ਜਦੋਂ ਤਕ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਹਨੇਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ—ਇਹ ਪਾਠ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਹੈ? ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ-ਕਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਾਦਰਾਯਣ (ਵੇਦ ਵਿਆਸ) ਨੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਹਰਲੇ, ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ, ਜਾਂ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਜਾਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ—ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ।" "ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਿਖਾਏ, ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਉਹੀ ਜਨਮੇਜਯ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਨੌ ਦਿਨ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਿਆ।" "ਜਦੋਂ ਨੌ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਯਾਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਈਸ਼ਵਰੀ ਸਰੂਪ ਵਿਚ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਯਾਤਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਵੀ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।" "ਚਾਹੇ ਆਧਾ ਦਿਨ, ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ, ਇਕ ਪਲ ਜਾਂ ਇਕ ਛਣ ਭੀ, ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰਮ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪੁਰਾਣ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਜਰਾ-ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਵੰਸ਼ ਅਜਰਾ-ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਵਿਚ ਨਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੋਕ ਹੈ, ਨਾ ਦਿਨਾਂ ਦੀ—ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੇਵਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਆਸ਼ਵਿਨ, ਮਧੂ ਜਾਂ ਤਪਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਨਵਰਾਤ੍ਰਿਆਂ ਦੌਰਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਨੌ ਦਿਨੀ ਯਾਜਨਾ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ, ਮੂੜ, ਮਿਤ੍ਰ-ਦ੍ਰੋਹੀ, ਵੇਦ ਨਿੰਦਕ, ਹਿੰਸਕ ਜਾਂ ਨਾਸਤਿਕ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨੌ ਦਿਨੀ ਯਾਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਾਪੀ ਹਨ, ਗਉ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਨੌ ਦਿਨੀ ਯਾਜਨਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਕਠਿਨ ਤਪ, ਵਰਤ, ਤੀਰਥ, ਦਾਨ, ਅਨੇਕ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਯਜ, ਹਵਨ, ਪਾਠ—ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਹੈ, ਉਹ ਨੌ ਦਿਨੀ ਯਾਜਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੰਗਾ, ਗਯਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਨੈਮੀਸ਼, ਮਥੁਰਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਵੀ, ਇਸ ਯਾਜਨਾ ਵਰਗੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਕਨਿਆ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਸਿੰਘ-ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਾਗਵਤ ਪੁਸਤਕ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਥ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਭਿਆਨਕ ਬਿਪਤੀਆਂ, ਮੌਤ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਜਾਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਵਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਨੰਦਤ ਹੋਏ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ pavittar ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੇ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਹੜੇ ਗਰੀਬ ਹਨ, ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਬੀਮਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਰੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਧੀਆਂ ਹਨ, ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਭੀ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣ ਕੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਠਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਜਾਂ ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼ ਵੱਡਾ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਭੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਪ੍ਰਸੇਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ? ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਸੁਣੀ? ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਸੂਤ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਕਥਾ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ, "ਸਤਰਾਜਿਤ, ਜੋ ਭੋਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਦੁਆਰਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਸੀ...