ਵਡੇ ਬਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਛਵੀਂ ਵਿ्णੁ ਸਾਵਰਨੀ, ਜੋ ਚੌਦਵਾਂ ਮਨੁ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਬਣੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਅਤੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੂ, ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹਨ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਨਾਰਦ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਹ ਅਚਿੰਤਯ ਤੇ ਅਵਿਅਕਤ, ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਦਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਰੁਣ ਨਾਮ ਦਾ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸ਼ਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਘੋੜ ਅਤਿ ਕਰੜਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਰੋਕ ਕੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੇਵਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦਾਂ 'ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਉਹ ਸਿਰਫ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਕੁਝ ਨਾ ਖਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੰਨੀ ਘੋੜ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਅੱਗ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੜਾ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕੰਬ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਅਰੁਣਾ ਸਿਰਫ ਸਾਂਸਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਗੁੰਝ ਗਈਆਂ, ਪੇਟ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਸਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚੰਗਾ ਬੰਦੇ, ਮੰਗ ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਆਨੰਦ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਿਰ-ਕਾਲੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਕਮੰਡਲ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਉੱਠਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨੋ-ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਮੰਗਿਆ: "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ, "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਮਹੇਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਜੋ ਮੈਂ ਦੇ ਸਕਾਂ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਅਸੰਭਵ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰੁਣਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ; ਨਾ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਐਸਾ ਵਰ ਦਿਓ।" "ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੱਡਾ ਬਲ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੈਥੋਂ ਜਿਵੇਂ ਮੰਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਅਰੁਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰਤਾਜ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ। ਸੰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵੱਡਾ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਆਗੂ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇ ਸਾਰਾ ਥਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਰੁਣਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਯਮ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬੇਦਖਲ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਲਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਵਿਚਾਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਜੰਗ, ਨਾ ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਰਦਾਂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ, ਨਾ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ: "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਏਗੀ।" "ਜੇਕਰ ਦੈਤਿਆਰੁਣ, ਜੋ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦੇ ਜਾਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ," ਇਸ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਅਚਾਰਯ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੈਤਿਆ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਵੇ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।