କିମେତଦିତି ମନସାକରଵଂ ଵିସ୍ମଯଂ ମୁହୁଃ । ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯମାନସ୍ଯ ନାରୀରୂପଧରସ୍ଯ ମେ
‘ଏହା କଣ?’ ଭାବି ଭାବି ମୋ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା; ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ନାରୀ ରୂପ ନେଇଥିବା ମୋତେ
ସହସା ଦୃକ୍ପଥଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍ର ତାଲଧ୍ଵଜୋ ନୃପଃ । ଗଜାଶ୍ଵରଥଵୃନ୍ଦୈଶ୍ଚ ସଂଵୃତୋ ରଥସଂସ୍ଥିତଃ
ହଠାତ୍ ମୋ ଆଖିରେ ତାଲଧ୍ୱଜ ରାଜା ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଏବଂ ରଥ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ନିଜେ ରଥରେ ବସିଥିଲେ ।
ଯୁଵା ଭୂଷଣସଂଵୀତୋ ଦେହଵାନିଵ ମନ୍ମଥଃ । ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ ଭୂପତିସ୍ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯଭୂଷଣଭୂଷିତାମ୍
ସେ ଯୁବକ ଥିଲେ, ଅନେକ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେହ ମନ୍ମଥଙ୍କ ପରି ମନୋହର; ମୋତେ ଦେଖି, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିଥିଲି,
ରାକାଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀଂ ଯୋଷାଂ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ କାସି କଲ୍ଯାଣି କସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ସୁରସ୍ଯ ଵା
ମୋ ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖି, ସେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଗଲେ; ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ତୁମେ କିଏ, ରୂପବତୀ? କାହାର ଝିଅ, ଦେବତାର କି,
ମାନୁଷସ୍ଯ ଚ ଵା କାନ୍ତେ ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ଯୋରଗସ୍ଯ ଚ । ଏକାକିନୀ କଥଂ ବାଲା ରୂପଯୌଵନଭୂଷିତା
ମାନବର କି, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ନାଗର ଝିଅ? ଏକା ଏଠାରେ କିପରି ଆସିଛ, ଯୁବତୀ ହୋଇ, ରୂପ ଏବଂ ଯୁବନରେ ସଜିଥିବା?
ଵିଵାହିତାଥ କନ୍ଯା ଵା ସତ୍ଯଂ ଵଦ ସୁଲୋଚନେ । କିଂ ପଶ୍ଯସି ସୁକେଶାନ୍ତେ ତଡାଗେଽସ୍ମିନ୍ସୁମଧ୍ଯମେ
ତୁମେ ବିବାହିତ କିମ୍ବା କନ୍ୟା? ସତ୍ୟ କହ, ବଡ଼ ଆଖିବାଳି; ଏହି ତଳାଗର କୂଳରେ, ଶୁଭ୍ର କେଶ ଓ ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଥିବା, କଣ ଦେଖୁଛ?
ଚିକୀର୍ଷିତଂ ପିକାଲାପେ ବ୍ରୂହି ମନ୍ମଥମୋହିନି । ଭୁଙ୍କ୍ଷଵ ଭୋଗାନ୍ମରାଲାକ୍ଷି ମଯା ସହ କୃଶୋଦରି । ଵାଞ୍ଛିତାନ୍ମନସା ନୂନଂ କୃତ୍ଵା ମାଂ ପତିମୁତ୍ତମମ୍
ପିକ ପରି ମଧୁର କଥାରେ ତୁମର ଇଚ୍ଛା କହ, ମନ୍ମଥ ମୋହିନୀ; ମାରାଳ ଆଖି ଓ କ୍ରୁଶ ଶରୀର ଥିବା, ମୋ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କର, ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି, ମୋତେ ଉତ୍ତମ ପତି କରି ।
; ନାରଦସ୍ଯ ପୁନଃ ସ୍ଵରୂପପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ତଦା ତେନ ରାଜ୍ଞା ତାଲଧ୍ଵଜେନ ଚ । ଵିମୃଶ୍ଯ ମନସାତ୍ଯର୍ଥଂ ତମୁଵାଚ ଵିଶାମ୍ପତେ
ନାରଦଙ୍କର ପୁନଃ ନିଜ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତିର ବର୍ଣ୍ନନା ନାରଦ କହିଲେ: ତାଲଧ୍ୱଜ ରାଜା ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ, ମୁଁ ଗଭୀର ଭାବନା କରି, ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲି ।
ରାଜନ୍ନାହଂ ଵିଜାନାମି ପୁତ୍ରୀ କସ୍ଯେତି ନିଶ୍ଚଯମ୍ । ପିତରୌ କ୍ଵ ଚ ମେ କେନ ସ୍ଥାପିତା ଚ ସରୋଵରେ
ରାଜା, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିପାରିବି ନାହିଁ କିଏ ମୋର ପିତା, କେଉଁଠି ମୋର ଜନକ ଜନନୀ, କିଏ ମୋତେ ଏହି ହ୍ରଦରେ ରଖିଛି ।
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି କଥଂ ମେ ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍ । ନିରାଧାରାସ୍ମି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତଯାମି ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, କିପରି ମୋର ଭଲ ହେବ? ରାଜା, ମୁଁ ନିରାଧାର, ଏବଂ କଣ କରିବି ଭାବିବାରେ ଲାଗିଛି ।
ଦୈଵମେଵ ପରଂ ରାଜନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ପୌରୁଷଂ ମମ । ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହୀପାଲ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଏଠି ଦେବ ନିୟତି ଏକମାତ୍ର, ରାଜା; ଏଥିରେ ମୋର କିଛି ଶକ୍ତି ନାହିଁ । ତୁମେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଭୂପତି, ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର ।
ତଵାଧୀନାସ୍ମ୍ଯହଂ ଭୂପ ନ ମେ କୋଽପ୍ଯସ୍ତି ପାଲକଃ । ନ ପିତା ନ ଚ ମାତା ଚ ନ ସ୍ଥାନଂ ନ ଚ ବାନ୍ଧଵାଃ
ମୁଁ ତୁମର ଅଧୀନ, ଭୂପତି; ମୋର କିଏ ରକ୍ଷକ ନାହିଁ । ନା ପିତା, ନା ମାତା, ନା ଘର, ନା କିଏ ବାନ୍ଧବ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽସୌ ମଯା ରାଜା ବଭୂଵ ମଦନାତୁରଃ । ମାଂ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ସେଵକାନିତ୍ଯୁଵାଚ ହ
ମୁଁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜା ମନ୍ମଥ ଭାବରେ ଆକୁଳ ହେଲେ, ମୋତେ ଦେଖି, ବଡ଼ ଆଖିବାଳି, ସେ ନିଜ ସେବକମାନେକୁ କହିଲେ ।
ନରଯାନମାନଯଧ୍ଵଂ ଚତୁର୍ଵାହ୍ଯଂ ମନୋହରମ୍ । ଆରୋହଣାର୍ଥମସ୍ଯାସ୍ତୁ କୌଶେଯାମ୍ବରଵେଷ୍ଟିତମ୍
ସୁନ୍ଦର ଚାରି ଘୋଡା ଯୋଗାଯୋଗି ରଥ ଆଣ, ତାହାକୁ କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡି ଦିଅ, ଯେଉଁଥିରେ ଏହି ଯୁବତୀ ଆରୋହଣ କରିପାରିବେ ।
ମୃଦ୍ଵାସ୍ତରଣସଂଯୁକ୍ତଂ ମୁକ୍ତାଜାଲଵିଭୂଷିତମ୍ । ଚତୁରସ୍ରଂ ଵିଶାଲଂ ଚ ସୁଵର୍ଣରଚିତଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ରଥ ମୃଦୁ ବିଛା ଦିଆଯିବା, ମୁକ୍ତା ଜାଲରେ ସଜିଥିବା, ଚତୁର୍ସ୍ର ଏବଂ ବଡ଼, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୁଭ ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୃତ୍ଯାଃ ସତ୍ଵରଗାମିନଃ । ଆନିନ୍ଯୁଃ ଶିବିକାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ମଦର୍ଥେ ଵସ୍ତ୍ରଵେଷ୍ଟିତାମ୍
ରାଜାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ଦ୍ରୁତ ଭୃତ୍ୟମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶିବିକା, ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡିଥିବା, ମୋ ପାଇଁ ଆଣିଦେଲେ ।
ଆରୂଢାଽହଂ ତଦା ତସ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା । ମୁଦିତୋଽସୌ ଗୃହେ ନୀତ୍ଵା ମାଂ ତଦା ପୃଥିଵୀପତିଃ
ସେବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ସେ ରଥରେ ବସିଲି, ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇ ରାଜା ମୋତେ ନିଜ ରାଜମହଳକୁ ନେଇଗଲେ।
ଵିଵାହଵିଧିନା ରାଜା ଶୁଭେ ଲଗ୍ନେ ଶୁଭେ ଦିନେ । ଉପଯେମେ ଚ ମାଂ ତତ୍ର ହୁତଭୁକ୍ସନ୍ନିଧୌ ତତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ, ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋ ସହ ବିବାହ କଲେ।
ତସ୍ଯାହଂ ଵଲ୍ଲଭା ଜାତା ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ । ସୌଭାଗ୍ଯସୁନ୍ଦରୀତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତତ୍ର କୃତଂ ମମ
ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ହେଲି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ଦରକାରୀ; ସେଠାରେ ମୋତେ 'ସୌଭାଗ୍ୟସୁନ୍ଦରୀ' ନାମ ଦିଆଗଲା।
ରମମାଣୋ ମଯା ସାର୍ଧଂ ସୁଖମାପ ମହୀପତିଃ । ନାନାଭୋଗଵିଲାସୈଶ୍ଚ କାମଶାସ୍ତ୍ରୋଦିତୈସ୍ତଥା
ରାଜା ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭୋଗରେ ଲିନ ହେଇ, କାମଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଭଳି ଖୁସି ପାଇଲେ।
ରାଜକାର୍ଯାଣି ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ରୀଡାସକ୍ତୋ ଦିଵାନିଶମ୍ । ନାସୌ ଵିଵେଦ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ କାଲଂ କାମକଲାରତଃ
ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ ଛାଡି, ସେ ଦିନ ରାତି ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ, କାମକଳାରେ ଲିନ ହୋଇ ସମୟ କେମିତି କଟିଗଲା ତାହା ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଚ ରମ୍ଯେଷୁ ଵାପୀଷୁ ଚ ଗୃହେଷୁ ଚ । ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ଵରଶୈଲେଷୁ ଦୀର୍ଘିକାସୁ ଵରାସୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ବାଗିଚା, ପୋଖରୀ, ଘର, ମହଳ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାହାଡ଼ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଝିଲିକାରେ ସେ ମୋ ସହ ଘୁରିଲେ।
ଵାରୁଣୀମଦମତ୍ତୋଽସୌ ଵିହରନ୍କାନନେ ଶୁଭେ । ଵିସୃଜ୍ଯ ସର୍ଵକାର୍ଯାଣି ମଦଧୀନୋ ବଭୂଵ ହ
ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ସୁନ୍ଦର କାନନରେ ଘୁରିଲେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମଦର ଅଧୀନ ହେଇଗଲେ।
ଵ୍ଯାସାହଂ ତେନ ସଂସକ୍ତା କ୍ରୀଡାରସଵଶୀକୃତା । ସ୍ମୃତଵାନ୍ପୂର୍ଵଦେହଂ ନ ପୁଂଭାଵଂ ମୁନିଜନ୍ମ ଚ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଆସକ୍ତ ହେଲି, ଖେଳର ଆନନ୍ଦରେ ମନ ହରାଇଲି; ପୂର୍ବ ଦେହ, ପୁରୁଷ ସ୍ୱଭାବ ଓ ମୁନି ଜନ୍ମକୁ ମୁଁ ଭୁଲିଗଲି।
ମମୈଵାଯଂ ପତିର୍ଯୋଷାହଂ ପତ୍ନୀଷୁ ପ୍ରିଯା ସତୀ । ପଟ୍ଟରାଜ୍ଞୀ ଵିଲାସଜ୍ଞା ସଫଲଂ ଜୀଵିତଂ ମମ
ଏହି ମୋ ପତି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟା; ମୁଁ ପ୍ରଧାନ ରାନୀ, ଭୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ—ମୋ ଜୀବନ ସଫଳ ହୋଇଛି।
ଇତି ଚିନ୍ତଯତୀ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରେମବଦ୍ଧା ଦିଵାନିଶମ୍ । କ୍ରୀଡାସକ୍ତା ସୁଖେ ଲୁବ୍ଧା ତଂ ସ୍ଥିତା ଵଶଵର୍ତିନୀ
ଏଭଳି ଭାବି, ମୁଁ ଦିନ ରାତି ପ୍ରେମରେ ବନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ରହିଲି, ଖେଳରେ ଆସକ୍ତ ଓ ସୁଖକୁ ଆଶା କରି, ସେଠି ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଲି।
ଵିସ୍ମୃତଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରପରିଜ୍ଞାନଂ ତଦାସକ୍ତମନା ସ୍ଥିତା
ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରର ବୁଝିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଭୁଲିଗଲି, ମୋ ମନ ସେଠି ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ରହିଲା।
ଏଵଂ ଵିହରତସ୍ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵାଦଶୈଵ ତୁ । ଗତାନି କ୍ଷଣଵତ୍କାମକ୍ରୀଡାସକ୍ତସ୍ଯ ମେ ମୁନେ
ଏଭଳି ଭାବେ ମୁଁ ସେଠି ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବାବେଳେ, କାମର ଖେଳରେ ଲିନ ହୋଇ, ବାରଷଟି ବର୍ଷ ମୋ ପାଇଁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ଭଳି କଟିଗଲା, ମୁନି।
ଜାତା ଗର୍ଭଵତୀ ଚାହଂ ମୁଦଂ ପ୍ରାପ ନୃପସ୍ତଦା । କାରଯାମାସ ଵିଧିଵଦ୍ଗର୍ଭସଂସ୍କାରକର୍ମ ଚ
ମୁଁ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲି, ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ; ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭ ସଂସ୍କାର କରାଇଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛଦ୍ଦୋହଦଂ ରାଜା ପ୍ରୀଣଯନ୍ମାଂ ପୁନଃ ପୁନଃ । ନାବ୍ରଵଂ ଲଜ୍ଜମାନାହଂ ନୃପଂ ପ୍ରୀତମନା ଭୃଶମ୍
ରାଜା ପୁନିପୁନି ମୋତେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ, ମୋତେ ଖୁସି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କହିପାରିଲି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ମୋ ମନ ଖୁସି ଥିଲା।