ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਜਗਦੰਬਿਕਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਂ ਹੋਏ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਖੜੀ ਸੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਚੰਦਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਲਾ ਤੋਂ ਮੁੜ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ-ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਜੋ ਸਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੁਹਾਡੀ, ਹੇ ਦੁર્ગਾ! ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ, ਹੇ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਹੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਵਲ-ਚਰਣ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕਾ ਹਨ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨਾ ਤੇ ਲਯ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਚਾਰ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਵੇਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਦਾਸ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾ ਦੇਵੀ ਦੁर्गਾ ਨਾਰਾਇਣੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।” ਉਹ ਹੁਕਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, “ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁਰਾਣ—ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ—ਨੌ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਵੀਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।” ਦੇਵੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ—ਇਹੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਲ ਪਰਤਿਆ ਅਤੇ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਨਵਰਾਤਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ। ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਭਗਵਤੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੀ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵਲੋਂ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਧਰਮੀਕਤਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਰਾਜਪਾਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ, ਉਸੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖ਼ਿਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਸੰਭਵ ਫਿਰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।” ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਇਹ ਅਚੰਭਤ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੋ।” ਤਦ ਸਕੰਦਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਵਰੁਣਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕੁਝ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ, ਗਾਯਤਰੀ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਚਤਮ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।” ਇਕ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਰਿਤਵਾਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ; ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੁੰਡਨ ਤੇ ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਮਾਤਾ ਅਨੇਕ ਮੋਹ-ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀ, ਸਦਾ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਰਿਤਵਾਕ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨਾ ਬੁਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?” ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਦੂਜੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਨਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸੁਣੀ, ਨਾ ਮਾਂ ਦੀ, ਮਨ ਮੋਹਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਦੁਖੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਮੰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਮੰਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੇਵਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਮੰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੁਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਜ਼ਤ ਲੁੱਟ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੰਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਲੁੱਟ ਜਾਂਦਾ, ਮੰਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਮੰਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਦਿਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਝੂਠੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।” ਸਕੰਦਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਗਰਗਾ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।” ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਆਖੋ, ਜਨਮ-ਕੁੰਡਲੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੰਦਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?” “ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਵੇਦ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਵਰਤਿਆ, ਵਿਆਹ ਵੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਨਿਭਾਇਆ, ਪੰਜ ਮਹਾ-ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ। ਸਵਰਗ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਗਰਭਾਧਾਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।” “ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਮੰਦਕਰਮੀ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਲਈ ਪੀੜਾ ਦਾ ਸਬਬ ਬਣਿਆ ਹੈ।