କଥଂ ଚ ପୁରୁଷୋ ଜାତୋ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵମଶେଷତଃ । କଥଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ଜାତାଃ କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଗୃହେଽଞ୍ଜସା
ଏବଂ ପୁଣି କିପରି ପୁରୁଷ ହେଲେ? ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ; କିପରି ପୁଅ ହେଲେ, କେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଏହା ଘଟିଲା?
ଏତଦାଖ୍ଯାହି ଚରିତଂ ମାଯାଯା ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ମୋହିତଂ ଚ ଯଯା ସର୍ଵମିଦଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମାୟାଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର କୁହ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତଵ କଥାମୃତମ୍ । ସର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵସଂଶଯନାଶନମ୍
ତୁମ ଗଳ୍ପର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୁଁ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ।
; ନାରଦେନ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ନିଶାମଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦତୋ ମମ ସତ୍କଥାମ୍ । ମାଯାବଲଂ ସୁଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁନିଭିର୍ଯୋଗଵିତ୍ତମୈଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ମାୟାର ଶକ୍ତି ଏତେ ଗୁହ୍ୟ ଯେ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାଯଯା ମୋହିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତମଜଯା ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଯା
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଅଜୟ ଓ ଅଗମ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
କଦାଚିତ୍ସତ୍ଯଲୋକାଦ୍ଵୈ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ମନୋହରେ । ଗତୋଽହଂ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ
କେବେ ମୁଁ ସତ୍ୟଲୋକରୁ ମନୋହର ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ, ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲି।
ଵାଦଯନ୍ମହତୀଂ ଵୀଣାଂ ସ୍ଵରତାନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ଗାଯତ୍ରଂ ଗାଯମାନସ୍ତୁ ସାମ ସପ୍ତସ୍ଵରାନ୍ଵିତମ୍
ମୁଁ ମହାନ ବୀଣା ରେ ମଧୁର ସ୍ୱର ତାନି ଗାଇଥିଲି, ସାମ ଗୀତ ଗାଉଥିଲି, ସପ୍ତସ୍ୱର ଭରିଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ଦେଵଦେଵଶ୍ଚକ୍ରପାଣିର୍ଗଦାଧରଃ । କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତୋରସ୍କୋ ମେଘଶ୍ଯାମଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ମୁଁ ଦେଖିଲି ଦେବଦେବୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଛାତି, ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଓ ଚାରିଟି ହାତ।
ପୀତାମ୍ବରପରୀଧାନୋ ମୁକୁଟାଙ୍ଗଦରାଜିତଃ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଵିଲାସିନ୍ଯା କ୍ରୀଡମାନୋ ମୁଦା ଯୁତଃ
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ କମଲା ଦେଵୀ ଗତାନ୍ତର୍ଧାନମନ୍ତିକାତ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷିତା
ମୋତେ ଦେଖି, କମଳା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ନାରୀଣାଂ ପ୍ରଵରା କାନ୍ତା ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତା । ସୁପ୍ରିଯା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵରଚାମୀକରପ୍ରଭା
ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠା, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଗୃହଂ ଗତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିନ୍ଧୁଜାଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନ୍ଵିତାମ୍ । ମଯା ପୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଦେଵୋ ଵନମାଲୀ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସିନ୍ଧୁଜାକୁ ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ଜଗତ୍ପତି ବନମାଳୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ପଦ୍ମନାଭ ସୁରାରିହନ୍ । କଥଂ ଚ ମା ଗତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାମାଗଚ୍ଛନ୍ତମନ୍ତିକାତ୍
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ପଦ୍ମନାଭ, ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା, ମୁଁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ମୋ ପାଖକୁ ସେ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ?
ନାହଂ ଵିଟୋ ନ ଵା ଧୂର୍ତଃ ତାପସୋଽହଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ । ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତମାଯୋ ଜନାର୍ଦନ
ମୁଁ କୌଣସି ଠକ୍କିବାଳା ନୁହେଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ଚତୁର; ମୁଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀ, ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ମୁଁ ମୋ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିଛି, କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିଛି, ମାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛି, ହେ ଜନାର୍ଦନ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଗର୍ଵଯୁକ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନଃ । ଉଵାଚ ମାଂ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଵୀଣାଵନ୍ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମୋର କିଛି ଅଭିମାନ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦନ ହସି ମୋତେ ବୀଣାର ସ୍ୱର ଭଳି ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ନାରଦୈଵଂଵିଧା ନୀତିର୍ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ । ପତିଂ ଵିନାନ୍ଯସାନିଧ୍ଯେ କସ୍ଯଚିଦ୍ଯୋଷଯା କ୍ଵଚିତ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ନାରଦ, ଏପରି ଆଚରଣ କେବେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଜିଏ ତାଙ୍କର ପତି ନାହିଁ, ସେ କେବେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମାଯା ସୁଦୁର୍ଜଯା ଵିଦ୍ଵନ୍ ଯୋଗିଭିର୍ଜିତମାରୁତୈଃ । ସାଂଖ୍ଯଵିଦ୍ଭିର୍ନିରାହାରୈସ୍ତାପସୈଶ୍ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ
ହେ ପଣ୍ଡିତ, ମାୟାକୁ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପବନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଉପବାସୀ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ମାୟାକୁ ଜୟ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵଚୋଽଧୁନା । ଜିତମାଯୋଽସ୍ମି ଗୀତଜ୍ଞ ନୈଵଂ ଵାଚ୍ଯଂ କଦାଚନ
ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଲ, ଯେ ମୁଁ ସଙ୍ଗୀତ ଜାଣିଥିବାରୁ ମାୟାକୁ ଜୟ କରିଛି—ଏପରି କଥା କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାହଂ ଶିଵୋ ନ ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଜେତୁଂ ତାଂ ପ୍ରଭଵୋଽପ୍ଯଜାମ୍ । ମୁନଯଃ ସନକାଦ୍ଯାଶ୍ଚ କସ୍ତ୍ଵଂ କେଽନ୍ଯେ କ୍ଷମା ଜଯେ
ମୁଁ ଶିବ ନୁହେଁ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜନ୍ମାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ; ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତୁମେ କିଏ, କିଏ ଅନ୍ୟ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବେ?
ଦେଵଦେହଂ ନୃଦେହଂ ଵା ତିର୍ଯଗ୍ଦେହମଥାପି ଵା । ବିଭୃଯାଦ୍ଯଃ ଶରୀରଂ ଚ ସ କଥଂ ତାଂ ଜଯେଦଜାମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଦେବ ଶରୀର, ମାନବ ଶରୀର କିମ୍ବା ପଶୁ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଶରୀର ହେଉ, ସେ କିପରି ଅଜନ୍ମାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ?
ତ୍ରିଯୁତସ୍ତାଂ କଥଂ ମାଯାଂ ଜେତୁଂ ଶକ୍ତଃ ପୁମାମ୍ଭଵେତ୍ । ଵେଦଵିଦ୍ଯୋଗଵିଦ୍ଵାପି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ତିନି ଗୁଣ ସହିତ ଥିବା ସେଇ ମାୟାକୁ, ବେଦ ଓ ଯୋଗ ଜାଣିଥିବା, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିବା ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ କିପରି ଜୟ କରିପାରିବେ?
କାଲୋଽପି ତସ୍ଯା ରୂପଂ ହି ରୂପହୀନଃ ସ୍ଵରୂପକୃତ୍ । ତଦ୍ଵଶେ ଵର୍ତତେ ଦେହୀ ଵିଦ୍ଵାନ୍ମୂର୍ଖୋଽଥ ମଧ୍ଯମଃ
କାଳ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ନିଜେ ରୂପହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମାୟାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି; ଜେଉଁଠି ଜୀବ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ମାୟାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳନ୍ତି।
କାଲଃ କରୋତି ଧର୍ମଜ୍ଞଂ କଦାଚିଦ୍ଵିକଲଂ ପୁନଃ । ସ୍ଵଭାଵାତ୍କର୍ମତୋ ଵାପି ଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ତସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
କାଳ କେବେ କେବେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଶକ୍ତ କରିଦେଇପାରେ; ସ୍ୱଭାବ କିମ୍ବା କର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵିରତୋ ଵିଷ୍ଣୁରହଂ ଵିସ୍ମଯମାନସଃ । ତମବ୍ରଵଂ ଜଗନ୍ନାଥଂ ଵାସୁଦେଵଂ ସନାତନମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଏପରି କହି ବିଷ୍ଣୁ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ମୋ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୁଁ ସେ ଚିରନ୍ତନ ଜଗନ୍ନାଥ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ରମାପତେ କଥଂରୂପା ମାଯା ସା କୀଦୃଶୀ ପୁନଃ । କିଯଦ୍ବଲା କ୍ଵ ସଂସ୍ଥାନା କସ୍ଯାଧାରା ଵଦସ୍ଵ ମେ
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ସେଇ ମାୟାର ରୂପ କେମିତି? ସେ କେମିତି ଦେଖାଯାଏ? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେତେ, କେଉଁଠି ରହନ୍ତି, କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି—ମୋତେ କହ।
ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋଽସ୍ମି ତାଂ ମାଯାଂ ଦର୍ଶଯାଶୁ ମହୀଧର । ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ତାଂ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ମାପତେ
ମୁଁ ସେଇ ମାୟାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ହେ ଧରାଧର, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦେଖାଅ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଦୟା କର, ହେ ମାପତି।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ତ୍ରିଗୁଣା ସାଖିଲାଧାରା ସର୍ଵଜ୍ଞା ସର୍ଵସମ୍ମତା । ଅଜେଯାନେକରୂପା ଚ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ଥିତା ଜଗତ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ସେ ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଅଜୟ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ରହିଛନ୍ତି।
ଦିଦୃକ୍ଷା ଯଦି ତେ ଚିତ୍ତେ ନାରଦାରୋହଣଂ କୁରୁ । ଗରୁଡେ ମତ୍ସମେତୋଽଦ୍ଯ ଗଚ୍ଛାଵୋଽନ୍ଯତ୍ର ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ଯଦି ତୁମ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛା ଅଛି, ନାରଦ, ତେବେ ଆଜି ମୋ ସହିତ ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼; ଚଳ, ଆମେ ଅନ୍ୟଠାରେ ଯିବା।
ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ତେ ମାଯାଂ ଦୁର୍ଜଯାମଜିତାତ୍ମଭିଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵିଷାଦେ ମା ମନଃ କୃଥାଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ମାୟାକୁ ଦେଖାଇବି, ଯିଏ ନିଜକୁ ଜୟ କରିନଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ; କିନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ମନକୁ ନିରାଶ କରିନିଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦେଵଦେଵୋ ମାଂ ସସ୍ମାର ଵିନତାସୁତମ୍ । ସ୍ମୃତମାତ୍ରସ୍ତୁ ଗରୁଡସ୍ତଦାଗାଦ୍ଧରିସନ୍ନିଧୌ
ଏପରି କହି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ ମୋତେ ଭିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ଗରୁଡ଼ ତୁରନ୍ତ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଗଲେ।