ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ—ਜਗਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਕਮਲਾ ਹੈ, ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਰਮ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਦੇਵੀ ਕੌਣ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ। ਕੌਣ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਦੇਵੀ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ? ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਦੇਵੀ ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਦੇ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਨਾਰਦਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦੈਤ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਦੈਤ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਂ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡੁੱਬੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ—ਉਹ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੀਂਦ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਹੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਇਆ, ਹੇ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਤੇਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਹਾਰਾਤ੍ਰੀ, ਮੋਹਰਾਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ, ਸਰਵ-ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪੂਜਨਯੋਗ, ਮਹਾਨ ਆਦਰਯੋਗ, ਮਾਇਆ, ਸ਼ਹਦ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ, ਧਰਤੀ ਆਪ ਹੈਂ। ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਉੱਚੇ-ਹੇਠਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਲਾਜ, ਪੋਸ਼ਣ, ਧੀਰਜ, ਯਸ਼, ਸੋਭਾ, ਦਇਆ ਦਾ ਰੂਪ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਾਗਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਪਵਾਨ ਹੈਂ। ਪਾਰਮ ਸਵਾਮੀ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੁਇਤ, ਦੁਹਾਂ ਸੁਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ, ਤਿੰਨ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਚੌਥੇ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪੰਜ ਤਤਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਛੇਵੀਂ ਦੀ ਰਾਜਾ, ਸਤ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਸਤ ਸਤਾਂ ਦੀ ਦਾਤਾ, ਅੱਠਵੀਂ ਵਸੂਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਨੌ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਨੌ ਰਸਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਗਿਆਰਵੀਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਬਾਰਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਮੂਲ, ਤੇਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇਰਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚੌਦਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨੂਆਂ ਦੀ ਮਾਂ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਸੋਲਵੀਂ ਕਲਾ ਵਾਲੀ, ਸੋਲਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਪਵਾਨ।" "ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸੋਲਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਤਮੋ ਗੁਣ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੋਵੇਂ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ ਵੀ।" "ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਮਸੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਦ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਾਗ ਪਏ ਅਤੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਰੀ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਦੈਤ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋ।" ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ "ਠੀਕ ਹੈ" ਕਿਹਾ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਕਰ ਚਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸੀ ਮਹਾਕਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਸੁਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਵਰਨੀ ਮਨੂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਈ।