ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਅਦਭੁਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ—ਪਿਆਰ, ਵਾਧੂ, ਬੁੱਧੀ, ਵਿਵੇਕ, ਯਸ਼, ਯਾਦ, ਧੈਰਜ, ਸ਼ਰਧਾ, ਗਿਆਨ, ਸਵਧਾ, ਸਵਾਹਾ, ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਦਯਾ ਅਤੇ ਚਲਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ, ਮਾਫੀ, ਲਜਾ, ਜੰਭਾਈ ਅਤੇ ਉਂਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਜਦ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਠੇ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈਆਂ? ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਬਰਗਦ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਹਾਂ? ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਕਿਵੇਂ ਉੱਗ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ? ਕੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਮਾਇਆ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅੱਜ ਕੌਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਿਸ ਲਈ? ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕੁਝ ਬੋਲਾਂ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਾਂ? ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਾਂ? ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਣੁ ਬਰਗਦ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਹੈਰਾਨ ਪਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਹੈਰਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?" ਉਸ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਿਰਜਣ ਅਤੇ ਲਯ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ। ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਸਤੋਗੁਣ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਜੋ ਰਜੋਗੁਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਲਾਲ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਪੰਜ ਭੂਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਰਚਤਾ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਜੋ ਤਮੋਗੁਣ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ, ਸਤੋਗੁਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਾਂਗੀ, ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗੀ।" ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਉੱਚਤ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਕਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ?" ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਤਦ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਮੈਂ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਰਗੁਣ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਦਾਇਕ ਜਾਣ। ਇਹ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਤੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਕਦੇ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਸ ਹੈ। ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।" ਫਿਰ, ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲਈ ਵਸਾ ਲਿਆ।" ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਏ, ਉਹ ਹਰੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਮਧੁ ਅਤੇ ਕੈਟਭਾ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਸਾਫ਼ ਉਚਾਰਿਆ। ਜਦ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵੀ ਹਨ, ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਕਿਉਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੈਥੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ? ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਥ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?" ਹਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੂੰ ਅਤੇ ਮੈਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਰਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਾਗਵਤੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਹ ਸਮੁੱਚਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ, ਅਪਾਰ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਜਾਣ ਕਿ ਮੈਂ, ਤੂੰ ਅਤੇ ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਧੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਉਚਾਰਿਆ; ਪੂਰੀ ਵਿਅਖਿਆ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜੋ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੂਰਾ ਗ੍ਰੰਥ ਰਚਿਆ। ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਲਕਸ਼ਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਰਮ ਚਮਤਕਾਰ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜੋ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਮਿਲੀ।