ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਂਧਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਹੀ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲੇਗੀ? ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਬਸੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਸਾਰਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਜੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦਾ ਆਸਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਰਾਖਾ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਰਿਜਾ ਪਤੀ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ!” ਪਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਵਾਧੂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮਾਧਵ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ। ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਸਹਾਰਾ ਹਨ।” ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ, ਸ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਨੈਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਭਗਤੀ ਭਰੇ ਗਲੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ: “ਵਿਜੈ ਹੋਵੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਹੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਪੁਰਖ! ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਾਰੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ, ਗੋਵਿੰਦ, ਮਹਾ-ਯੱਗ ਦੇ ਅਵਤਾਰ! ਹੇ ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਧ੍ਰੂਵ ਦੇ ਰਾਖਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਣ! ਤੁਸੀਂ ਮਤਸ੍ਯ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੱਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸਿੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਹੇ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਛੂਏ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਿਅਾਘਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾ ਦੈਤ ਨੂੰ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਰਹਰੀ! ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਦੁਸ਼ਟ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ! ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਪੁੱਤਰ! ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਵੀਂ। ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ, ਅਨੰਤ ਪਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਜਦੋਂ ਕਾਂਸ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਰਗੇ ਦੈਤੀਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਦੁਸ਼ਟ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਰੋਕ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਮਲੇਛਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਕਲਕੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਇਹ ਦਸ ਅਵਤਾਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਸ਼ਟ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੋ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਕਦੇ ਪਾਣੀ-ਜਨਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦਇਆ ਦੇ ਖਜਾਨਾ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਪੀਤਾਂਬਰ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਲੰਮੇ ਦੰਡੋਤ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣੀ, ਗਦਾ ਧਾਰੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਹੈ, ਮੰਗੋ, ਚਾਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਵਰ ਵੀ ਹੋਵੇ।” “ਮੈਂ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਛੂਹੇਗਾ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਜਾਂ ਵਿਪਤਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਵਾਘਾ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਗ੍ਰਹ, ਬ੍ਰਹਮਰਾਖਸ਼ਸ ਜਾਂ ਰੋਗ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪਣਗੇ। ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਵੰਸ਼ ਚਿਰਕਾਲ ਤੱਕ ਚਲੇਗਾ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਮਿਲਣਗੇ। ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਘਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਜੋ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਹ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਡਿਆਈ ਭਰੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤਿ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਨਾ ਤੇ ਲਯ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹੋ। ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ?” ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਤੇ ਵਾਧੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਡਿਆਈਯੋਗਾ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਉਪਾਸਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਉਹੀ ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਾਸ਼ੀ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਭ ਕੁਝ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।