ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਗਰੀਬ। ਪਰ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਕਿਸ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਮਨ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦੂਰ ਕਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂ। ਜਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੋਚ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵੱਲ ਲਾ। ਜੇ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮਿਥਿਲਾ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਕ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ Videha ਦੇ ਸੱਚੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ, ਤੇਰੇ ਭ੍ਰਮ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਜਨਕ, ਜੋ ਸਚ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਸਾਫ ਕਰ। ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕਿ ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਡਿਊਟੀ ਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜ-ਰਸ਼ੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਮਨ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਵਿਆਸ ਦੇ ਅਨੰਤ ਉਜਾਲੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਜੋ ਅਰਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਬੋਲੇ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਿਦੇਹਾ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤੀ ਝੂਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਜਨਕ ਜੀਵਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਜਨਕ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; Videha ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਮੈਂ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕਮਲ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਪਿਤਾ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ Videha ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ: ਕੀ ਮੁਕਤੀ ਬੁੱਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ? ਜੋ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਅਖਾਧਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੀਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਰਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ? ਮਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਭੈਣ, ਤੇ ਹੱਤਾ ਕਿ ਵੇਸ਼ਿਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਤਫ਼ਾਵਤ, ਨਾ ਅ-ਤਫ਼ਾਵਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਜੇ ਇਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਜੇ ਜੀਭ ਕੜਵਾ, ਨਮਕੀਨ, ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਆਦਿ ਸਵਾਦ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਉਪਭੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋ ਠੰਢ-ਗਰਮੀ, ਸੁਖ-ਦੁਖ ਆਦਿ ਦੀ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਜਦੋ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਮਿੱਤਰ, ਵੈਰ-ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਜਗਤ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਚੋਰ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜੇ ਵਿਵੇਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕੋਈ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੀ ਹੋਵੇ; ਪਿਤਾ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਨਕ ਦੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਉਪਜੀ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਮਿਥਿਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਣੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ Videha ਦੇ ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਿਨਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇ? ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕਦੇ। ਸਜ਼ਾ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਆਸ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਵਾਸਨਾ-ਰਹਿਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਜਿਉਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ, ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਪਰ, ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਮੇਰੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਜਾਈਂ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਾ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕਮਲ-ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਦੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ। ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ, ਮੁੜ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਅਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਵਿਆਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਕਰਿਆ, ਤੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਲੋਕ, ਜੰਗਲ, ਦਰਖ਼ਤ, ਤੇ ਫਲ-ਫੂਟ ਵਾਲੇ ਖੇਤ ਵੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਤਪਸਵੀ, ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਯੋਗੀ, ਵਨ-ਵਾਸੀ, ਤੇ ਵਨਪ੍ਰਸਤ ਦੇਖੇ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਸੌਰ, ਸ਼ਾਕਤ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ—ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤੇ—ਵੇਖੇ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਵਿਚ, ਹਿਮਾਲਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਮਿਥਿਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਿਥਿਲਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼, ਸੁਚਜੀਵਨ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਵੇਖਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਰਖਵਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈ? ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸ!" ਪਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਚਲ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੋਚ ਵਿਚ, ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਰਖਵਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੋਲ! ਕੀ ਤੂੰ ਗੂੰਗਾ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਬਿਨਾ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆਉਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਚਮਕਦਾਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ—ਨੀਲਕ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੀਣ। ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੱਸ; ਫਿਰ, ਆਦਰਯੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਾ।