ମାତସ୍ତେ ସୁମୁଖୋ ଜାତୋ ଜାମାତା ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଵଚନାତ୍ପର୍ଵତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମୁକ୍ତଶାପୋ ମୁନେରଭୂତ୍
ମାଆ, ତୁମର ଜାମାତା ଏବେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମୁଖ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଛନ୍ତି । ପର୍ବତଙ୍କ କଥାରେ ମୁନି ଆଜି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରାଜ୍ଞ୍ଯା କଥିତଂ ତତ୍ତୁ ରାଜନି । ଯଯୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମୁନିଂ ତତ୍ର ସଞ୍ଜଯଃ ପ୍ରୀତିମାଂସ୍ତଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ଏହା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ । ସଞ୍ଜୟ ତାପରେ ଖୁସିରେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ।
ଧନଂ ସମର୍ପିତଂ ରାଜ୍ଞା ସନ୍ତୁଷ୍ଟେନ ତଦା ମହତ୍ । ମହ୍ଯଂ ଚ ଭାଗିନେଯାଯ ପାରିବର୍ହଂ ମହାତ୍ମନା
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରାଜା ସେତେବେଳେ ବଡ଼ ଧନ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ମୋ ଭାଗିନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନରୁ ବହୁ ପ୍ରସାଦ ଦେଲେ ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଵର୍ତନଂ ଯତ୍ପୁରାତନମ୍ । ମାଯାଯା ବଲମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ହ୍ଯନୁଭୂତଂ ଯଥା ମଯା
ଏହିପରି ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଓ ମୁଁ କିପରି ମାୟାର ଶକ୍ତି ଓ ମହିମା ଅନୁଭବ କଲି, ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି ।
ସଂସାରେଽସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗ ମାଯାଗୁଣକୃତେଽନୃତେ । ତନୁଭୃତ୍ତୁ ସୁଖୀ ନାସ୍ତି ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ସଂସାର ମାୟାର ଗୁଣରେ ତିଆରି ଏବଂ ଭ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ହୋଇପାରିନାହାନ୍ତି, ଗତକାଲି ନଥିଲେ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
କାମକ୍ରୋଧୌ ତଥା ଲୋଭୋ ମତ୍ସରୋ ମମତା ତଥା । ଅହଙ୍କାରୋ ମଦଃ କେନ ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ମହାବଲାଃ
ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ମମତା, ଅହଂକାର ଓ ମଦ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ଜୟ ଦୁଷ୍ଟଗୁଣକୁ କିଏ କେବେ ଜିତିପାରିଛି?
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ଗୁଣାସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ କିଲ । କାରଣଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଦେହସମ୍ଭଵେ ସର୍ଵଥା ମୁନେ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍—ଏହି ତିନିଟି ଗୁଣ ସବୁ ଜୀବର ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ, ମୁନି।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଵ୍ଯାସ ଵନେଽହଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ । ଗଚ୍ଛନ୍ହାସ୍ଯଵିନୋଦେନ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵଂ ଗମିତଃ କ୍ଷଣାତ୍
କେତେବେଳେ ମୁଁ ବନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଘୁରୁଥିଲି, ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ମୁଁ ହଠାତ୍ ଜଣେ ଜିଅର ରୂପ ନେଇଥିଲି।
ରାଜପତ୍ନୀତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ମାଯାବଲଵିମୋହିତଃ । ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରସୂତା ବହଵୋ ଗେହେ ତସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ହ
ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ହେଲି ଓ ସେଠାରେ ଅନେକ ପୁଅ ପ୍ରସବ କଲି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ସାଧୋ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଵଚନଂ କିଲ । କଥଂ ନାରୀତ୍ଵମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ମୁନେ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭୃଶମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ସାଧୁ, ତୁମ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି ମୋର ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ହେଲା—ତୁମେ ଏତେ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ହୋଇ କିପରି ଜଣେ ଜିଅ ହେଲେ?
କଥଂ ଚ ପୁରୁଷୋ ଜାତୋ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵମଶେଷତଃ । କଥଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ଜାତାଃ କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଗୃହେଽଞ୍ଜସା
ଏବଂ ପୁଣି କିପରି ପୁରୁଷ ହେଲେ? ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ; କିପରି ପୁଅ ହେଲେ, କେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଏହା ଘଟିଲା?
ଏତଦାଖ୍ଯାହି ଚରିତଂ ମାଯାଯା ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ମୋହିତଂ ଚ ଯଯା ସର୍ଵମିଦଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମାୟାଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର କୁହ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତଵ କଥାମୃତମ୍ । ସର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵସଂଶଯନାଶନମ୍
ତୁମ ଗଳ୍ପର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୁଁ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ।
; ନାରଦେନ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ନିଶାମଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦତୋ ମମ ସତ୍କଥାମ୍ । ମାଯାବଲଂ ସୁଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁନିଭିର୍ଯୋଗଵିତ୍ତମୈଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ମାୟାର ଶକ୍ତି ଏତେ ଗୁହ୍ୟ ଯେ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାଯଯା ମୋହିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତମଜଯା ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଯା
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଅଜୟ ଓ ଅଗମ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
କଦାଚିତ୍ସତ୍ଯଲୋକାଦ୍ଵୈ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ମନୋହରେ । ଗତୋଽହଂ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ
କେବେ ମୁଁ ସତ୍ୟଲୋକରୁ ମନୋହର ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ, ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲି।
ଵାଦଯନ୍ମହତୀଂ ଵୀଣାଂ ସ୍ଵରତାନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ଗାଯତ୍ରଂ ଗାଯମାନସ୍ତୁ ସାମ ସପ୍ତସ୍ଵରାନ୍ଵିତମ୍
ମୁଁ ମହାନ ବୀଣା ରେ ମଧୁର ସ୍ୱର ତାନି ଗାଇଥିଲି, ସାମ ଗୀତ ଗାଉଥିଲି, ସପ୍ତସ୍ୱର ଭରିଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ଦେଵଦେଵଶ୍ଚକ୍ରପାଣିର୍ଗଦାଧରଃ । କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତୋରସ୍କୋ ମେଘଶ୍ଯାମଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ମୁଁ ଦେଖିଲି ଦେବଦେବୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଛାତି, ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଓ ଚାରିଟି ହାତ।
ପୀତାମ୍ବରପରୀଧାନୋ ମୁକୁଟାଙ୍ଗଦରାଜିତଃ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଵିଲାସିନ୍ଯା କ୍ରୀଡମାନୋ ମୁଦା ଯୁତଃ
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ କମଲା ଦେଵୀ ଗତାନ୍ତର୍ଧାନମନ୍ତିକାତ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷିତା
ମୋତେ ଦେଖି, କମଳା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।
ନାରୀଣାଂ ପ୍ରଵରା କାନ୍ତା ରୂପଯୌଵନଗର୍ଵିତା । ସୁପ୍ରିଯା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵରଚାମୀକରପ୍ରଭା
ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠା, ରୂପ ଓ ଯୌବନରେ ଗର୍ବିତ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ଅନ୍ତର୍ଗୃହଂ ଗତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସିନ୍ଧୁଜାଂ ଵ୍ଯଞ୍ଜନାନ୍ଵିତାମ୍ । ମଯା ପୃଷ୍ଟୋ ଦେଵଦେଵୋ ଵନମାଲୀ ଜଗତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଗଲେ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସିନ୍ଧୁଜାକୁ ଦେଖିଲେ; ତାପରେ ମୁଁ ଜଗତ୍ପତି ବନମାଳୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲି।
ଭଗଵନ୍ଦେଵଦେଵେଶ ପଦ୍ମନାଭ ସୁରାରିହନ୍ । କଥଂ ଚ ମା ଗତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାମାଗଚ୍ଛନ୍ତମନ୍ତିକାତ୍
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ପଦ୍ମନାଭ, ଦେବମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କରୁଥିବା, ମୁଁ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି ମୋ ପାଖକୁ ସେ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ?
ନାହଂ ଵିଟୋ ନ ଵା ଧୂର୍ତଃ ତାପସୋଽହଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ । ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତମାଯୋ ଜନାର୍ଦନ
ମୁଁ କୌଣସି ଠକ୍କିବାଳା ନୁହେଁ, ନାହିଁ କୌଣସି ଚତୁର; ମୁଁ ଏକ ତପସ୍ୱୀ, ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ମୁଁ ମୋ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜୟ କରିଛି, କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରିଛି, ମାୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛି, ହେ ଜନାର୍ଦନ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ନିଶମ୍ଯ ଵଚନଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଗର୍ଵଯୁକ୍ତଂ ଜନାର୍ଦନଃ । ଉଵାଚ ମାଂ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଵୀଣାଵନ୍ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ମୋର କିଛି ଅଭିମାନ ଭରା କଥା ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦନ ହସି ମୋତେ ବୀଣାର ସ୍ୱର ଭଳି ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ନାରଦୈଵଂଵିଧା ନୀତିର୍ନ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ କଦାଚନ । ପତିଂ ଵିନାନ୍ଯସାନିଧ୍ଯେ କସ୍ଯଚିଦ୍ଯୋଷଯା କ୍ଵଚିତ୍
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ: ନାରଦ, ଏପରି ଆଚରଣ କେବେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଜିଏ ତାଙ୍କର ପତି ନାହିଁ, ସେ କେବେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମାଯା ସୁଦୁର୍ଜଯା ଵିଦ୍ଵନ୍ ଯୋଗିଭିର୍ଜିତମାରୁତୈଃ । ସାଂଖ୍ଯଵିଦ୍ଭିର୍ନିରାହାରୈସ୍ତାପସୈଶ୍ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ
ହେ ପଣ୍ଡିତ, ମାୟାକୁ ଯୋଗୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପବନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି, ସାଂଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଉପବାସୀ, ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ମାୟାକୁ ଜୟ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର।
ଦେଵୈଶ୍ଚ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ଯତ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଵଚୋଽଧୁନା । ଜିତମାଯୋଽସ୍ମି ଗୀତଜ୍ଞ ନୈଵଂ ଵାଚ୍ଯଂ କଦାଚନ
ହେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯେଉଁ କଥା କହିଲ, ଯେ ମୁଁ ସଙ୍ଗୀତ ଜାଣିଥିବାରୁ ମାୟାକୁ ଜୟ କରିଛି—ଏପରି କଥା କେବେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାହଂ ଶିଵୋ ନ ଵା ବ୍ରହ୍ମା ଜେତୁଂ ତାଂ ପ୍ରଭଵୋଽପ୍ଯଜାମ୍ । ମୁନଯଃ ସନକାଦ୍ଯାଶ୍ଚ କସ୍ତ୍ଵଂ କେଽନ୍ଯେ କ୍ଷମା ଜଯେ
ମୁଁ ଶିବ ନୁହେଁ, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଜନ୍ମାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ; ସନକ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତୁମେ କିଏ, କିଏ ଅନ୍ୟ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବେ?
ଦେଵଦେହଂ ନୃଦେହଂ ଵା ତିର୍ଯଗ୍ଦେହମଥାପି ଵା । ବିଭୃଯାଦ୍ଯଃ ଶରୀରଂ ଚ ସ କଥଂ ତାଂ ଜଯେଦଜାମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଦେବ ଶରୀର, ମାନବ ଶରୀର କିମ୍ବା ପଶୁ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବେ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଶରୀର ହେଉ, ସେ କିପରି ଅଜନ୍ମାକୁ ଜୟ କରିପାରିବେ?