ପ୍ରେଷିତେ ଚେନ୍ମଯା ଦୂତେ ନ ଦାସ୍ଯତି ମଦାକୁଲଃ । ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦେଵସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ
'ମୁଁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ମଦମସ୍ତ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଦେବସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'
ଇତ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଶକ୍ରୋ ଦୂତଂ ଵକ୍ତୃଵିଚକ୍ଷଣମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସୋମାଯ ଵାର୍ତାଶଂସିନମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଶକ୍ର ବାକ୍ପଟୁ ଏକ ଦୂତକୁ ସୋମଙ୍କ ପାଖକୁ ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଶଶିଲୋକଂ ତୁ ତ୍ଵରିତଃ ସୁଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଉଵାଚ ଵଚନେନୈଵ ଵଚନଂ ରୋହିଣୀପତିମ୍
ସେ ଚତୁର ଓ ଦୃତଗତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇ, ରୋହିଣୀପତିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେଷିତୋଽହଂ ମହାଭାଗ ଶକ୍ରେଣ ତ୍ଵାଂ ଵିଵକ୍ଷଯା । କଥିତଂ ପ୍ରଭୁଣା ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ମହାମତେ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଖକୁ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଆସିଛି। ପ୍ରଭୁଂକର କହିଥିବା ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଧୀର।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାଭାଗ ନୀତିଂ ଜାନାସି ସୁଵ୍ରତ । ଅତ୍ରିଃ ପିତା ତେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନ ନିଦ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀତି ଜାଣିଛ, ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ। ତୁମର ପିତା ଅତ୍ରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଟୁଟ, ତେଣୁ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭାର୍ଯା ରକ୍ଷ୍ଯା ସର୍ଵଭୂତୈର୍ଯଥାଶକ୍ତି ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତୈଃ । ତଦର୍ଥେ କଲହଃ କାମଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ୍। ଏହି କାରଣରୁ ବିବାଦ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥା ତଵ ତଥା ତସ୍ଯ ଯତ୍ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦାରରକ୍ଷଣେ । ଆତ୍ମଵତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଚିନ୍ତଯ ତ୍ଵଂ ସୁଧାନିଧେ
ଯେପରି ତୁମେ ନିଜର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ଅମୃତରାଶି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ଭାବିବା।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯାସ୍ତେ କାମିନ୍ଯୋ ଦକ୍ଷଜାଃ ଶୁଭାଃ । ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ କଥଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ସୁଧାନିଧେ
ତୁମର ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ୨୮ ଜଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି। ହେ ଅମୃତରାଶି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସ୍ଵର୍ଗେ ସଦା ଵସନ୍ତ୍ଯେତା ମେନକାଦ୍ଯା ମନୋରମାଃ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତାଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା କାମଂ ମୁଞ୍ଚ ପତ୍ନୀଂ ଗୁରୋରପି
ମେନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସଦା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସେମାନେକୁ ଭୋଗ କର, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଈଶ୍ଵରା ଯଦି କୁର୍ଵନ୍ତି ଜୁଗୁପ୍ସିତମହନ୍ତଯା । ଅଜ୍ଞାସ୍ତଦନୁଵର୍ତନ୍ତେ ତଦା ଧର୍ମକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାରେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହୁଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମୁଞ୍ଚ ମହାଭାଗ ଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀଂ ମନୋରମାମ୍ । କଲହସ୍ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତୋଽଦ୍ଯ ସୁରାଣାଂ ନ ଭଵେଦ୍ଯଥା
ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଗୁରୁଙ୍କ ମନୋହରା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାହାଫଳରେ ଆଜି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେବ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ ସୋମଃ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ରୋଧସମାକୁଲଃ । ଭଙ୍ଗ୍ଯା ପ୍ରତିଵଚଃ ପ୍ରାହ ଶକ୍ରଦୂତଂ ତଦା ଶଶୀ
ସୂତ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚନ୍ଦ୍ର କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ହସି ହସି ଟେଢ଼ା ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୂତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇନ୍ଦୁରାଵାଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାବାହୋ ଦେଵାନାମଧିପଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପୁରୋଧାପି ଚ ତେ ତାଦୃଗ୍ଯୁଵଯୋଃ ସଦୃଶୀ ମତିଃ
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ। ତୁମର ପୂରୋହିତ ମଧ୍ୟ ଏପରି, ତୁମେ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମନ ଏକରକମ।
ପରୋପଦେଶେ କୁଶଲା ଭଵନ୍ତି ବହଵୋ ଜନାଃ । ଦୁର୍ଲଭସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ କର୍ତା ପ୍ରାପ୍ତେ କର୍ମଣି ସର୍ଵଦା
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ବହୁତେ ଲୋକ ପାରଙ୍ଗତ, କିନ୍ତୁ କାମ କରିବା ସମୟରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଲଭ।
ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯପ୍ରଣୀତଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମାନଵାଃ । କୋ ଵିରୋଧୋଽତ୍ର ଦେଵେଶ କାମଯାନାଂ ଭଜନ୍ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ବୃହସ୍ପତି ରଚିତ ଶାସ୍ତ୍ର ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବେଶ, ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବାରେ ଜନେ ନାରୀକୁ ଭୋଗ କରିବାରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି?
