ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂਵ ਸੀ, ਉਹ ਬੜੇ ਜੁਗਤਿਅੰਤ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਸੇਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਅਜਿਹੀ ਰਾਜਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਾਨਪਾਦ—ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣੇ। ਦੂਜਾ ਮਨੁ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਣਮਾਪਣਯੋਗ ਸੀ। ਇਹ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਮਾਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਾਤਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਧਿਕਾਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਕ, ਤਾਰਣੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ ਨੇ ਤਾਰਣੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਤੀਯ ਮਨੁ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਉਤਤਮ ਸੀ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਿਆ, ਉਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਵਾਗਭਵ ਮੰਤਰ ਦੀ ਜਪਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉੱਚੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਭਰ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਅਤੇ ਲੰਬਾ ਚਿਰ ਤੱਕ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਿਆ। ਰਾਜਸੁਖ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੌਥਾ ਮਨੁ, ਤਾਮਸ ਨਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਾਮਰਾਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਬਸੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਨੌ-ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਰਹਿਤ, ਨਿਡਰ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਦਸ ਬਹੁਧੀਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਤਾਮਸ ਨੇ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਵਾਂ ਮਨੁ, ਰੈਵਤ ਨਾਂ, ਤਾਮਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਿਆ, ਉਥੇ ਕਾਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵਾਕ-ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਰਾਜ-ਸਮਪੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤਰਿਆਂ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ ਵਿਰਤਾ ਨਾਲ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਛੱਠੇ ਮਨੁ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਮਾਤਾ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਕਿ ਅੰਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਮ ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਾ ਰਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੁ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਪੁਲਹਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਹੇ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਖੰਡ ਰਾਜ, ਅਣਰੋਕੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸ਼ਸਤਰ-ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਮਿਲੇ। ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਟੁੱਟ ਰਹੇ, ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਉ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਮਨੁ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪਈਆਂ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਚਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਉਪਾਸਨਾ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। “ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ—ਅੱਜ ਮਾਤਾ ਸ਼ਿਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਉਹਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ! ਸੁਣੋ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਖੰਡ ਉਪਾਸਨਾ—ਨਿਰੰਤਰ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੋ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਮੰਤਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਪੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਗਭਵ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ। ਇਸਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪਦਮਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਮਹਾਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਾਰ ਬਣਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਨਾਸਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਲੋਕਪਾਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ, ਜੋ ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਵੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬਣੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਮਾਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮਹਾਨ ਸਮਪੱਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਲਹਾ ਤੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਅੰਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਵਿਰਜਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਾਗਭਵ ਬੀਜ-ਮੰਤਰ ਦੇ ਜਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਕੇਵਲ ਕੋਪਲੇ ਖਾਂਦਾ, ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਪਾਣੀ ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਹਵਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦਾ, ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਨਿਰੰਤਰ ਵਾਗਭਵ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕੀਤਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਤਾ ਭਰੀ ਰਹੀ। ਜਦ ਉਹ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਆਪ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।