ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ "ਇਹ ਅਹੰਕਾਰੀ ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਾਗ (ਸੂਰਜ) ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਇਸ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੈ ਨਾਲ, ਵਿੰਧਿਆ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਚੋਟੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ, "ਸੂਰਜ ਕਦੋਂ ਚੜ੍ਹੇਗਾ? ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੋਂ ਰੋਕਾਂਗਾ?" ਜਦ ਉਹ ਇਉਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ। ਸੁੱਚੀ ਸਵੇਰ ਹੋਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਰਜ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਗਏ, ਕੁੰਵਰ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਨਾਲ—ਸਵੇਰ, ਦੁਪਹਿਰ, ਤੇ ਅੱਧ-ਦਿਨ—ਸੂਰਜ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਮਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਲਈ ਭੋਗ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਉਂ, ਉਹ ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵਾਂਗ ਵਿੱਛੋੜੇ ਵਿਚ ਸੜਦੀਆਂ ਸਨ, ਠੰਢ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਅੱਗ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਅਨੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੂਰਜ! ਵਿੰਧਿਆ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਤੇਰੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੇਰੂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, "ਹਾਏ! ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੀ ਰੁਕ ਗਿਆ—ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ! ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵੀਰ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?" "ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੁਕ ਗਿਆ; ਨਸੀਬ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਹੂ ਵੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੜਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਕ ਪਲ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ। ਜੇ ਰਸਤਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੁਕ ਜਾਂਵੇ, ਤਾੜੀਰਥ ਵਾਲਾ ਨਸੀਬ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਸਤਾ ਰੁਕਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ—ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਤੇ ਆਸਰਾ ਜਾਂ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਚਿੱਤਰਗੁਪਤ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਵਿੰਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੁਆਰਾ ਰੁਕ ਜਾਣਾ—ਇਹ ਭਾਗ ਦਾ ਉਲਟ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਨੇ ਵੈਰ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ "ਸ੍ਵਾਹਾ" ਤੇ "ਸ੍ਵਧਾ" ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਲਗਭਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਪੱਛਮੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਦ ਕੇ ਰਾਤ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਜ਼ ਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜੀਵ ਮਰ ਗਏ, ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਿਆ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ। ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸਜਦੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਭਾਵ-ਭਰੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਮਲ ਉਮਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਹਾ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਖੇਡ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੋ, ਵਾਹਨ ਤੇ ਬਲਿਦਾਨ ਵਾਲੇ, ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋ।" "ਅਹਿਬੁਧਨਿਆ, ਮਾਨੁ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਜਨਮਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਆਨੰਦਤ, ਸ਼ੰਭੂ—ਤੁਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੋ। ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ—ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਪਰਮ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਜੋਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ, ਜੋਗ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ। ਹੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋਗ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਖੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਬਲਿਦਾਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਪ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਡਿਆਏ ਗਏ, ਨੰਦੀ ਉੱਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੌਲੀ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ! ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ—ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਬਲਸ਼ਾਲੀ।" "ਇੱਕ ਵਿੰਧਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਵਾਧ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਸਭ ਭਲੇ ਕੰਮ ਕਰੋ; ਜੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?" "ਜੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਦੇ ਰੂਪ ਮੁੱਕ ਗਏ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਾਡਾ ਸਹਾਰਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ? ਤੇ ਅਸੀਂ ਜੋ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਸਹਾਰਾ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ। ਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਗਿਰਿਜਾ-ਪਤੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਉਸਦੇ ਵਾਧ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ। ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮਾਧਵ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਡੀ ਆਤਮਾ, ਪੂਜਾ ਜੋਗ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਗੋਵਿੰਦ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਤੇ ਸਾਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਦਰ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਕਮਲ-ਨੈਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ। ਭਾਵ ਭਰਿਆਂ ਗਲੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਪਤੀ, ਆਦਿ-ਪੁਰਖ! ਦੈਤੀਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸਭ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ), ਗੋਵਿੰਦ, ਮਹਾ-ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ!