ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਮਹਾਂਕਥਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ।" ਇਸ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਮਦ-ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ: "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅਪਸਰਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਵੇਖ, ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਡਰ ਗਈ, ਚਿੰਤਤ ਹੋਈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦੇ ਦੇਣ। ਫਿਰ, ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਅਪਸਰਾ ਮਾਦਾ ਤੋਤੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਡ ਗਈ; ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਕੇਵਲ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸਯੰਯਮਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੇ ਕismet ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਵੀ ਬੇਕਾਬੂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਕ ਦਿਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਵਿਆਸ ਜੀ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਅਰਣੀਆਂ ਰਗੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀਰਯ ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਹੀ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ, ਅਰਣੀਆਂ ਰਗੜਦੇ ਰਹੇ; ਤੇ ਉਥੋਂ, ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਰਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਹਵਨ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਾ, ਜੋ ਅਰਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਤਪਦਾ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਘਰ ਦੀ ਅਗਨਿ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆਏ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਇਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਦੇਵੀ ਡੋਲ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨੱਚਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਨਾਰਦ, ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਆਦਿ, ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਦੇਵੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਅਰਣੀ ਦੀ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਕਾ ਲਈ ਇਕ ਦੰਡ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ, ਤੇ ਇਕ ਦੇਵੀ ਕਲਸ਼ ਉਤਰੇ। ਉਹ ਬੱਚਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਆਸ ਜੀ, ਜੋ ਵਿਦਿਆ-ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਯਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ, ਉਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ। ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਤੋਤੇ-ਰੂਪ ਦੇਖਣ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ 'ਸ਼ੁਕਾ' ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਚਾਰਯ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ-ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤੇ ਸੰਕਲਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੂਰੇ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਤੇ ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਘਰ ਵਿਦਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰੀ। ਗੁਰੂ-ਦਖਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ-ਤਪਸਵੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਦਵੈਪਾਯਨ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਉਠੇ, ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੀਸ ਨੂੰ ਸੂੰਘਿਆ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖੇਰੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੁੱਛੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕਾ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੋਚ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮੰਗੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਵੇਦ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਲਏ, ਹੁਣ ਪਤਨੀ ਲੈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ!" "ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਲੈ।" "ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਨਾ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਨਾ ਸਵਰਗ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ-ਭਾਗੀ, ਅੱਜ ਗ੍ਰਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।" "ਗ੍ਰਹਸਥ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ੁਕਾ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰ।" "ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜਨਮਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਰੱਖ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਵਿਆਸ ਜੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਸ਼ੁਕਾ, ਜੋ ਆਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵਿਵਿਕੀ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਹਿਰੀ ਭਕਤੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ, ਹੇ ਵੇਦਵਿਆਸ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।" ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ।" "ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਮੰਗ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਹੁਣ ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ!" ਸ਼ੁਕਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾ। ਜਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਲੈ ਲਵਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਜੋ ਨਿਰਭਰ ਹੋਵੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ?" "ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਛੁਟ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਇਹ ਸਰੀਰ ਗੰਦ ਤੇ ਪਿਸਾਬ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੀ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇਗਾ?