ଶୋକଂ ଵିହାଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଦକ୍ଷଃ ପରମଧର୍ମଵିତ୍ । ତାସାଂ ତ୍ରଯୋଦଶ ପ୍ରାଦାତ୍କଶ୍ଯପାଯ ମହାତ୍ମନେ
ପୁଅମାନଙ୍କର ଶୋକ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ବୁଝିଥିବା ଦକ୍ଷ, ସେଠାରୁ ତେରଟି ଝିଅ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଦଶ ଧର୍ମାଯ ସୋମାଯ ସପ୍ତଵିଂଶତି ଭୂପତେ । ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଭୃଗଵେ ପ୍ରାଦାଚ୍ଚତସ୍ରୋଽରିଷ୍ଟନେମିନେ
ଦଶଟି ଝିଅ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ସତେଇଟି ସୋମଙ୍କୁ, ଦୁଇଟି ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଏବଂ ଚାରିଟି ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଲେ, ରାଜନ।
ଦ୍ଵେ ଚୈଵାଙ୍ଗିରସେ କନ୍ଯେ ତଥୈଵାଙ୍ଗିରସେ ପୁନଃ । ତାସାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ଦେଵାଶ୍ଚ ଦାନଵାସ୍ତଥା
ଦୁଇଟି ଝିଅ ଏବଂ ପୁନି ଦୁଇଟି ଝିଅ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ପୁଅ, ନାତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଜାତା ବଲସମାଯୁକ୍ତାଃ ପରସ୍ପରଵିରୋଧକାଃ । ରାଗଦ୍ଵେଷାନ୍ଵିତାଃ ସର୍ଵେ ପରସ୍ପରଵିରୋଧିନଃ । ସର୍ଵେ ମୋହାଵୃତାଃ ଶୂରା ହ୍ଯଭଵନ୍ନତିମାଯିନଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ଭରିଥିବା, ମୋହରେ ଆବୃତ, ଏବଂ ଅତି ଅଭିମାନୀ ଓ ଶୂର ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶର୍ଯାତିରାଜଵର୍ଣନମ୍ ମମାଖ୍ଯାହି ମହାଭାଗ ରାଜ୍ଞାଂ ଵଂଶଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍ । ସୂର୍ଯାନ୍ଵଯପ୍ରସୂତାନାଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ଶର୍ୟାତି ରାଜାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା। 'ହେ ମହାଭାଗ, ମୋତେ ରାଜାମାନଙ୍କର ବଢ଼ିଆ ବଂଶ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ, ବିଶେଷକରି ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।'
ଶୃଣୁ ଭାରତ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ରଵିଵଂଶସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍ । ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ପୂର୍ଵଂ ନାରଦାଦ୍ଋଷିସତ୍ତମାତ୍
'ଶୁଣ, ଭାରତ, ମୁଁ ତୋତେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ବିସ୍ତୃତ କଥା କହିବି, ଯେପରିକି ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ନାରଦ ମହାମୁନିଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲି।'
ଏକଦା ନାରଦH ଶ୍ରୀମାନ୍ସରସ୍ଵତ୍ଯାସ୍ତଟେ ଶୁଭେ । ଆଜଗାମାଶ୍ରମେ ପୁଣ୍ଯେ ଵିଚରନ୍ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ମୁନିଃ
ଏକଦିନ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରଦ ମୁନି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଶୁଭ ପାଡ଼ରେ ଥିବା ଏକ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ପାଦୌ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତଦା । ତତସ୍ତସ୍ଯାସନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା କୃତ୍ଵାର୍ହଣମଥାଦରାତ୍
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ। ପରେ, ଆଦର ସହିତ ଆସନ ଦେଇ, ଯଥାଯଥ ଆତିଥ୍ୟ କଲେ।
ଵିଧିଵତ୍ପୂଜଯିତ୍ଵା ତଂ ଉକ୍ତଵାନ୍ଵଚନଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ପାଵିତୋଽହଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜ୍ଯସ୍ଯାଗମନେନ ଵୈ
ବିଧିମତେ ପୂଜା କରି, ସେ କହିଲେ— 'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆଗମନରେ ମୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲି।'
କଥାଂ କଥଯ ସର୍ଵଜ୍ଞ ରାଜ୍ଞାଂ ଚରିତସଂଯୁତାମ୍ । ରାଜାନୋ ଯେ ସମାଖ୍ଯାତାଃ ସପ୍ତମେଽସ୍ମିନ୍ମନୋଃ କୁଲେ
'ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ମୋତେ ରାଜାମାନଙ୍କ କଥା କହ, ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ସପ୍ତମ ମନୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ।'
ତେଷାମୁତ୍ପତ୍ତିରତୁଲା ଚରିତଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ଶ୍ରୋତୁକାମୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସୂର୍ଯଵଂଶସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍
'ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ। ମୁଁ ଚାହେଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ।'
ସମାଖ୍ଯାହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମାସଵ୍ଯାସପୂର୍ଵକମ୍ । ଇତି ପୃଷ୍ଟୋ ମଯା ରାଜନ୍ନାରଦଃ ପରମାର୍ଥଵିତ୍
'ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାରଂଶ ଓ ବିସ୍ତାର ଦୁହିଁଭଳି ମୋତେ କୁହ।' ଏଭଳି ମୋ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ରାଜନ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିଥିବା ନାରଦ—
ଉଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ପ୍ରୀତଃ ସମାଭାଷ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵଯମ୍ । ନାରଦ ଉଵାଚ - ଶୃଣୁ ସତ୍ଯଵତୀସୂନୋ ରାଜ୍ଞାଂ ଵଂଶମନୁତ୍ତମମ୍
ନାରଦ ହସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜାମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ ଶୁଣ।'
ପାଵନଂ କର୍ଣସୁଖଦଂ ଧର୍ମଜ୍ଞାନାଦିଭିର୍ଯୁତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ଵଂ ଜଗତ୍କର୍ତା ନାଭିପଙ୍କଜସମ୍ଭଵଃ
ଏହି ବଂଶ ପବିତ୍ର, କାନକୁ ମଧୁର ଲାଗେ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିଆ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ଵିଷ୍ଣୋରିତି ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକର୍ତାସୌ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଃ ସର୍ଵଶକ୍ତିମାନ୍
ପୁରାଣରେ ସେ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ସବୁକିଛି ଜାଣନ୍ତି, ସବୁ କାମ କରନ୍ତି, ସ୍ୱୟଂଜାତ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ମାଲିକ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ସ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵର୍ଷାଣାମଯୁତଂ ପୁରା । ସୃଷ୍ଟିକାମଃ ଶିଵାଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ଯ ଶକ୍ତିମନୁତ୍ତମାମ୍
ସେ ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ, ସୃଷ୍ଟି ଆଶାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଲାଗିଲେ।
ପୁତ୍ରାନୁତ୍ପଦଯାମାସ ମାନସାଞ୍ଛୁଭଲକ୍ଷଣାନ୍ । ମରୀଚିଃ ପ୍ରଥିସ୍ତେଷାମଭଵତ୍ସୃଷ୍ଟିକର୍ମଣି
ସେ ମନରେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ମରୀଚି ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽତିଵିଖ୍ଯାତଃ କଶ୍ଯପଃ ସର୍ଵସମ୍ମତଃ । ତ୍ରଯୋଦଶୈଵ ତସ୍ଯାସନ୍ଭାର୍ଯା ଦକ୍ଷସୁତାଃ କିଲ
ତାଙ୍କର ପୁଅ କଶ୍ୟପ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ମାନିତ। ତାଙ୍କର ତେରଟି ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଡକ୍ଷଙ୍କର କନ୍ୟା।
ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଦୈତ୍ଯା ଯକ୍ଷାଶ୍ଚ ପନ୍ନଗାଃ । ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ତସ୍ମାତ୍ସୃଷ୍ଟିସ୍ତୁ କାଶ୍ଯପୀ
ତାଙ୍କଠାରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟିକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କର ବଂଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦେଵାନାଂ ପ୍ରଥିତଃ ସୂର୍ଯୋ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ନାମ ତସ୍ଯ ତୁ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ସ ଵିଖ୍ଯାତୋ ଵୈଵସ୍ଵତମନୁର୍ନୃପଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନାମ ବିବସ୍ୱାନ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ତଥେକ୍ଷ୍ଵାକୁଃ ସୂର୍ଯଵଂଶଵିଵର୍ଧନଃ । ନଵାଭଵନ୍ସୁତାସ୍ତସ୍ଯ ମନୋରିକ୍ଷ୍ଵାକୁପୂର୍ଵଜାଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଲେ। ମନୁଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଡ଼।
ତେଷାଂ ନାମାନି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନାଃ ପୁନଃ । ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁରଥ ନାଭାଗୋ ଧୃଷ୍ଟଃ ଶର୍ଯାତିରେଵ ଚ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହି ପୁଅମାନଙ୍କର ନାମ ପୁଣି ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ: ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ତାପରେ ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି।
ନରିଷ୍ଯନ୍ତସ୍ତଥା ପ୍ରାଂଶୁର୍ନୃଗୋ ଦିଷ୍ଟଶ୍ଚ ସପ୍ତମଃ । କରୂଷଶ୍ଚ ପୃଷଧ୍ରଶ୍ଚ ନଵୈତେ ମାନଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଂଶୁ, ନୃଗ, ସପ୍ତମ ହେଉଛନ୍ତି ଦିଷ୍ଟ, ତାପରେ କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର — ଏହି ନଉଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ପରିଚିତ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁସ୍ତୁ ମନୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରଥମଃ ସମଜାଯତ । ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ଚାସୀଜ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଵିକୁକ୍ଷିରାତ୍ମଵାନ୍
ମନୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କର ଏକଶେ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଧର୍ମିକ ଥିଲେ ବିକୁକ୍ଷି।
ନଵାନାଂ ଵଂଶଵିସ୍ତାରଂ ସଂକ୍ଷେପେଣ ନିଶାମଯ । ଶୂରାଣାଂ ମନୁପୁତ୍ରାଣାଂ ମନୋରନ୍ତରଜନ୍ମନାମ୍
ଏବେ ମନୁଙ୍କ ନଉଜଣେ ପୁଅଙ୍କର ବଂଶ କେମିତି ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା, ସେଥିରେ ପ୍ରବଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମିଥିବା ମନୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବଂଶ ଛୋଟରେ ଶୁଣ।
ନାଭାଗସ୍ଯ ତୁ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦମ୍ବରୀଷଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସନ୍ଧଶ୍ଚ ପ୍ରଜାପାଲନତତ୍ପରଃ
ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଅମ୍ବରୀଷ, ଯିଏ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବାନ ଓ ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଧୃଷ୍ଟାତ୍ତୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମଜାଯତ । ସଂଗ୍ରାମକାତରଂ ସମ୍ଯଗ୍ବ୍ରହ୍ମକର୍ମରତଂ ତଥା
ଧୃଷ୍ଟଙ୍କଠାରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶ ଜନ୍ମିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁଣ ଆସିଲା, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ଶର୍ଯାତେସ୍ତନଯଶ୍ଚାଭୂଦାନର୍ତୋ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ସୁକନ୍ଯା ଚ ତଥା ପୁତ୍ରୀ ରୂପଲାଵଣ୍ଯସଂଯୁତା
ଶର୍ୟାତିଙ୍କ ପୁଅ ଅନର୍ତ୍ତ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଝିଅ ସୁକନ୍ୟା, ରୂପ ଓ ଲାବଣ୍ୟରେ ଅତିଶୟ।
ଚ୍ଯଵନାଯ ସୁତା ଦତ୍ତା ରାଜ୍ଞାପ୍ଯନ୍ଧାଯ ସୁନ୍ଦରୀ । ମୁନିଃ ସୁଲୋଚନୋ ଜାତସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶୀଲଗୁଣେନ ହ
ସୁନ୍ଦରୀ ସୁକନ୍ୟାକୁ ରାଜା ଅନ୍ଧ ମୁନି ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ତାଙ୍କର ଶିଳ ଓ ଗୁଣରେ ତାଙ୍କଠାରୁ ସୁଲୋଚନ ନାମକ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ।
ଵିହିତୋ ରଵିପୁତ୍ରାଭ୍ଯାମଶ୍ଵିଭ୍ଯାମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ ସନ୍ଦେହୋଽଯଂ ମହାନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥାଯାଂ କଥିତସ୍ତ୍ଵଯା
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ସେ ରବିପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟି ଲାଗିଥିଲେ। ଜନମେଯୟ କହିଲେ: 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏହି କଥାରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ କହିଛନ୍ତି।'