ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸੂਰਮੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ-ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗਿਰਿਕਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਘਰ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਉਚਿਤ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਗਿਰਿਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰਾਜੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੀ। ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉਸੇ ਦਿਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗਿਰਿਕਾ ਦਾ ਚੇਤਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਤਾਨ-ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਸੀ। ਪਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਮੰਨਣਯੋਗ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗਿਰਿਕਾ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀਰਜ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਜਦ ਹੀ ਉਹ ਵੀਰਜ ਇੱਕ ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਪਕੜ ਲਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਤਾਨ-ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵੀਰਜ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਵੀਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਪੱਤਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ। ਉਸਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਵੀਰਜ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਬਾਜ਼ (ਹੌਕ) ਬੈਠਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਏ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪੱਤਾ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਗਿਰਿਕਾ ਤੱਕ ਇਹ ਪੱਤਾ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਹੀ ਸੰਤਾਨ-ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੱਤਾ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਜ਼ ਨੇ ਪੱਤਾ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਦ ਬਾਜ਼ ਪੱਤਾ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਮਾਸ ਸਮਝ ਕੇ ਪਹਿਲੇ ਬਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲੜ ਪਏ। ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ, ਪੱਤਾ ਹਥੋਂ ਛੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵੀਰਜ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਉੱਡ ਗਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਹੇਠਾਂ ਤੈਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਸੰਤ) ਦਾ ਪੈਰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਸੰਤ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਭੰਗ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਮੱਛੀ ਬਣ ਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸੰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਅਪਸਰਾ ਸੀ, ਯਮੁਨਾ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਬਣ ਗਈ। ਜਦ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪੱਤਾ ਡਿੱਗਿਆ, ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਿਗਲ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਮਛੀਰਾ ਨੇ ਉਸ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਦ ਮਛੀਰਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇਨਸਾਨੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਨਿਕਲੇ—ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮਛੀਰਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੱਛੀ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਜਨਮੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਮੁੰਡਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਮਤੱਸ, ਵਾਸੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਹੋਇਆ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਲਿਕਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਸੂ ਨੇ ਮਛੀਰੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਮਤੱਸੋਦਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਗਈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਮਤੱਸਗੰਧਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਹ ਵਾਸਵੀ ਮਛੀਰੇ ਦੇ ਘਰ ਪਲਣ ਲੱਗੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਸਦਾ ਸ਼ਾਪ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਗਈ? ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦ ਸੰਤ ਨੇ ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਈ। ਸੰਤ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਤੂੰ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਦੋ ਮਨੁੱਖੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਫਿਰ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ ਨੇ ਨਦੀ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਪਸਰਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਵ ਲੈ ਕੇ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਮਤੱਸਗੰਧਾ, ਮਛੀਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਧੀ ਵਾਂਗ ਪਲੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੜੀ ਵਾਸਵੀ, ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ ਉਜਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਮਛੀਰਾ, ਜੋ ਮਤੱਸਗੰਧਾ ਦਾ ਪਿਉ ਸੀ, ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਖਾਣਾ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨੌਕ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਲੈ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਛੀਰੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਮਤੱਸਗੰਧਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਧੀਏ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੌਕ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਛੱਡ ਆ; ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।