ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿ্ণੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਬੜੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਬੋਲੀ। ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਸਵਰੂਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਹੀ ਦਵਾਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰ, ਤੇ ਮੰਗਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਰਮ ਰਾਜ਼ ਤੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਸਥਿਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ। ਇਸ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ, ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ, ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਤੈਨੂੰ ਆਖੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਕਿ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿ্ণੁ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਮਲ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਸ਼ਰਨ ਪਏ। ਫਿਰ, ਵਿਣੁ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਫ਼ ਉਚਾਰਿਆ। ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਜਪ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਣੁ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ ਜਪ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੋ? ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨ, ਜਗਤਪਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ?" ਹਰਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੈਥੋਂ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੰਗਲਮਈ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮਹਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਅਪਾਰ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ ਤੇ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਹੀ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਸਦਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਤੇ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ, ਤੂੰ, ਤੇ ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਉਚਾਰਿਆ; ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਅਖਿਆ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਕਿ ਜੋ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਣੁ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਅੰਤ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਰਚਿਆ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਹੈ, ਪੰਜ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਰਮ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਪੜ੍ਹ। ਇਹ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਪੁੰਨ ਦਾਇਕ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਨੇਕ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਨੌਕਾ ਹੈ। ਲੈ ਲੈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਪੁਰਾਣ 'ਭਾਗਵਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਕਰ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਧੀ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੋਤੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜੋ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹੇਗਾ। ਸੁਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਾਇਆ; ਮੈਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁਰਾਣ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਜੋ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਉਹ ਉਦਾਸ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ; ਨਾ ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਸੀ, ਨਾ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲਗਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: "ਬੇਟਾ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਕਿਹੜਾ ਚਿੰਤਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਖੋਹ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਮਾਣ, ਮਨ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਵੱਲ ਲਾ। ਜੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਿਥਿਲਾ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਕ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਮੋਹ-ਭ੍ਰਾਂਤੀ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ; ਜਨਕ, ਵਿਦੇਹ ਦੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਜਾ, ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛ। ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤਿ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਦਾ ਯੋਗੀ ਹੈ। ਸੁਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀਤਾ ਅਪਾਰ ਸੀ, ਅਰਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਹ ਵੰਚਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ: ਵਿਦੇਹ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਰਾਜ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਬਾਂਝ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਵਿਦੇਹ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜਾ ਵਿਦੇਹ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਨੂੰ ਵੇਖਾਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਪੱਤਾ?