ਸਾਰੇ ਵਿਰਲੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਹੁਣ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਨਾਰਾਯਣ! ਧਰਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਦੇਵੀ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਾਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹਰ ਮਨੁਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਮਤਕਾਰ ਦੱਸੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਅਤੇ ਕਿਸਨੇ ਇੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਰਤੱਬ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਉਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣੋ ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਵੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਆਦਿ ਸਰੋਤ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਜੜ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾਮਹ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੁ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਵਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਸੀ। ਇਹ ਮਨੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁ, ਖੀਰ-ਸਾਗਰ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਲਾਭ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮਨੁ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਗਭਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੋ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਅਟਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਗਤ-ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।" "ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦਿਵਯ ਵਚਨ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਰ ਮੰਗੋ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਵਰ ਮੰਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਸਨ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੇਤੂ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੇਤੂ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪੂਜਣਯ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੁਹਾਡੇ ਨੈਣ ਦੀ ਝਲਕ ਨਾਲ ਹੀ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।'" "ਵੈਕੁੰਠ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਰਾ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯਮਰਾਜ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦੇ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਰੁਣ, ਜੋ ਪਾਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੁਬੇਰ, ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨੈਰਿਤ (ਰਾਖ ਖਾਣ ਵਾਲਾ), ਵਾਯੂ, ਈਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ—all ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਹੋਣ। ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵਿਆਘਭਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿੱਘਰ ਹੋ ਜਾਣ। ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਸੰਵਾਦ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਸੌਖੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਮਿਲੇ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਕਰਮ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੇ, ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵੱਧਣ—ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਖਿਆ।" ਹੁਣ ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਵਰ ਤੇਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉਪਵਾਸ, ਵਿਆਘਭਵ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਚਲਾਉਣਗੇ। ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਰੱਖੀਂ, ਤਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮ ਪਦ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਮਨੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ, ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਵਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਲਸ਼-ਜਨਮੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲਈ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਨੀਤ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਵਿਂਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ, ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭੈਣ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯ ਹੋ ਗਈ। ਸੰਤੋਖੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਇਹ ਵਿਂਧਿਆ ਪਰਵਤ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਉੱਠਿਆ? ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਰੋਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਵਚਨ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪਿਆਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ। ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਂਧਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਣਯੋਗ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੈਲਾਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹਰਣ, ਸੂਅਰ, ਭੈਂਸ, ਬਾਘ ਅਤੇ ਚੀਤੇ ਵਸਦੇ ਸਨ।" "ਉੱਥੇ ਬੰਦਰ, ਖ਼ਰਗੋਸ਼, ਰੀਛ ਅਤੇ ਗੀਦੜ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਕਿਨਰ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵਰਗੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਪਹਾੜ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਅਰਘਯਾ ਅਤੇ ਸੋਹਣਾ ਆਸਨ ਭੇਟ ਕੀਤਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।