ਘ੍ਰਤਾਚੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਤੋਤਾ-ਸਰੂਪ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ "ਸ਼ੁਕ" ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਅਾਸ ਦਾ ਪੁੱਰ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਵ੍ਰਤਾਂ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅਰਥਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਅਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੱਖਣਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦਵੈਪਾਯਨ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਧੀ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਕ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ ਹਨ, ਹੁਣ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਤੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰ।” “ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ। ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਦਾ ਕੋਈ ਭਾਗ, ਕੋਈ ਸੁਵਰਗ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਸ਼ੁਕ; ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਤੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਹੇ ਦਿਵਯ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨੀ; ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਰੱਖ।” ਜਦ ਵਿਅਾਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ੁਕ ਨੇ, ਜੋ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਵੈਰਾਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਗਹਿਰਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਵੇਦਵਿਆਸ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ? ਸੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।” ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਆਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵੇਂ।” ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ। ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਹੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਦੇ ਆਧੀਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਜੋ ਆਧੀਨ ਹੋਵੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ? ਲੋਹ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੁਟਦਾ।” “ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੰਦਗੀ ਅਤੇ ਮੂਤਰ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇਗਾ? ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ; ਗਰਭ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕਿਹੜਾ ਲਗਾਓ? ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਂ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਮੈਂ ਮਲ ਦੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਲਾਲਚੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਏ; ਪਰ ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤਰਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰ ਖੁਦ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਗੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ।” “ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮ ਸਕ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਬਚਾਓ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਾਲ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ inquiry (ਆਤਮਾ ਦੀ ਖੋਜ) ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ? ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਲ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਵਾਂਗ ਹੈ।” “ਜੇ ਕੋਈ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਕੁੱਤਿਆਂ, ਗਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ, ਜੋ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਕੌਣ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ: ਜੋ ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।” “ਇੱਥੇ ਵਿਅਰਥ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਬੰਨ੍ਹਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹੋ ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਨ੍ਹਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ‘ਘਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਨ੍ਹਨ ਦੇ ਕੈਦਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ? ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਅਗਿਆਨੀ, ਮੰਦ-ਮੱਤ ਅਤੇ ਭਾਗ ਦੇ ਵਲੋਂ ਠੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਮੁੜ ਬੰਨ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਘਰ ਕੈਦ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਜੋ ਧਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਰੀਤਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।” “ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ, ਵਣਵਾਸੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਲੋਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ, ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਿਆਨੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਿਆ ਹੈ; ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਨਾ ਦੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਮਝਾਈ।