ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੱਤਵੀਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੇ ਮਨੁ, ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ, ਜੋ ਸ੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵ ਵੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ। ਇਹ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣੇ। ਅੱਠਵੀਂ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦੇ ਮਨੁ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਵਰਨਿ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਹ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ, ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧੀਰਜੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਨੁ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।" ਤਦ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਚੈਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਰਥਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਰ, ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਨਿਪੁੰਨ, ਧਨ ਸੰਚੈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਭਿਮਾਨੀ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਦਰ ਅਤੇ ਧਨ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨੀ ਸੁਰਥਾ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਛੀਨ ਲਈ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋਇਆ, ਬਨਬਾਸੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਉਂ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੇਧਸ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਸੁਰਥਾ ਰਾਜਾ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੂਜਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਨਿਵਰ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਸੱਚ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇਗੀ? ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ।" ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਅਦ੍ਭੁਤ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਜਾਣੋ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਈ ਰੋਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਦੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਲਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਿਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਾਲਰਾਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਕਮਲਾ ਹੈ, ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਿਨ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਠੀਕਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰਮ ਹੈ। ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਕਿੱਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤੇ ਸੁਭਾਉ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਸਲ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਿਆਪਕ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਜਨਾਰਦਨ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਦੋ ਅਸੁਰ, ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।" "ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਵੇਂ ਬਚਾਂ?' ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸੀ—ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ।" "ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ, ਨੀਂਦ (ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ), ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਜੜ ਹੈ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, 'ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਇਆ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।'" "ਤੂੰ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਮਹਾਰਾਤ੍ਰੀ, ਮੋਹਰਾਤ੍ਰੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਸਤਤਾ ਵਿਚ ਭੀ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸਰਬਸਵਾਮੀ, ਆਦਰਨੀਯ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਦੀ ਖਜਾਨੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਪੂਜਨੀਯ, ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਮਾਇਆ, ਮਿੱਠੀ ਮਾਧਵੀ, ਧਰਤੀ ਆਪ ਹੈਂ; ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਲਾਜ, ਪੋਸ਼ਣ, ਧੀਰਜ, ਯਸ਼, ਸੋਭਾ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਮਨੋਹਰ, ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਜਾਗਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ। ਹੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੂੰ ਪਰਮ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਸੁਰਥਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੇਧਸ ਤੋਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਲੀਲਾ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਆਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।