ତସ୍ମାନ୍ମୁଞ୍ଚ ମହାଭାଗ ଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀଂ ମନୋରମାମ୍ । କଲହସ୍ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତୋଽଦ୍ଯ ସୁରାଣାଂ ନ ଭଵେଦ୍ଯଥା
ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଗୁରୁଙ୍କ ମନୋହରା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାହାଫଳରେ ଆଜି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେବ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ ସୋମଃ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ରୋଧସମାକୁଲଃ । ଭଙ୍ଗ୍ଯା ପ୍ରତିଵଚଃ ପ୍ରାହ ଶକ୍ରଦୂତଂ ତଦା ଶଶୀ
ସୂତ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚନ୍ଦ୍ର କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ହସି ହସି ଟେଢ଼ା ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୂତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇନ୍ଦୁରାଵାଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାବାହୋ ଦେଵାନାମଧିପଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପୁରୋଧାପି ଚ ତେ ତାଦୃଗ୍ଯୁଵଯୋଃ ସଦୃଶୀ ମତିଃ
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ। ତୁମର ପୂରୋହିତ ମଧ୍ୟ ଏପରି, ତୁମେ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମନ ଏକରକମ।
ପରୋପଦେଶେ କୁଶଲା ଭଵନ୍ତି ବହଵୋ ଜନାଃ । ଦୁର୍ଲଭସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ କର୍ତା ପ୍ରାପ୍ତେ କର୍ମଣି ସର୍ଵଦା
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ବହୁତେ ଲୋକ ପାରଙ୍ଗତ, କିନ୍ତୁ କାମ କରିବା ସମୟରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଲଭ।
ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯପ୍ରଣୀତଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମାନଵାଃ । କୋ ଵିରୋଧୋଽତ୍ର ଦେଵେଶ କାମଯାନାଂ ଭଜନ୍ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ବୃହସ୍ପତି ରଚିତ ଶାସ୍ତ୍ର ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବେଶ, ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବାରେ ଜନେ ନାରୀକୁ ଭୋଗ କରିବାରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି?
ସ୍ଵକୀଯଂ ବଲିନାଂ ସର୍ଵଂ ଦୁର୍ବଲାନାଂ ନ କିଞ୍ଚନ । ସ୍ଵୀଯା ଚ ପରକୀଯା ଚ ଭ୍ରମୋଽଯଂ ମନ୍ଦଚେତସାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ନିଜର, ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ। ନିଜ ଓ ପର ଭେଦ ମୂର୍ଖମନ୍ଥିର ଭ୍ରମ।
ତାରା ମଯ୍ଯନୁରକ୍ତା ଚ ଯଥା ନ ତୁ ତଥା ଗୁରୌ । ଅନୁରକ୍ତା କଥଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଧର୍ମତୋ ନ୍ଯାଯତସ୍ତଥା
ତାରା ମୋତେ ଭଲପାଉଛନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏପରି ନୁହେଁ। ଯିଏ ଭଲପାଏ, ତାକୁ କିପରି ଧର୍ମରେ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଅଯିବ?
ଗୃହାରମ୍ଭସ୍ତୁ ରକ୍ତାଯାଂ ଵିରକ୍ତାଯାଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ଵିରକ୍ତେଯଂ ଯଦା ଜାତା ଚକମେଽନୁଜକାମିନୀମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭଲପାଉଥିବା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେବ? ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନାସକ୍ତ ହେଲେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି।
ନ ଦାସ୍ଯେଽହଂ ଵରାରୋହାଂ ଗଚ୍ଛ ଦୂତ ଵଦ ସ୍ଵଯମ୍ । ଈଶ୍ଵରୋଽସି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଯଦିଚ୍ଛସି କୁରୁଷ୍ଵ ତତ୍
ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଦେବିନି; ଦୂତ, ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ନିଜେ କହ। ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ଦୂତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଶକ୍ରସନ୍ନିଧିମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଚଷ୍ଟ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ଶୀତରଶ୍ମିନା
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଦୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ଓ ଶୀତଳ କିରଣଧାରୀଙ୍କ କଥା ସବୁ କହିଦେଲେ।
ତୁରାଷାଡପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ହ । ସେନୋଦ୍ଯୋଗଂ ତଥା ଚକ୍ରେ ସାହାଯ୍ଯାର୍ଥଂ ଗୁରୋର୍ଵିଭୁଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁରାଷାଡ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସେନା ତିଆରି କଲେ।
ଶୁକ୍ରସ୍ତୁ ଵିଗ୍ରହଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁଦ୍ଵେଷାତ୍ତତୋ ଯଯୌ । ମା ଦଦସ୍ଵେତି ତଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଶଶିନଂ ପ୍ରତି
ଶୁକ୍ର ଏହି ବିବାଦ ଶୁଣି ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, କହିଲେ— 'ଦିଅନି।'
ସାହାଯ୍ଯଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତ୍ଯା ମହାମତେ । ଭଵିତା ଯଦି ସଂଗ୍ରାମସ୍ତଵ ଚେନ୍ଦ୍ରେଣ ମାରିଷ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯଦି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
ଶଙ୍କରସ୍ତୁ ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଗୁରୁଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ । ଗୁରୁଶତ୍ରୁଂ ଭୃଗୁଂ ମତ୍ଵା ସାହାଯ୍ଯମକରୋତ୍ତଦା
ଶଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯିବା ଶୁଣି, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସେଥିରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
ସଂଗ୍ରାମସ୍ତୁ ତଦା ଵୃତ୍ତୋ ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ଦ୍ରୁତମ୍ । ବହୂନି ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ତାରକାସୁରଵତ୍କିଲ
ସେଥିରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବହୁ ବର୍ଷ ଚାଲିଲା, ଯେପରି ତାରକାସୁର ସମୟରେ ହେଇଥିଲା।
ଦେଵାସୁରକୃତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ପିତାମହଃ । ହଂସାରୂଢୋ ଜଗାମାଶୁ ତଂ ଦେଶଂ କ୍ଲେଶଶାନ୍ତଯେ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ପିତାମହ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତି କରିପାରିବେ।
ରାକାପତିଂ ତଦା ପ୍ରାହ ମୁଞ୍ଚ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋରିତି । ନୋଚେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସମାହୂଯ କରିଷ୍ଯାମି ତୁ ସଂକ୍ଷଯମ୍
ସେଥିରେ ପିତାମହ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼। ନହେଲେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଡାକି ନାଶ କରିଦେବି।'
ଭୃଗୁଂ ନିଵାରଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । କିମନ୍ଯାଯମତିର୍ଜାତା ସଙ୍ଗଦୋଷାନ୍ମହାମତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, କହିଲେ— 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଭାବ କିପରି ଆସିଲା? ସଙ୍ଗ ଦୋଷରୁ କି?'
ନିଷେଧଯାମାସ ତତୋ ଭୃଗୁସ୍ତଂ ଚୌଷଧୀପତିମ୍ । ମୁଞ୍ଚ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋରଦ୍ଯ ପିତ୍ରାହଂ ପ୍ରେଷିତସ୍ତଵ
ତାପରେ ଭୃଗୁ ଔଷଧୀପତିଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, କହିଲେ— 'ଆଜି ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି।'
ସୂତ ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜରାଜସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୃଗୋର୍ଵଚନମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଦଦୌ ଚ ତତ୍ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋର୍ଗର୍ଭଵତୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଭୃଗୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜରାଜ ଗୁରୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଗର୍ଭବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ପ୍ରାପ୍ଯ କାନ୍ତାଂ ଗୁରୁର୍ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଗୃହଂ ମୁଦିତୋ ଯଯୌ । ତତୋ ଦେଵାସ୍ତତୋ ଦୈତ୍ଯା ଯଯୁଃ ସ୍ଵାନ୍ସ୍ଵାନ୍ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ପ୍ରିୟାକୁ ପୁନଃ ପାଇ ଗୁରୁ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ଘରକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵସଦନଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ କୈଲାସଂ ଚାପି ଶଙ୍କରଃ । ବୃହସ୍ପତିସ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ମନୋରମାମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଶଙ୍କର କୈଳାସକୁ ଗଲେ; ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ମନୋହରା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ପାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।
ତତଃ କାଲେନ କିଯତା ତାରାସୂତ ସୁତଂ ଶୁଭମ୍ । ସୁଦିନେ ଶୁଭନକ୍ଷତ୍ରେ ତାରାପତିସମଂ ଗୁଣୈଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ତାରା ଏକ ଶୁଭ ସନ୍ତାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଯିଏ ତାରାପତିଙ୍କ ପରି ଗୁଣରେ ସମାନ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଗୁରୁର୍ଜାତଂ ଚକାର ଵିଧିପୂର୍ଵକମ୍ । ଜାତକର୍ମାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଗୁରୁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ମନରେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ କର୍ମାଦି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ଚନ୍ଦ୍ରମସା ଜନ୍ମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଦୂତଂ ଚ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଗୁରୁଂ ପ୍ରତି ମହାମତିଃ
ମୁନିମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଠାରୁ ପୁଅର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ।
ନ ଚାଯଂ ତଵ ପୁତ୍ରୋଽସ୍ତି ମମ ଵୀର୍ଯସମୁଦ୍ଭଵଃ । କଥଂ ତ୍ଵଂ କୃତଵାନ୍କାମଂ ଜାତକର୍ମାଦିକଂ ଵିଧିମ୍
ଏହି ପୁଅ ତୁମର ନୁହେଁ, ମୋର ବୀର୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଚାହିଦା ପୂରଣ କରି ଜନ୍ମ କର୍ମାଦି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ?
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ଦୂତସ୍ଯ ଚ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଉଵାଚ ମମ ପୁତ୍ରୋ ମେ ସଦୃଶୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଦୂତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ— 'ଏହି ପୁଅ ମୋର, ମୋ ପରି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ପୁନର୍ଵିଵାଦଃ ସଞ୍ଜାତୋ ମିଲିତା ଦେଵଦାନଵାଃ । ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥମାଗତାସ୍ତେଷାଂ ସମାଜଃ ସମଜାଯତ
ପୁନି ଏକ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଏକଠା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଭା ବସିଲା।
ତତ୍ରାଗତଃ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତିକାମଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ନିଵାରଯାମାସ ମୁଖେ ସଂସ୍ଥିତାନ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାନ୍
ସେଠାକୁ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ, ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଆସିଲେ । ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମୁହଁରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ବ୍ରହ୍ମା ନିବାରଣ କଲେ ।
ତାରାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଧର୍ମାତ୍ମା କସ୍ଯାଯଂ ତନଯଃ ଶୁଭେ । ସତ୍ଯଂ ଵଦ ଵରାରୋହେ ଯଥା କ୍ଲେଶଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା ତାରାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏହି ଶୁଭ ଶିଶୁ କାହାର ପୁଅ? ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତୁମେ ସତ୍ୟ କହ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତ ହେବ ।'