ਜਦ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਨਿਰਣੇ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦ ਕੁਆਰੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਪਹਾੜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?” ਨਿਸ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, “ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।” ਦਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਆਸ ਦਾ ਬੜੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਿਸ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਾਂਛਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪੁੱਤਰ—ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਹਾਨੁਭਾਵ।” ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ, ਜਨਮ ਲਏ, ਤਾਂ ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਾ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ, ਵੀ ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੀ; ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਬੜੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਭ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜੇਯ ਸਮਝਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਰਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਬਹਾਦਰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਪਰ ਖੁਦ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਵ੍ਰਤ ‘ਭੀਸ਼ਮ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ, ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲਗਾਂ ਵਲ ਨਿਗਾਹ ਕਰਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਸਨ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਭਾਵੇਂ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਮਗਰੋਂ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ ਸੰਤੋਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਜਦ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਸਵਯੰਵਰ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਯੁਵਰਾਜੇ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਸੱਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਬੈਠਾਏ ਗਏ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕੱਲੀ ਰਥ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਂ, ਭੈਣ ਜਾਂ ਧੀ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੂਹੂਰਤ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮੀ ਭਰਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦਾ ਵਿਆਹ ਉਹਨਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਕੁਆਰੀ, ਲਜਾ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਸ਼ਲਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਸਹੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਕ ਹੋ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ। ਸਭ ਦੀ ਰਾਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਚਲੀ ਜਾ।” ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਸ਼ਲਵ ਦੇ ਮਹਲ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਮੈਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।