ଦୈଵମେଵ ପରଂ ରାଜନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ପୌରୁଷଂ ମମ । ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହୀପାଲ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଏଠି ଦେବ ନିୟତି ଏକମାତ୍ର, ରାଜା; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ଶକ୍ତି ନାହିଁ । ତୁମେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଭୂପତି, ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର ।
ତଵାଧୀନାସ୍ମ୍ଯହଂ ଭୂପ ନ ମେ କୋଽପ୍ଯସ୍ତି ପାଲକଃ । ନ ପିତା ନ ଚ ମାତା ଚ ନ ସ୍ଥାନଂ ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ମୁଁ ତୁମର ଅଧୀନ, ଭୂପତି; ମୋର କିଏ ରକ୍ଷକ ନାହିଁ । ନା ପିତା, ନା ମାତା, ନା ଘର, ନା କିଏ ବାନ୍ଧବ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽସୌ ମଯା ରାଜା ବଭୂଵ ମଦନାତୁରଃ । ମାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ସେଵକାନିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜା ମନ୍ମଥ ଭାବରେ ଆକୁଳ ହେଲେ, ମୋତେ ଦେଖି, ବଡ଼ ଆଖିବାଳି, ସେ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ କହିଲେ ।
ନରଯାନମାନଯଧ୍ଵଂ ଚତୁର୍ଵାହ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍ । ଆରୋହଣାର୍ଥମସ୍ଯାସ୍ତୁ କୌଶେଯାମ୍ବରଵେଷ୍ଟିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଚାରି ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗି ରଥ ଆଣ, ତାହାକୁ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡି ଦିଅ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଯୁବତୀ ଆରୋହଣ କରିପାରିବେ ।
ମୃଦ୍ଵାସ୍ତରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ମୁକ୍ତାଜାଲଵିଭୂଷିତମ୍ । ଚତୁରସ୍ରଂ ଵିଶାଲଂ ଚ ସୁଵର୍ଣରଚିତଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ରଥ ମୃଦୁ ବିଛା ଦିଆଯିବା, ମୁକ୍ତା ଜାଲରେ ସଜିଥିବା, ଚତୁର୍ସ୍ର ଏବଂ ବଡ଼, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୁଭ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୃତ୍ଯାଃ ସତ୍ଵରଗାମିନଃ । ଆନିନ୍ଯୁଃ ଶିବିକାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ମଦର୍ଥେ ଵସ୍ତ୍ରଵେଷ୍ଟିତାମ୍
ରାଜାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ ଭୃତ୍ୟମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶିବିକା, ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡିଥିବା, ମୋ ପାଇଁ ଆଣିଦେଲେ ।
ଆରୂଢାଽହଂ ତଦା ତସ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା । ମୁଦିତୋଽସୌ ଗୃହେ ନୀତ୍ଵା ମାଂ ତଦା ପୃଥିଵୀପତିଃ
ସେବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେ ରଥରେ ବସିଲି, ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ମୋତେ ନିଜ ରାଜମହଳକୁ ନେଇଗଲେ।
ଵିଵାହଵିଧିନା ରାଜା ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ଶୁଭେ ଦିନେ । ଉପଯେମେ ଚ ମାଂ ତତ୍ର ହୁତଭୁକ୍ସନ୍ନିଧୌ ତତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ, ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋ ସହ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାହଂ ଵଲ୍ଲଭା ଜାତା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ । ସୌଭାଗ୍ଯସୁନ୍ଦରୀତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତତ୍ର କୃତଂ ମମ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ହେଲି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ଦରକାରୀ; ସେଠାରେ ମୋତେ 'ସୌଭାଗ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ' ନାମ ଦିଆଗଲା।
ରମମାଣୋ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସୁଖମାପ ମହୀପତିଃ । ନାନାଭୋଗଵିଲାସୈଶ୍ଚ କାମଶାସ୍ତ୍ରୋଦିତୈସ୍ତଥା
ରାଜା ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ହେଇ, କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି ଖୁସି ପାଇଲେ।
ରାଜକାର୍ଯାଣି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ରୀଡାସକ୍ତୋ ଦିଵାନିଶମ୍ । ନାସୌ ଵିଵେଦ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ କାଲଂ କାମକଲାରତଃ
ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଛାଡି, ସେ ଦିନ ରାତି ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ, କାମକଳାରେ ଲିନ ହୋଇ ସମୟ କେମିତି କଟିଗଲା ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାପୀଷୁ ଚ ଗୃହେଷୁ ଚ । ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଵରଶୈଲେଷୁ ଦୀର୍ଘିକାସୁ ଵରାସୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା, ପୋଖରୀ, ଘର, ମହଳ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଝିଲିକାରେ ସେ ମୋ ସହ ଘୁରିଲେ।
ଵାରୁଣୀମଦମତ୍ତୋଽସୌ ଵିହରନ୍କାନନେ ଶୁଭେ । ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ମଦଧୀନୋ ବଭୂଵ ହ
ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର କାନନରେ ଘୁରିଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମଦର ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ।
ଵ୍ଯାସାହଂ ତେନ ସଂସକ୍ତା କ୍ରୀଡାରସଵଶୀକୃତା । ସ୍ମୃତଵାନ୍ପୂର୍ଵଦେହଂ ନ ପୁଂଭାଵଂ ମୁନିଜନ୍ମ ଚ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଆସକ୍ତ ହେଲି, ଖେଳର ଆନନ୍ଦରେ ମନ ହରାଇଲି; ପୂର୍ବ ଦେହ, ପୁରୁଷ ସ୍ୱଭାବ ଓ ମୁନି ଜନ୍ମକୁ ମୁଁ ଭୁଲିଗଲି।
ମମୈଵାଯଂ ପତିର୍ଯୋଷାହଂ ପତ୍ନୀଷୁ ପ୍ରିଯା ସତୀ । ପଟ୍ଟରାଜ୍ଞୀ ଵିଲାସଜ୍ଞା ସଫଲଂ ଜୀଵିତଂ ମମ
ଏହି ମୋ ପତି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟା; ମୁଁ ପ୍ରଧାନ ରାନୀ, ଭୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ—ମୋ ଜୀବନ ସଫଳ ହୋଇଛି।
ଇତି ଚିନ୍ତଯତୀ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେମବଦ୍ଧା ଦିଵାନିଶମ୍ । କ୍ରୀଡାସକ୍ତା ସୁଖେ ଲୁବ୍ଧା ତଂ ସ୍ଥିତା ଵଶଵର୍ତିନୀ
ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ଦିନ ରାତି ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ରହିଲି, ଖେଳରେ ଆସକ୍ତ ଓ ସୁଖକୁ ଆଶା କରି, ସେଠି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଲି।
ଵିସ୍ମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରପରିଜ୍ଞାନଂ ତଦାସକ୍ତମନା ସ୍ଥିତା
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ବୁଝିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲି, ମୋ ମନ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ରହିଲା।
ଏଵଂ ଵିହରତସ୍ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ । ଗତାନି କ୍ଷଣଵତ୍କାମକ୍ରୀଡାସକ୍ତସ୍ଯ ମେ ମୁନେ
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ସେଠି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, କାମର ଖେଳରେ ଲିନ ହୋଇ, ବାରଷଟି ବର୍ଷ ମୋ ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଭଳି କଟିଗଲା, ମୁନି।
ଜାତା ଗର୍ଭଵତୀ ଚାହଂ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ନୃପସ୍ତଦା । କାରଯାମାସ ଵିଧିଵଦ୍ଗର୍ଭସଂସ୍କାରକର୍ମ ଚ
ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲି, ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ; ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ଦୋହଦଂ ରାଜା ପ୍ରୀଣଯନ୍ମାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନାବ୍ରଵଂ ଲଜ୍ଜମାନାହଂ ନୃପଂ ପ୍ରୀତମନା ଭୃଶମ୍
ରାଜା ପୁନିପୁନି ମୋତେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିପାରିଲି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୋ ମନ ଖୁସି ଥିଲା।
ସମ୍ପୂର୍ଣେ ଦଶମେ ମାସି ପୁତ୍ରୋ ଜାତସ୍ତତୋ ମମ । ଶୁଭେଽହ୍ନି ଗ୍ରହନକ୍ଷତ୍ରଲଗ୍ନତାରାବଲାନ୍ଵିତେ
ଦଶମ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ଲଗ୍ନରେ, ମୋ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ବଭୂଵ ନୃପତେର୍ଗେହେ ପୁତ୍ରଜନ୍ମମହୋତ୍ସଵଃ । ରାଜା ପରମସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ବଭୂଵ ସୁତଜନ୍ମତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଉପଲକ୍ଷେ ମହା ଉତ୍ସବ ହେଲା; ପୁଅ ଜନ୍ମରେ ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ସୂତକାନ୍ତେ ସୁତଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ରାଜା ମୁଦମଵାପ ହ । ଅହଂ ଭୂମିପତେଶ୍ଚାସଂ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ପରନ୍ତପ
ସୂତକ ସମାପ୍ତି ପରେ, ରାଜା ପୁଅକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ; ଏବଂ ମୁଁ ଭୂମିପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲି, ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ତତୋ ଵର୍ଷଦ୍ଵଯାନ୍ତେ ଵୈ ପୁନର୍ଗର୍ଭୋ ମଯା ଧୃତଃ । ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ସୁତୋ ଜାତଃ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂଯୁତଃ
ତାପରେ, ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଗର୍ଭବତୀ ହେଲି; ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିଲା ତାହାର।
ସୁଧନ୍ଵେତି ସୁତସ୍ଯାଥ ନାମ ଚକ୍ରେ ନୃପସ୍ତଦା । ଵୀରଵର୍ମେତି ଜ୍ଯେଷ୍ଠସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ପ୍ରେରିତସ୍ତ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଛୋଟ ପୁଅଙ୍କୁ ସୁଧନ୍ବନ୍ ଓ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କୁ ବୀରବର୍ମନ୍ ନାମ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପ୍ରସୂତା ଭୂପସମ୍ମତାଃ । ମୋହିତୋଽହଂ ତଦା ତେଷାଂ ପ୍ରୀତ୍ଯା ପାଲନଲାଲନେ
ଏଭଳି ଦ୍ବାଦଶ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଓ ଲାଡ଼ କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହିଲି।
ପୁନରଷ୍ଟ ସୁତାଃ କାଲେ କାଲେ ଜାତାଃ ସ୍ଵରୂପିଣଃ । ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ମେ ତତଃ ପୂର୍ଣଂ ସମ୍ପନ୍ନଂ ସୁଖସାଧନମ୍
ପରେ ଆଠିଏ ପୁଅ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ନେଇ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଭଳି ମୋ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଓ ସମସ୍ତ ସୁଖର ସାଧନ ମିଳିଗଲା।
ତେଷାଂ ଦାରକ୍ରିଯାଃ କାଲେ କୃତା ରାଜ୍ଞା ଯଥୋଚିତାଃ । ସ୍ନୁଷାଭିଶ୍ଚ ତଥା ପୁତ୍ରୈଃ ପରିଵାରୋ ମହାନଭୂତ୍
ଯଥାସମୟରେ ରାଜା ସେମାନଙ୍କ ବିବାହ ଉଚିତ ଭାବେ କରାଇଦେଲେ। ପୁଅ ଓ ବୁହାରେ ଘର ଭରିଗଲା, ପରିବାର ବଡ଼ ହେଲା।
ତତଃ ପୌତ୍ରାଦିସମ୍ଭୂତାସ୍ତେଽପି କ୍ରୀଡାରସାନ୍ଵିତାଃ । ଆସନ୍ନାନାରସୋପେତା ମୋହଵୃଦ୍ଧିକରା ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ପଉତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ଖେଳରେ ମନ ଲଗାଇ ରହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନିକଟରେ ଥିଲେ, ଏହି ସମ୍ପର୍କ ମୋ ମୋହ ଦିନକୁଦିନ ବଢ଼ାଇଲା।
କଦାଚିତ୍ସୁଖମୈଶ୍ଵର୍ଯଂ କଦାଚିଦ୍ଦୁଃଖମଦ୍ଭୁତମ୍ । ପୁତ୍ରେଷୁ ରୋଗଜନିତଂ ଦେହସନ୍ତାପକାରକମ୍
କେବେ କେବେ ସୁଖ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳୁଥିଲା, କେବେ କେବେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁଃଖ ଆସୁଥିଲା—ପୁଅମାନେ ରୋଗରେ ପଡ଼ିଲେ, ତାହାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୋ ଦେହକୁ ଭି ଭୋଗାଇଲା।