ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਉਪਾਏ—ਸਮਝੌਤਾ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ—ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵਰਣਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਯਤ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੱਗ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਚੰਗੇ ਗੁਣ, ਦਾਨਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੁਭਾਅ, ਧਨ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਹ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਪਸਰਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਉਸ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਬੈਠੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋਕੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਧਰਮੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣ ਲਿਆ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰੇ ਇਹ ਦੋ ਮੇਮਣੇ ਤੇਰੀ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਵਿਚ ਹਨ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਤ ਰੱਖੀ, "ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਸਦਾ ਘੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨੰਗਾ ਨਾ ਵੇਖੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਜੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।" ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਰਾਜਾ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਤੱਬ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ। ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਗੰਧਰਵੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਓ! ਮੇਰਾ ਆਵਾਸ ਉਸਦੇ ਬਿਨਾ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਓ।" ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੰਧਰਵ ਆਏ। ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਮਣੇ ਫੜ ਲਏ। ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੇਮਣੇ ਚੀਕ ਪਏ। ਉਹ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਹੁਣ ਚੋਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਚਲੇ ਗਏ!" ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਦੋ ਲਾਡਲੇ ਪੁੱਤਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।" ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਗੁਮਰਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਗੰਧਰਵ ਜੰਗਲ ਛੱਡ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੰਗਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮੇਮਣੇ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਪਰ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਸਹਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਭਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਭਟਕਦਾ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਆਸਹਾਇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦਾ ਭਟਕਦਾ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪਤਨੀ, ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ! ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਥਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਨਾ ਛੱਡ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਵੇਗਾ, ਤੇ ਭੇੜੀਏ ਤੇ ਕਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾ ਜਾਣਗੇ।" ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਹ ਲਚਕਾਰੀ ਸੁਣਕੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ! ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ, ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਕਰ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾਜਾ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸਿਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੀ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ।" ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ, ਜਦ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਾਲੀਆਂ, ਮਸਤ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਕਿ, "ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਅਪਸਰਾ, ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁੰਵਰੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ।" ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਕਿ ਕਦੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦੇ ਦੇਣ। ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਇਕ ਤੋਤੀ (ਮਾਦਾ ਸੂਆ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉੱਡ ਗਈ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ਼ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਜਾਗ ਪਈ, ਉਹ ਹਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਘੜੀ-ਘੜੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ (ਉਰਵਸ਼ੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਅਗਨਿ ਮੰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀਰਯ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਗਨਿ ਮੰਥਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸੇ ਤੋਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ 'ਸ਼ੁਕ' ਜਨਮ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨਿ-ਕੁੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਜਵਾਲਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।