ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰੂਪ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਸਮਾਨ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ; ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਏ ਹੋ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਉੱਤਮ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਕਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਘਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਨੌ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦੇਵੀ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਸੁਣਿਆ। ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁਸਤਕ ਅਤੇ ਵਿਆਖਿਆਨਕਰਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਜਾਮ੍ਬਵਤ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਾਮ੍ਬਵਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਅੱਗੇ ਨਿਮਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਭੂਲ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਹੋ, ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ; ਮੇਰੀ ਭੂਲ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ—ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ।" ਜਾਮ੍ਬਵਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਗਤਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਾਮ੍ਬਵਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਰਤਨ ਵੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰਿਆ, ਰਤਨ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਦੁਆਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਆ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਅੱਗੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੰਦ-ਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਗਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਘੜੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਸਕੰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਾਸਤੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕੁਮਾਰ ਕੋਲੋਂ ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧਨਹਾਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਜਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕੌਣ ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਸਦੀਵੀ, ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ, ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰਾਦਧਦੇਵ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਸੰਤਾਨ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਮੁਤਾਬਕ ਯਗ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧਾ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ ਕੋਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਧੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਕਰੋ।" ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਯਗ੍ਯ ਵਿੱਚ ਧੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਅਪ੍ਰਤੀ ਨਾਲ, ਇਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਥੇ ਮਨੋਰਥ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਅਪ੍ਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਯਾਜਕ ਦੀ ਗਲਤੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਇਲਾ ਲਈ ਪੁਰੁਸ਼ਤਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇਲਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਜਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੰਧੂ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਜੰਗਲ ਚਲਿਆ। ਇੱਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਘੁੰਮਿਆ; ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਹੇਮਾਦ੍ਰਿ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਪਰਣਾ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਿਰਿਜਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਲਜਾ ਗਈ।