ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇੱਥੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਤਵਾਕ ਸੀ। ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਮੁੰਡਨ ਅਤੇ ਉਪਨਯਨ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਖ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਨ-ਸਥਿਤੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ; ਮਾਤਾ, ਅਨੇਕ ਲਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ। ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇਤਨਾ ਬੁਰਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ?” ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਬੁਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।" ਬੁਰਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਖ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਲੋਕ ਧਨ੍ਯ ਹਨ। ਬੁਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਜਾਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਦੁਖ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਯਾਤਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬੁਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਕੇ ਵੰਸ਼ ਲੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਪਤਨੀ ਕਰਕੇ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਝੂਠੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪਾਲਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ, ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਨਰਕ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੰਤਾਨ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਵਾਇਆ। ਪਰ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ: "ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾ ਤੁਸੀਂ, ਨਾ ਤੁਹਾਡੀ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਿਵਾਰ—ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਕਰਕੇ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸ਼ੁਭ ਵੇਲੇ ਜਨਮਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਦੁਖ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸੁਭ ਦਾਤਾ, ਦੁਖ ਨਾਸਕ ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" ਗਰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਰੇਵਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ!" ਉਸਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਪੂਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਮੁਦਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੈਵਤਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਕੁਮੁਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਰਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸੁਭ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਕੰਦਾ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ: ਰੇਵਤਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਚਮਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮ ਲੈਣੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੁਤੀਆ ਲਕਸ਼ਮੀ। ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰੇਵਤੀ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ "ਰੇਵਤੀ" ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਮੁਚਾ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਕੁਮੁਦਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋਈ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਖੋਜ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਆਗਨਿ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਅਗਨਿ ਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਅਗਨਿ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ: "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਧਰਮਵਾਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵੀਰ, ਚਤੁਰ, ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਉਹ ਦੁਰਦਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਸ਼ਵਰੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੁਰਦਮਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਚਤੁਰ ਸੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਭਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਿਕ੍ਰਮਸ਼ੀਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਕਲਿੰਦੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅਵ੍ਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰੇਵਤੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪਿਆਰੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਚ ਦੱਸੋ, ਸੁਭਾਗੇ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ?" ਰੇਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਨਿ-ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਦੁਖੀ ਕਹਾਣੀ, ਰੇਵਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ, ਅਤੇ ਰੇਵਤੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਜਨਮ ਤੇ ਦੁਰਦਮਾ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ, ਸਭ ਵਿਆਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।