ਸੁਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ‘ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ’ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੀ ਬੰਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ।’ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਨ, ਘਰ, ਅਤੇ ਰਾਜ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ’ ਮੰਨਣਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।” ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਉਹਨੇ ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਖੇਰ-ਖ਼ਬਰ ਪੁੱਛੀ। ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਉਸ ਮਨੋਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਨਕ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਵੋਤਮ ਸੰਤੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਭਾਗੀ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਸੀ; ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੌਰਪ੍ਰਭਾ, ਭੂਰੀ, ਤੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤਾ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵਿਭਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਣੁਹਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਅਣੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਜੋ ਸ਼ਕਾ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਮਹਾਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਦੁੱਤੀਯ ਯੋਗ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਗਿਆਨ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਲਗਾਇਆ, ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ, ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਲੱਗਾ, ਮਹਾਨ ਉਜਾਸ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ; ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕੁਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ; ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾ; ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ‘ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ!’ ਚੀਕਦੇ। ਉਹ ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿੱਥੇ ਤੋਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੇਖ ਕੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖੀ ਉਚਾਰਨ ਸੁਣੇ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁਹਰਾਈ; ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਨੂੰ ਰੋਦੇ, ਦੁਖੀ, ‘ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ!’ ਚੀਕਦੇ, ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਥੇ ਆਏ ਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਅਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ: ‘ਵਿਆਸ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਤੂੰ, ਜੋ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਲਈ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।’ ‘ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ, ਮਹਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਵਿਅਾਸ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਿਬ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ?”’ ‘ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੈ।’ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਛਾਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਖੜੀ ਹੋਵੇਗੀ।’ ‘ਉਸ ਛਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ।’ ਸੁਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਛਾਂ ਵੇਖੀ। ਵਿਅਾਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਹਰਾ ਉਥੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵਿਅਾਸ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਵੀ, ਉਹ ਦੁਖ ਨਾਲ ਜਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹੀ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ‘ਸ਼ੁਕਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੇ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ; ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।’ ਸੁਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੇ, ਉਹਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਸੀਤਾ, ਦੇਵਲਾ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ, ਜੈਮੀਨੀ, ਤੇ ਸੁਮੰਤੁ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਨਿਸਚੈ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ ਨਿਸ਼ਾਦ ਕੁੜੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਦੁਖ ਰਹਿਤ, ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਸਦੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਵਿਅਾਸ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕਿੱਥੇ ਗਈ?’ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ‘ਉਹ ਕੁੜੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।’ ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਵਿਅਾਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਯੋਗ ਅਦਬ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੁੱਛਿਆ। ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ—ਤੁਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ।’ ‘ਜਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਧਨ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ।’ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ, ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਦੇ ਉਜਲੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਨਮ ਲਏ, ਵਿਅਾਸ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਵੱਡਾ, ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗੇ।