ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਆਪਣੀ ਸਵਰਗ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਗੰਧਰਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆਓ! ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲੈ ਜਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਸਵਰਗ ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਇੱਛਾਵਾਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੈ ਆਓ।” ਇੰਦ੍ਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗੰਧਰਵ ਰਾਤ ਦੀ ਘਣ ਘੋਰੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਚੀਕ ਪਏ। ਇਹ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਗਵਾ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲੋਂ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।” ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਮੈਂ ਇਸ ਨਿਕੰਮੇ, ਅਸਮਰਥ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਡੰਕਾ ਪੀਟਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਹਨ।” ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੰਗਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਵਿਛੋੜਾ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਜਦ ਗੰਧਰਵ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਨੰਗਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕੀਤਾ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੁਰ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਆਪ ਵੀ ਪਾਗਲ ਵਰਗਾ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਫਿਰਦਾ, ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਬੇਹਾਲ, ਆਸਕਤੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਬਸ ਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ‘ਚ ਭਟਕਦੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਪਤਨੀ, ਥੰਮ, ਥੰਮ! ਇਸ ਡਰਾਉਣੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਤੇ ਭਗਤ ਹੈ, ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ।” ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ; ਭੇੜੀਏ ਤੇ ਕਾਂਵੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।” ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੁਖੀ, ਦਰਦਨਾਕ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਸਕਤੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ! ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਅਸਲ ਦੋਸਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੇੜੀਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” ਉਹ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ, “ਔਰਤਾਂ, ਚੋਰਾਂ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਘਰ ਜਾ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾ।” ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਵੀ, ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੰਚਲ ਔਰਤ ਦੇ ਲਗਾਵ ਵਿਚ ਬੰਧਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਣਿਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ।” ਸੂਤ ਜੀ ਫਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੱਤਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ—"ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਅਪਸਰਾ, ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਵਿਆਸ ਇਉਂ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿ ਅਪਸਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਵਿਅਾਸ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤਿੱਤਲੀ ਦੀ ਆਕਾਰ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਡ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪਈ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸੈਯਮਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘਣੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਅਾਸ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅਰਣੀਆਂ ਰਗੜ ਕੇ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਵੀਰਜ ਅਚਾਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਸ ਉਤਸਰਜਨ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਅੱਗ ਰਗੜਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੁਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਬੱਚਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾਉਣ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਚਮਕ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੌਂਕ ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਸ਼ੁਕਾ, ਜੋ ਅਰਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਵਿਚ ਨ੍ਹਲਾਇਆ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜਨਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ; ਦਿਵਿਆ ਡੋਲ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੇ ਨੱਚਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨੇ, ਸ਼ੁਕਾ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਇਸ ਦਿਵਿਆ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਅਰਣੀ ਦੀ ਕੁਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੰਡ, ਸੁੰਦਰ ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਕਮੰਡਲ ਸ਼ੁਕਾ ਲਈ ਆਏ। ਉਹ ਬੱਚਾ, ਜੋ ਹੁਣੇ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਵਿਅਾਸ, ਜੋ ਵਿਦਿਆ-ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਈ। ਜਦ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਂ ਵੇਦ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਭੇਦਾਂ ਤੇ ਸੰਕਲਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕੋਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆਏ ਸਨ।