ସ୍ଵକୀଯଂ ବଲିନାଂ ସର୍ଵଂ ଦୁର୍ବଲାନାଂ ନ କିଞ୍ଚନ । ସ୍ଵୀଯା ଚ ପରକୀଯା ଚ ଭ୍ରମୋଽଯଂ ମନ୍ଦଚେତସାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ନିଜର, ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ। ନିଜ ଓ ପର ଭେଦ ମୂର୍ଖମନ୍ଥିର ଭ୍ରମ।
ତାରା ମଯ୍ଯନୁରକ୍ତା ଚ ଯଥା ନ ତୁ ତଥା ଗୁରୌ । ଅନୁରକ୍ତା କଥଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଧର୍ମତୋ ନ୍ଯାଯତସ୍ତଥା
ତାରା ମୋତେ ଭଲପାଉଛନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏପରି ନୁହେଁ। ଯିଏ ଭଲପାଏ, ତାକୁ କିପରି ଧର୍ମରେ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଅଯିବ?
ଗୃହାରମ୍ଭସ୍ତୁ ରକ୍ତାଯାଂ ଵିରକ୍ତାଯାଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ଵିରକ୍ତେଯଂ ଯଦା ଜାତା ଚକମେଽନୁଜକାମିନୀମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭଲପାଉଥିବା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେବ? ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନାସକ୍ତ ହେଲେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି।
ନ ଦାସ୍ଯେଽହଂ ଵରାରୋହାଂ ଗଚ୍ଛ ଦୂତ ଵଦ ସ୍ଵଯମ୍ । ଈଶ୍ଵରୋଽସି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଯଦିଚ୍ଛସି କୁରୁଷ୍ଵ ତତ୍
ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଦେବିନି; ଦୂତ, ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ନିଜେ କହ। ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ଦୂତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଶକ୍ରସନ୍ନିଧିମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଚଷ୍ଟ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ଶୀତରଶ୍ମିନା
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଦୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ଓ ଶୀତଳ କିରଣଧାରୀଙ୍କ କଥା ସବୁ କହିଦେଲେ।
ତୁରାଷାଡପି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତୋ ବଭୂଵ ହ । ସେନୋଦ୍ଯୋଗଂ ତଥା ଚକ୍ରେ ସାହାଯ୍ଯାର୍ଥଂ ଗୁରୋର୍ଵିଭୁଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ତୁରାଷାଡ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସେନା ତିଆରି କଲେ।
ଶୁକ୍ରସ୍ତୁ ଵିଗ୍ରହଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗୁରୁଦ୍ଵେଷାତ୍ତତୋ ଯଯୌ । ମା ଦଦସ୍ଵେତି ତଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଶଶିନଂ ପ୍ରତି
ଶୁକ୍ର ଏହି ବିବାଦ ଶୁଣି ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, କହିଲେ— 'ଦିଅନି।'
ସାହାଯ୍ଯଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତ୍ଯା ମହାମତେ । ଭଵିତା ଯଦି ସଂଗ୍ରାମସ୍ତଵ ଚେନ୍ଦ୍ରେଣ ମାରିଷ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଯଦି ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼େ, ମୁଁ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
ଶଙ୍କରସ୍ତୁ ତଦାକର୍ଣ୍ଯ ଗୁରୁଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ । ଗୁରୁଶତ୍ରୁଂ ଭୃଗୁଂ ମତ୍ଵା ସାହାଯ୍ଯମକରୋତ୍ତଦା
ଶଙ୍କର ଗୁରୁଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରାଯିବା ଶୁଣି, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସେଥିରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ।
ସଂଗ୍ରାମସ୍ତୁ ତଦା ଵୃତ୍ତୋ ଦେଵଦାନଵଯୋର୍ଦ୍ରୁତମ୍ । ବହୂନି ତତ୍ର ଵର୍ଷାଣି ତାରକାସୁରଵତ୍କିଲ
ସେଥିରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ବହୁ ବର୍ଷ ଚାଲିଲା, ଯେପରି ତାରକାସୁର ସମୟରେ ହେଇଥିଲା।
ଦେଵାସୁରକୃତଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ପିତାମହଃ । ହଂସାରୂଢୋ ଜଗାମାଶୁ ତଂ ଦେଶଂ କ୍ଲେଶଶାନ୍ତଯେ
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ପିତାମହ ହଂସ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ସେଠାକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ଶାନ୍ତି କରିପାରିବେ।
ରାକାପତିଂ ତଦା ପ୍ରାହ ମୁଞ୍ଚ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋରିତି । ନୋଚେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସମାହୂଯ କରିଷ୍ଯାମି ତୁ ସଂକ୍ଷଯମ୍
ସେଥିରେ ପିତାମହ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼। ନହେଲେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଡାକି ନାଶ କରିଦେବି।'
ଭୃଗୁଂ ନିଵାରଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ । କିମନ୍ଯାଯମତିର୍ଜାତା ସଙ୍ଗଦୋଷାନ୍ମହାମତେ
ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଭୃଗୁଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, କହିଲେ— 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଭାବ କିପରି ଆସିଲା? ସଙ୍ଗ ଦୋଷରୁ କି?'
ନିଷେଧଯାମାସ ତତୋ ଭୃଗୁସ୍ତଂ ଚୌଷଧୀପତିମ୍ । ମୁଞ୍ଚ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋରଦ୍ଯ ପିତ୍ରାହଂ ପ୍ରେଷିତସ୍ତଵ
ତାପରେ ଭୃଗୁ ଔଷଧୀପତିଙ୍କୁ ରୋକିଲେ, କହିଲେ— 'ଆଜି ଗୁରୁଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼; ମୁଁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛି।'
ସୂତ ଉଵାଚ ଦ୍ଵିଜରାଜସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭୃଗୋର୍ଵଚନମଦ୍ଭୁତମ୍ । ଦଦୌ ଚ ତତ୍ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ଗୁରୋର୍ଗର୍ଭଵତୀଂ ଶୁଭାମ୍
ସୂତ କହିଲେ— ଭୃଗୁଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜରାଜ ଗୁରୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଗର୍ଭବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।