਜਵਾਂ ਮਨੁ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਤ੍ਯ ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਅਜੈ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਮਸ਼ ਆਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਪੈਰ ਫੜੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੋਮਸ਼ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ; ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਉਹ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਰਮ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪੂਜਦੇ ਹਨ—ਜਦ ਤਕ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਗਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰੀ ਭਾਵੇਂ, ਪੂਰਨ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ। ਜਦ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਵਾਰਣ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਕੁਆਰੀਆਂ ਤੇ ਵਿਆਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਰਾਣੀ ਰੇਵਤੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ। ਜਦ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਗ੍ਰਹਿ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਹੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਰੇਵਤੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬੜੀ ਉੱਲਾਸ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਲਾ ਕੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਾਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਦੁਰਦਮ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਰੇਵਤੀ ਦੇ ਘਰ ਰੈਵਤ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਮਨੁ ਬਣਿਆ।