ਇਕ ਵਾਰ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੰਗੇਯਾ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ, ਜਹਨਵੀ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਰਾਈ ਅਤੇ ਵਾਸੁਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਮਾ ਭਗਵਤ ਕਥਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਦੇ ਵਚਨ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਸੁਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਹੋਈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਦੁਆਰਾ ਗੰਗੇਯਾ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ? ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਕ ਮੱਲਾਹ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਿਰਨ, ਭੈਂਸ ਅਤੇ ਨੀਲਗਾਈ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਅਰ ਅਤੇ ਬਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ, ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣਵਰਨਣਯ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸੁਗੰਧ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਨਾ ਤਾਂ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲ ਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਹਿਰਨ ਦੀ ਕਸਤੂਰੀ, ਨਾ ਚੰਪਕ, ਨਾ ਮਾਲਤੀ, ਨਾ ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ; ਇਹ ਹਵਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਘਰੜੀ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਲਜਵਤੀ, ਸੋਹਣੀ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਘੂਰੇ, ਮੋਹਕ ਨੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਰੂਪ ਬੜੀ ਹੀ ਅਦਭੁਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਗਤ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਨਵੀਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਦੇਵਕਨਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਕੁੜੀ? ਸ਼ਾਇਦ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਧੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ? ਇਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕੁੜੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਦਾ, ਰਾਜਾ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ; ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜੀ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੀ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ, ਇਹਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਅਕੇਲੀ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਸੋਹਣੀ-ਥigh ਵਾਲੀ? ਦੱਸ, ਕੀ ਤੂੰ ਵਿਆਹੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਕਵਾਰੀ?" "ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ-ਨੈਣ ਵਾਲੀ। ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ—ਹਰ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਮੱਲਾਹ ਦੀ ਧੀ ਜਾਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਨੌਕਾ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਅੱਜ ਘਰ ਗਿਆ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁੜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ; ਪਰ ਰਾਜਾ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਬਣਾ ਲੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਕੁੜੀ, ਮੈਂ ਕੁਰੁਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਾਂ—ਤੇਰੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ।" "ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਤਨੀ ਬਣ, ਮਿਰਗ-ਨੈਣੀ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ; ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਕਾਮਦੇਵ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਕੇਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ। ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ, ਬੜੇ ਸੁਖਦਾਈ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੱਲਾਹ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਸੁਗੰਧਾ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ; ਪਰ ਸਚ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੀ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲੈ, ਜਲਦੀ।" "ਮੈਂ ਮੱਲਾਹ ਦੀ ਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੁਤੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ, ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈ—ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਹਾਂ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੱਲਾਹ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਰੱਖਣ ਲਈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੱਲਾਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ। ਮੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਤੇਰਾ ਆਉਣਾ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਗਿਆ ਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ—ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਵੇਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਮੱਲਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕੀਮਤੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ; ਪਰ ਉਹ ਆਮ ਸ਼ਰਤਾਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਬਣੇ; ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇ—ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ।" ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੱਲਾਹ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਗੰਗੇਯਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦੇ ਸਕਿਆ।