ਜਦੋਂ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾ ਯਗ੍ਯ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਸਮਾਨੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਹ ਅਦ੍ਭੁਤ ਯਾਤਰਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤਿ ਉਤਸਾਹ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣ "ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ" ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਸਦਾ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਿਧੀ ਅਤਿ ਨੇੜੇ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਅੱਧਾ ਦਿਨ, ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ, ਇੱਕ ਪਲ ਜਾਂ ਇਕ ਛਿਨ ਹੀ ਸੁਣ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ, ਦੁਰਭਾਗ, ਜਾਂ ਅਪਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਭ ਯਗ੍ਯ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਤਕਰਮ ਹੋਏ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਨ ਪੁਰਾਣ ਰਚਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਜਰ ਅਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਜਰ-ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮੀਨੇ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਦਿਨ ਦੀ; ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਸ਼ਵਿਨ, ਮਧੁ ਜਾਂ ਤਪਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਨਵਰਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਯਗ੍ਯ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ, ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਮਿਤ੍ਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ, ਵੈਦਿਕ ਨਿੰਦਕ, ਹਿੰਸਕ ਜਾਂ ਅਨਾਸਤਿਕ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਪਰ-ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਗੋ-ਦੇਵਤਾ-ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਵਰਤ, ਤੀਰਥ, ਦਾਨ, ਹੋਮ, ਜਪ ਜਾਂ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਗਯਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਨੈਮਿਸ਼, ਮਥੁਰਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਵੀ, ਜਿੰਨੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਉਤਨੀ ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਮਹਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ, ਭਾਗਵਤ ਪੋਥੀ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ, ਮਹਾਮਾਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਬਿਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਲਗ੍ਰਹ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੁਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗਵਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ, ਬੀਮਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਨਿਸੰਤਾਨ, ਕੇਵਲ ਧੀਆਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਸ਼ੋਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਜਾਂ ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਵਧੀਕ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—"ਮਹਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਪ੍ਰਸੇਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ? ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਕਿੰਝ ਅਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਸੁਣੀ? ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਸੂਤ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ—"ਸਤਰਾਜਿਤ, ਜੋ ਭੋਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਪਾਸਕ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਵਿਖਾਇਆ। ਉਸ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਤਰਾਜਿਤ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਸਤਰਾਜਿਤ ਦੁਆਰਕਾ ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਸੂਰਜ ਸਮਝ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ—'ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ!' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ—'ਬੱਚੇ, ਇਹ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ, ਸਤਰਾਜਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਪਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਸਵਾਨ ਨੇ ਦਿੱਤੀ।' ਫਿਰ, ਮੰਗਲ ਵਚਨਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਸਤਰਾਜਿਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਮਣੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਅਕਾਲ ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖ; ਇਹ ਮਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਠ ਤੋਲਿਆਂ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸਤਰਾਜਿਤ ਦਾ ਭਰਾ ਪ੍ਰਸੇਨ, ਮਣੀ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿੰਧੀ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ (ਸ਼ੇਰ) ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ। ਫਿਰ, ਭਾਲੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਾਂਬਵਾਨ ਨੇ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਣੀ ਸਮੇਤ ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਸੇਨ-ਸਯਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਗੇ ਵਧੀ।