ਸੁਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਦਿ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਮੁਰਜਾ, ਵੀਣਾ, ਢੱਕਾ, ਡਮਰੂ, ਘੰਟੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਫਿਰ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਬੋਲ ਪਏ, “ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ ਮਾਤਾ! ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਸਰਵਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ!” ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਦਿਤੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਕਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭ੍ਰਮਰੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਨੁਆਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰੋਜ਼ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸਦਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ, ਮਤਸਯਗੰਧਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਗਰਭਧਾਰਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਰੇ, ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਤੇ ਉਹ, ਜਿਹੀ ਉਹ ਸੀ, ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਚੁਣੀ ਗਈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ। ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਵਿਆਸ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਓ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਨੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹਨ, ਇਹ ਮੁੜ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਮੈਂ ਸਰਵੋਚਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦਾਤਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਆਦਿ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਕੇਵਲ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਦੀਵੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਰਾਜੋਪਰਿਚਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ, ਤੇ ਚੇਦੀ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਮਹਲ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਲਈ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੋਪਰਿਚਰ ਵਾਸੁ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਗਿਰਿਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਗਿਰਿਕਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਗਰਭਧਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਓਸੇ ਦਿਨ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜਾ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਿਕਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਦਾ ਵੀਰਯ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਬਨਿਆਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਵੀਰਯ ਵਿਅਰਥ ਨ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਸਮਾਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੀਰਯ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਣੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੀਰਯ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ ਬਨਿਆਨ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨੇੜੇ ਉੱਡਦੇ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਰੂਪ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਲੈ ਜਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ।” “ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਜਲਦੀ ਗਿਰਿਕਾ ਨੂੰ ਦੇ ਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸਮਾਂ ਹੈ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੱਤਾ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਤੇਜ਼-ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਪੱਤਾ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਿਆ। ਜਦ ਬਾਜ਼ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੱਤਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਮਾਸ ਸਮਝ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਹਿਲੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ-ਮੂੰਹ ਲੜ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਵੀਰਯ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਦੋਵੇਂ ਬਾਜ਼ ਉੱਡ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਲਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਜਦ ਉਸਨੇ ਉਸ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ-ਭੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੱਛੀ ਬਣ ਜਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਪਸਰਾ ਸੀ, ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੱਛੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਵੀਰਯ ਡਿੱਗਿਆ, ਅਦ੍ਰਿਕਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੱਛੀ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।