ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਵਿਦੇਹਾ ਨਗਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਭਟਕਣਾ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਅਵਿਵੇਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਪਹਾੜਾਂ ਪਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਈ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੈ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਦੇ ਕਿਸਮਤ, ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਸੁੱਖ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਾ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਕਿੱਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਮੇਰੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੋਇਆ? ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਠੱਗ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕੌਸ਼ਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵੇਦ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਉੱਦਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੂੰਗਾ ਖੜਾ ਹੋਵੇ। ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਿਆਨੀ ਹਨ। ਸੋ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਥੇ ਮਰਜ਼ੀ ਜਾਓ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੋ, ਕਰੋ। ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ; ਮਾਫੀ ਤਾਂ ਮੁਕਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦਰਬਾਨ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਮਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ। ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਲਤੀ ਸਾਰੀ ਮੇਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਘਰ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ।" ਫਿਰ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ (ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ), ਸੁੱਖ ਕੀ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਕਰੇ? ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਉਪਕਾਰਕ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਦੁਅਤਾ ਹੈ—ਲੋਕ ਵੀ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਹੈ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਗਿਆਨੀ, ਅਗਿਆਨੀ, ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ; ਜੋ ਮੋਹ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ: ਮੂਰਖ ਤੇ ਚਤੁਰ। ਚਤੁਰਾਈ ਵੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੂਜੀ ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ; ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ: ਉਚਿਤ ਤੇ ਅਨੁਚਿਤ।" ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਹੈ, ਉਹ 'ਅਸਕਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁੱਖ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਇੱਜ਼ਤ ਜਾਂ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾ ਲੈਂਦਾ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਸੁੱਖ ਦੇ ਸਾਧਨ ਲੱਭਣਾ ਤੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜੋ ਸੁੱਖ ਦੇਵੇ। ਜੋ ਉਸਦੇ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ। ਅਸਕਤ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸੁੱਖ ਦੇਵੇ। ਚਤੁਰ ਲੋਕ ਕਦੇ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਹਰ ਥਾਂ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸਕਤ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸੁੱਖ ਇਕਾਂਤ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਮਨਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਸਾਰਕ ਗੱਲਾਂ ਆਦਿ ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹਨ। ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਅਵਿਵੇਕ ਉਸਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਸੰਤੋਖ ਹੀ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਉੱਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਦੁਜਜਨਮੇ ਨੂੰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ, ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ, ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲਾਲਚ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਝਗੜਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਚਲਦਾ, ਪਰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਹ ਨਗਰ ਵਾਕਈ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸੂਰਜ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ, ਮੋਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ, ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਛਾਂ ਤੇ ਧੁੱਪ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਇਕੱਲਾ, ਅਡੋਲ, ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਮਹਲ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਾਗ ਵਿਖਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸੀ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਯੋਗ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗਾਇਨ-ਵਾਦਨ ਤੇ ਕਾਮਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਈਆਂ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ, ਤੇ ਖੁਦ ਮਹਲ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਉੱਚਤ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ ਨਾਲ, ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੋਹਤਾਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਲ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਅੰਦਰਲੀ ਬਾਗ ਵਿਖਾਈ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਸੁੰਦਰ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਮਦੇਵ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੋਹ-ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪਰ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ।