ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਆਸਮਾਨ ਦਾ ਰਾਸਤਾ ਵੀ ਰੁਕ ਗਿਆ—ਇਹ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀਰ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਗ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਹੂ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਕੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕਿਆ। ਜੇ ਰਸਤਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭੀ ਭਾਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਸਤਾ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰ ਭੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਪਨਾਹ ਜਾਂ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਸਾਰੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਵੀ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਸੂਰਜ ਰਾਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿੰਦ੍ਹਿਆ ਪਹਾੜ ਰਾਹ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਇਹ ਭਾਗ ਦਾ ਵੱਡਾ ਉਲਟਾਅ ਸੀ! ਜਦੋਂ ਵਿੰਦ੍ਹਿਆ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਤੇ 'ਸ੍ਵਧਾ' ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਭੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ਼ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ, ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ; ਜਦਕਿ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਖੇਤਰ ਤੀਬਰ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੀਵ ਮਰ ਗਏ, ਲੁਕ ਗਏ, ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੁਖ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੋਮ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਫਿਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਿੰਦਰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਪਰਬਤ ਵਾਸੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਭਾਵਪੂਰਨ ਵੰਦਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਨ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ! ਉਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹੋ। ਅਹਿਬੁਧਨਿਆ, ਮਾਨੁ ਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਜਨਮਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁਦ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਰਬਤ ਦੇ ਪਤੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਣੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ-ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਬੈਲ-ਧਾਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਫਤ ਸੁਣਕੇ, ਬੈਲ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਗੰਭੀਰ ਵਾਣੀ ਵਿਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਵਿੰਦ੍ਹਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੀ ਵਾਧ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਸਾਰਾ ਭਲਾ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ। ਜੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ? ਜੇ 'ਸ੍ਵਾਹਾ' ਤੇ 'ਸ੍ਵਧਾ' ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ? ਸਾਨੂੰ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਇਕੋ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਾਖਾ ਹੋ। ਹੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਰਿਜਾ ਪਤੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਉਸਦੀ ਵਾਧ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਰਾਮਾਧਵ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਾਂਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਕਰਨਗੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਸਭ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਮਲ ਨੈਨੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਭਾਵ ਭਰਿਆ, ਰੁੰਝੀ ਹੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ। "ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ! ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ! ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਇੱਛਾ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਚਾਹਤਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾ-ਵਰਾਹ, ਗੋਵਿੰਦ, ਮਹਾ-ਯਜਨਾ ਦੇ ਰੂਪ! ਹੇ ਮਹਾ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਧਰੁਵ ਦੇ ਨਾਥ, ਸੰਸਾਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਮਤਸ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਤਸ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ! ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਕਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਕੂਰਮ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ! ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ! ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਹਾ-ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ। ਨਰਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਵਰਦਾਨੀ ਅਸੁਰ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੀਰਿਆ! ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਾਈ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ! ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਦੁਸਟ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸਕ! ਰੇਣੁਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਲਾਲ, ਦੁਸਟ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸੀਸ ਵੱਢਣ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੀਣ! ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਨੰਤ ਪਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ! ਕਾਂਸ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵਰਗੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੁਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਬੋਝ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਇਆ; ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਦੁਸਟ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਰੋਕ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੰਕਟ ਲੈ ਕੇ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗੀ।