ତ୍ରିଯୁତସ୍ତାଂ କଥଂ ମାଯାଂ ଜେତୁଂ ଶକ୍ତଃ ପୁମାମ୍ଭଵେତ୍ । ଵେଦଵିଦ୍ଯୋଗଵିଦ୍ଵାପି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ତିନି ଗୁଣ ସହିତ ଥିବା ସେଇ ମାୟାକୁ, ବେଦ ଓ ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ କିପରି ଜୟ କରିପାରିବେ?
କାଲୋଽପି ତସ୍ଯା ରୂପଂ ହି ରୂପହୀନଃ ସ୍ଵରୂପକୃତ୍ । ତଦ୍ଵଶେ ଵର୍ତତେ ଦେହୀ ଵିଦ୍ଵାନ୍ମୂର୍ଖୋଽଥ ମଧ୍ଯମଃ
କାଳ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ନିଜେ ରୂପହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମାୟାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି; ଜେଉଁଠି ଜୀବ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ମାୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନ୍ତି।
କାଲଃ କରୋତି ଧର୍ମଜ୍ଞଂ କଦାଚିଦ୍ଵିକଲଂ ପୁନଃ । ସ୍ଵଭାଵାତ୍କର୍ମତୋ ଵାପି ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ତସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
କାଳ କେବେ କେବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ କରିଦେଇପାରେ; ସ୍ୱଭାବ କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରତୋ ଵିଷ୍ଣୁରହଂ ଵିସ୍ମଯମାନସଃ । ତମବ୍ରଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ମୋ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ସେ ଚିରନ୍ତନ ଜଗନ୍ନାଥ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ରମାପତେ କଥଂରୂପା ମାଯା ସା କୀଦୃଶୀ ପୁନଃ । କିଯଦ୍ବଲା କ୍ଵ ସଂସ୍ଥାନା କସ୍ଯାଧାରା ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ସେଇ ମାୟାର ରୂପ କେମିତି? ସେ କେମିତି ଦେଖାଯାଏ? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ, କେଉଁଠି ରହନ୍ତି, କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—ମୋତେ କହ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋଽସ୍ମି ତାଂ ମାଯାଂ ଦର୍ଶଯାଶୁ ମହୀଧର । ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତାଂ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମାପତେ
ମୁଁ ସେଇ ମାୟାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ହେ ଧରାଧର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦେଖାଅ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟା କର, ହେ ମାପତି।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ତ୍ରିଗୁଣା ସାଖିଲାଧାରା ସର୍ଵଜ୍ଞା ସର୍ଵସମ୍ମତା । ଅଜେଯାନେକରୂପା ଚ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତା ଜଗତ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ସେ ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅଜୟ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।
ଦିଦୃକ୍ଷା ଯଦି ତେ ଚିତ୍ତେ ନାରଦାରୋହଣଂ କୁରୁ । ଗରୁଡେ ମତ୍ସମେତୋଽଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛାଵୋଽନ୍ଯତ୍ର ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଯଦି ତୁମ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ନାରଦ, ତେବେ ଆଜି ମୋ ସହିତ ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼; ଚଳ, ଆମେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବା।
ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ତେ ମାଯାଂ ଦୁର୍ଜଯାମଜିତାତ୍ମଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵିଷାଦେ ମା ମନଃ କୃଥାଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ମାୟାକୁ ଦେଖାଇବି, ଯିଏ ନିଜକୁ ଜୟ କରିନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ; କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ମନକୁ ନିରାଶ କରିନିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଦେଵୋ ମାଂ ସସ୍ମାର ଵିନତାସୁତମ୍ । ସ୍ମୃତମାତ୍ରସ୍ତୁ ଗରୁଡସ୍ତଦାଗାଦ୍ଧରିସନ୍ନିଧୌ
ଏପରି କହି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ ମୋତେ ଭିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ଗରୁଡ଼ ତୁରନ୍ତ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଗଲେ।
ଆଗତଂ ଗରୁଡଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଆରୁରୋହ ଜନାର୍ଦନଃ । ସମାରୋପ୍ଯ ଚ ମାଂ ପୃଷ୍ଠେ ଗମନାଯ କୃତାଦରଃ
ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉପରେ ବସିଲେ ଏବଂ ମୋତେ ସାବଧାନତାର ସହିତ ପଛେ ବସାଇ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଚଲିତୋ ଵିନତାପୁତ୍ରୋ ଵୈକୁଣ୍ଠାଦ୍ଵାଯୁଵେଗଵାନ୍ । ପ୍ରେରିତୋ ଯତ୍ର କୃଷ୍ଣେନ ଗନ୍ତୁକାମେନ କାନନମ୍
ବିନତାଙ୍କର ପୁଅ, ବାୟୁ ଭଳି ତେଜ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଭୂମିକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁ, ବୈକୁଣ୍ଠ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ।
ମହାଵନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସରାଂସି ସରିତସ୍ତଥା । ପୁରଗ୍ରାମାକରାଦୀଂଶ୍ଚ ଖେଟଖର୍ଵଟଗୋଵ୍ରଜାନ୍
ଆମେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ, ଝିଲିକ, ନଦୀ, ସହର, ଗ୍ରାମ, ଖଣି, ଛୋଟ ଗାଁ, ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଗୋପାଳ ଗାଁମାନେ ଦେଖିଲୁ।
ମୁନୀନାମାଶ୍ରମାନ୍ ରମ୍ଯାନ୍ ଵାପୀଶ୍ଚ ସୁମନୋହରାଃ । ପଲ୍ଵଲାନି ଵିଶାଲାନି ହ୍ରଦାନ୍ ପଙ୍କଜଭୂଷିତାନ୍
ଆମେ ଋଷିମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଆଶ୍ରମ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପୋଖରୀ, ବିଶାଳ ଜଳାଶୟ ଓ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହ୍ରଦ ଦେଖିଲୁ।
ମୃଗାଣାଂ ଚ ଵରାହାଣାଂ ଵୃନ୍ଦାନ୍ଯପ୍ଯଵଲୋକ୍ଯ ଚ । ଗତାଵାଵାଂ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜସମୀପଂ ଗରୁଡାସନୌ
ହରିଣ ଓ ବନ୍ଦର ଦଳ ଦେଖି, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ।
ତତ୍ର ରମ୍ଯଂ ସରୋ ଦିଵ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ପଙ୍କଜମଣ୍ଡିତମ୍ । ହଂସକାରଣ୍ଡଵାକୀର୍ଣଂ ଚକ୍ରଵାକୋପଶୋଭିତମ୍
ସେଠାରେ ଆମେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିବ୍ୟ ଝିଲିକ ଦେଖିଲୁ, ଯାହା ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଣିପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିଲା, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ନାନାଵର୍ଣୈଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲୈଶ୍ଚ ପଙ୍କଜୈରୁପରଞ୍ଜିତମ୍ । ଶୁଚି ମିଷ୍ଟଜଲଂ ଭୃଙ୍ଗଯୂଥନାଦଵିରାଜିତମ୍
ସେଠି ନାନା ରଙ୍ଗର ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗିତ, ପବିତ୍ର ଓ ମିଠା ପାଣିରେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ଦଳର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ମାମାହ ଭଗଵାନ୍ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଡାଗଂ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ । ସ୍ପର୍ଧକଂ ଚୋଦଧେଃ କ୍ଷୀରଂ ମିଷ୍ଟଂ ଵାରି ଵିଶେଷତଃ
ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଝିଲିକ ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ମୋତେ କହିଲେ, "ଏହି ପାଣି ବିଶେଷ ମିଠା, ସମୁଦ୍ରର କ୍ଷୀରକୁ ମଧ୍ୟ ହରାଇଦେଇପାରେ।"
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ ପଶ୍ଯ ନାରଦ ଗମ୍ଭୀରଂ ସରଃ ସାରସନାଦିତମ୍ । ସର୍ଵତ୍ର ପଙ୍କଜୈଶ୍ଛନ୍ନଂ ସ୍ଵଚ୍ଛନୀରପ୍ରପୂରିତମ୍
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ନାରଦ, ଏହି ଗଭୀର ଝିଲିକ ଦେଖ, ସାରସ ପକ୍ଷୀର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଉଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲରେ ଢାକିଯାଇଛି, ପରିସ୍କାର ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।"
ଅତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଗମିଷ୍ଯାଵଃ କାନ୍ଯକୁବ୍ଜଂ ପୁରୋତ୍ତମମ୍ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗରୁଡାଦାଶୁ ମାମୁତ୍ତାର୍ଯ ଵ୍ଯତାରଯତ୍
"ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଆମେ ପ୍ରମୁଖ ସହର କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜକୁ ଯିବୁ।" ଏଭଳି କହି, ସେ ମୋତେ ଗରୁଡ଼ରୁ ତୁରନ୍ତ ଉତାରି ନେଇଗଲେ।
ଵିହସ୍ଯ ଭଗଵାଂସ୍ତତ୍ର ଜଗ୍ରାହ ମମ ତର୍ଜନୀମ୍ । ସ୍ତୁଵନ୍ସରୋଵରଂ ଭୂଯସ୍ତୀରେ ମାମନଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରଭୁ ହସି, ମୋର ତରଜନୀ ଧରିଲେ, ପୁଣିଥରେ ଝିଲିକର ସ୍ତୁତି କରି, ମୋତେ ତଟକୁ ନେଇଗଲେ।
ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ତଟଭାଗେ ତୁ ସ୍ନିଗ୍ଧଚ୍ଛାଯେ ମନୋହରେ । ମାମୁଵାଚ ମୁନେ ସ୍ନାନଂ କୁରୁ ତ୍ଵଂ ଵିମଲେ ଜଲେ
ସେଇ ମଧୁର ଛାୟା ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ତଟରେ ବିଶ୍ରାମ କରି, ସେ ମୋତେ କହିଲେ, "ମୁନି, ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କର।"
ପଶ୍ଚାଦହଂ କରିଷ୍ଯାମି ତଡାଗେଽସ୍ମିନ୍ସୁପାଵନେ । ସାଧୂନାମିଵ ଚେତାଂସି ଜଲାନି ନିର୍ମଲାନି ଚ
"ପରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅତି ପବିତ୍ର ଝିଲିକରେ ସ୍ନାନ କରିବି। ଏହାର ପାଣି ସାଧୁମାନଙ୍କର ମନ ପରି ନିର୍ମଳ।"
ସୁରଭୀଣି ପରାଗୈସ୍ତୁ ପଙ୍କଜାନାଂ ଵିଶେଷତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ଭଗଵତା ମୁକ୍ତ୍ଵା ଵୀଣାଂ ମୃଗାଜିନମ୍
"ଏଠାର ପଦ୍ମ ଫୁଲର ରେଣୁର ଗନ୍ଧ ଭରିଛି।" ପ୍ରଭୁ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ମୁଁ ମୋର ବୀଣା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ରଖିଦେଲି।
ସ୍ନାନାଯ କୃତଧୀସ୍ତୀରେ ଗତଃ ପ୍ରେମସମନ୍ଵିତଃ । ପାଦୌପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ହସ୍ତୌଚ ଶିଖାଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା କୁଶଗ୍ରହମ୍
ସ୍ନାନ ପାଇଁ ମନ ଲଗାଇ, ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ତଟକୁ ଗଲି, ପାଦ ଓ ହାତ ଧୋଇଲି, ଚୁଲି ବାନ୍ଧି କୁଶ ଧରିଲି।
କୃତ୍ଵାଽଽଚମ୍ଯ ଶୁଚିସ୍ତୋଯେ ସ୍ନାତଵାନସ୍ମି ତଜ୍ଜଲେ । ଯଦା ତସ୍ମିଜ୍ଜଲେ ରମ୍ଯେ ସ୍ନାତୋଽହଂ ପଶ୍ଯତୋ ହରେଃ
ଅଚମନ କରି ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ମୁଁ ସେ ଝିଲିକରେ ସ୍ନାନ କଲି, ହରି ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ।
ଵିହାଯ ପୌରୁଷଂ ରୂପଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵମନୁତ୍ତମମ୍ । ହରିର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଵୀଣାଂ ମେ ତଥା କୃଷ୍ଣାଜିନଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ଆନନ୍ଦ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ମୁଁ ପୁରୁଷ ରୂପ ଛାଡ଼ି ଅପୂର୍ବ ନାରୀ ରୂପ ପାଇଲି; ହରି ମୋର ବୀଣା ଓ ଶୁଭ ମୃଗଚର୍ମ ନେଇଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ଗରୁଡଂ ତୂର୍ଣଂ ଜଗାମ ସ୍ଵଗୃହଂ କ୍ଷଣାତ୍ । ତତୋଽହଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵମାପନ୍ନଶ୍ଚାରୁଭୂଷଣଭୂଷିତଃ
ହରି ତୁରନ୍ତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ମୁଁ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଲି।
ତତ୍କ୍ଷଣାନ୍ମନସୋ ଜାତା ପୂର୍ଵଦେହସ୍ଯ ଵିସ୍ମୃତିଃ । ଵିସ୍ମୃତୋଽସୌ ଜଗନ୍ନାଥୋ ମହତୀ ଵିସ୍ମୃତା ପୁନଃ
ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋର ପୂର୍ବ ଦେହର ସ୍ମୃତି ମନରୁ ହେବା ହେବି ହେଲା; ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ମୁଁ ଭୁଲିଗଲି, ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲିବା ଆବେଶ ମୋତେ ଆବରଣ କଲା ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ମୋହିନୀରୂପଂ ତଡାଗାନ୍ନିର୍ଗତୋ ବହିଃ । ଅପଶ୍ଯଂ ନଲିନୀଜୁଷ୍ଟଂ ସରସ୍ତଦ୍ଵିମଲୋଦକମ୍
ମୋହନୀ ରୂପ ନେଇ ମୁଁ ତଳାଗରୁ ବାହାରିଲି; ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଏକ ହ୍ରଦ, ଯାହା ଲୋଟସ୍ ଫୁଲରେ ସଜିଥିଲା ଏବଂ ତାହାର ଜଳ ଏତେ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଏବଂ ପବିତ୍ର ।