ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਦ ਕੁਲ ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣਿਆ? ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਕੌਣ ਸੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਭੀਸ਼ਮ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਜੀਵਿਤ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਮਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਈ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਰਾਜ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਵਿਆਸ, ਜਿਸਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਅਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਰਚਿਯਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਬੜਾ ਨਿੰਦੇਯੋਗ ਸੀ—ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਸੂਤ ਜੀ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭੀ, “ਸਤ੍ਯਵਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜਾ-ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਧੀ ਬਲ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਰਾਜ ਮਹਾਭੀਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਗਏ। ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਗੰਗਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਮੁੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਗੰਗਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ।” ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਮਹਾਭੀਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀਪ, ਜੋ ਪੁਰੂ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸਨ, ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਯੁ ਥਾ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਿਨੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਦਯੁ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸੁੰਦਰ ਰਮਣੀ, ਇਹ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਗਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਉਸ਼ੀਨਰ ਦੀ ਧੀ ਬੜੀ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਨੰਦਿਨੀ, ਜੋ ਚਿਤਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹੀ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇਗੀ। ਪਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਯੰਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਜਲਦੀ ਫਲ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ। ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਰਨ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਵਾਸੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਆਫਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਸੂ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਪਰ ਦਯੁ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਸਾਰੇ ਵਾਸੂ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।