ਕੰਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਵਸੁਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜੋ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ।" ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਮੇਤ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਾਂ ਦੁರ್ಗਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਤੇ ਜਪ ਤਪ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਇੱਕ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ: "ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਮੈਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆਉਣਗੇ। ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ (ਵਸੁਦੇਵ) ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਨੰਦਾ ਦੇ ਘਰ ਗੋਕੁਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਆ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੰਸ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਬੱਚੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਹ ਕੁੜੀ, ਕੰਸ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਮਦ ਮਾਤਾ ਬਣ ਕੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਵਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰਦਾਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ; ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ, ਹੇ ਦਿਵਿਆ ਰਿਸ਼ੀ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ (ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੇ ਨੌ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਆਈ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਪਹਿਲੇ ਸਕੰਧ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਭਾਗਵਤ ਰਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ। ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਜਦ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਗ੍ਰੰਥ ਤੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਜਾਮਬਵੰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ ਜਾਮਬਵੰਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ। ਜਦ ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਆਈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਤੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੁਣ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ; ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ ਹਾਂ।" ਜਾਮਬਵੰਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰਤਨ (ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ) ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮੇਤ, ਜਾਮਬਵੰਤ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ ਦਾ ਵਿਹਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮਣੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਮਣੀ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਈ, ਤੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਦਵਾਰਕਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਦਿਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰਿ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਮਣੀ ਸਮੇਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਆਗੇ-ਆਗੇ, ਸਭ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਪਥ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਕ ਵਾਰੀ, ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਘੜੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸੀ, ਨੇ ਕੁਮਾਰ (ਸਕੰਦ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਥਾਵਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸਕੰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ, ਤੀਰਥ ਤੇ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਕਥਾਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਣਿਕਰਨਿਕਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਵਾਲੇ ਕੁਮਾਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧਕ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣਣ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧਾ ਸਤਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" ਸਕੰਦ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਣ ਵਿਅਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।" ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਵਸਵਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰਾਧਦੇਵ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਯਜ੍ਯ ਕਰਵਾਇਆ।