ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਵਰਣੀ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਵੀ ਭਗਤ ਨੇ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਮਨੁਆਂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜਿਸਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।” ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਕਰੂਸ਼, ਪૃਸ਼ਧ੍ਰ, ਨਾਭਾਗ, ਦਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਰਯਾਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੜੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਛੇ ਜਣੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਤਟ ਤੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਂਸਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਮਾਟੀ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਛੇ ਜਣੇ ਮਹਾਤਪਸੀ, ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁੱਕੀ ਪੱਤੀ ਖਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਵਾ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਧੂੰਏਂ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਅੰਦਰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਸਹਿ ਕੇ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਨਿੱਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਧੀ ਜਾਗ ਪਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਨੁ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਦਰਸ਼ਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਛੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: “ਮਹਾਂਦੇਵੀ! ਜੈ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਆਸਥਾਨ ਹੋ। ਵਾਗਭਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਵਾਗਭਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ‘ਕਲੀੰ’ ਮੰਤਰ ਰੂਪ ਮਾਤਾ, ਜੋ ‘ਕਲੀੰ’ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੀ ਹੋ। ਕਾਮਰਾਜ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਰੋਤ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਯੋਗ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਭੋਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ। ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।” ਮਾਤਾ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਪਾ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ: “ਹੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ! ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਹੁਣ ਜੋ ਮਰਜੀ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਵਿਲੰਬ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਦਿਉਂਗੀ।” ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੇ ਅਰਜ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਮਾਤਾ! ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਸੁਖੀ ਤੇ ਵਿਘਨ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਲੰਮੀ ਚਲੇ। ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਭੋਗ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਮਿਲਣ, ਸਾਡੀ ਯਸ਼, ਤੇਜ ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਧੇ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਹੋਵੇ—ਇਹੀ ਵਰ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣੋਗੇ, ਲੰਮੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਅਨੇਕ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ। ਅਟੁੱਟ ਤਾਕਤ, ਰਾਜਯੋਗ, ਯਸ਼, ਤੇਜ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ।” ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਹੀ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਪਰਮ ਰਾਜਯੋਗ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੋਗ ਭੋਗਦੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਟੁੱਟ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਇਆ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮਨੁਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੋਏ। ਅਗਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਵਰਣੀ ਮਨੁ ਬਣੇ। ਪਹਿਲਾ ਡਕ੍ਸ਼ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਨੌਵਾਂ ਮਨੁ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਅਟੁੱਟ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ। ਦੂਜਾ ਮੇਰੁ ਸਾਵਰਣੀ, ਦਸਵਾਂ ਮਨੁ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ। ਤੀਜਾ ਮਨੁ ਸੂਰਯ ਸਾਵਰਣੀ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਗਿਆਰਵਾਂ ਮਨੁ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਸੀ, ਚੰਦਰ ਸਾਵਰਣੀ ਹੋਇਆ। ਬਾਰਵਾਂ ਮਨੁ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ। ਪੰਜਵਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਸਾਵਰਣੀ, ਤੇਰਵਾਂ ਮਨੁ ਹੋਇਆ। ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ। ਛੇਵਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਾਵਰਣੀ, ਚੌਦਵਾਂ ਮਨੁ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਇਆ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਰ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਮਨੁ, ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਤਿ ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਏ।” ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਭ੍ਰਾਮਰੀ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਮ੍ਰਿਤ ਜਿਹੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਾਰਦ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਅਚਿੰਤਯ ਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਕਰਤਬਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾਇਨੀ ਹਨ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਦੈਤ ਆਰੁਣਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਸਟ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਲਕਸ਼ ਲੋਟਸ-ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ) ਵੱਲ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ‘ਉਹ ਸਾਡੇ ਰਾਖੇ ਬਣ ਜਾਣ।’ ਆਰੁਣਾ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਯੋਗੀ, ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਕੀ ਪੱਤੀ ਖਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਾਂਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।