ଯଦାଽଽଗଚ୍ଛଦ୍ରାଜସୁତା ସେଵାର୍ଥଂ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ଅଭଵଂ ଦୁଃଖସନ୍ତପ୍ତସ୍ତଦାହଂ ଵାନରାନନଃ
ଯେତେବେଳେ ରାଜକୁମାରୀ ମୋ ସେବା ପାଇଁ ଆସୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ମୁଁ ବାନରମୁଖ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ଜଳିଯାଉଥିଲି ।
ଦମଯନ୍ତୀ ତୁ ମାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲଵଦନାମ୍ବୁଜା । ଶୋକଂ ଵାନରଵକ୍ତ୍ରତ୍ଵାନ୍ନ ଚକାର କଦାଚନ
କିନ୍ତୁ ଦମୟନ୍ତୀ ମୋତେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ପରି ଖିଲିଥାଏ, ବାନରମୁଖ ଦେଖି କେବେ ମୁଁ ଦୁଃଖ ପାଉଛି ବୋଲି ଦେଖାଇନଥିଲେ ।
ଏଵଂ ଗଚ୍ଛତି କାଲେ ତୁ ସହସା ପର୍ଵତୋ ମୁନିଃ । କୁର୍ଵଂସ୍ତୀର୍ଥାନ୍ଯନେକାନି ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମାଂ ସମୁପାଗତଃ
ଏଭଳି ସମୟ ବିତିବା ସହସା ପର୍ବତ ମୁନି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସି, ମୋତେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ ।
ମଯାତିମାନିତଃ ପ୍ରେମ୍ଣା ପୂଜିତଶ୍ଚ ଯଥାଵିଧି । ଆସୀନ ଆସନେ ଦିଵ୍ଯେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ ଦୁଃଖିତୋ ହ୍ଯଭୂତ୍
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଇ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କରିଲି । ସେ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସି, ମୋତେ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ।
କୃତଦାରଂ ଵାନରାସ୍ଯଂ ଦୀନଂ ଚିନ୍ତାତୁରଂ ଭୃଶମ୍ । ଦଯାଵାନ୍ମାମୁଵାଚେଦଂ ପର୍ଵତୋ ମାତୁଲଂ କୃଶମ୍
ମୋତେ ବିବାହିତ, ବାନରମୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ ଦୁର୍ବଳ ଦେଖି, ଦୟାଶୀଳ ପର୍ବତ ମୁନି ତାଙ୍କର ଭାଗିନା ମୋତେ କହିଲେ ।
ମଯା ନାରଦ କୋପାତ୍ତ୍ଵଂ ଶପ୍ତୋଽସି ମୁନିସତ୍ତମ । ନିଷ୍କୃତିଂ ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ନିଶାମଯ
ନାରଦ, ମୁଁ ରାଗରେ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲି । ଏବେ ମୁଁ ସେଇ ଶାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରୁଛି, ଶୁଣ ।
ଭଵ ତ୍ଵଂ ଚାରୁଵଦନୋ ମମ ପୁଣ୍ଯେନ ନାରଦ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜସୁତାଂ ଚିତ୍ତେ କୃପା ଜାତା ମମାଧୁନା
ମୋର ପୁଣ୍ୟରେ, ନାରଦ, ତୁମେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମୁଖ ହେଉ । ରାଜକୁମାରୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଏବେ ଦୟା ଜନ୍ମିଛି ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ମଯାପି ପ୍ରଵଣଂ ଚିତ୍ତଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵାସ୍ଯ ଭାଷିତମ୍ । ଅନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ ସଦ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଶାପସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ମୁଁ ମନକୁ ନମ୍ର କରି, ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି ।
ଭାଗିନେଯ ତଵାପ୍ଯସ୍ତୁ ଗମନଂ ସୁରସଦ୍ମନି । ଶାପସ୍ଯାନୁଗ୍ରହଃ କାମଂ କୃତୋଽଯଂ ପର୍ଵତାଧୁନା
ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ଭାଗିନା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଅ । ପର୍ବତ ଏହି ଶାପର ଅନୁଗ୍ରହ ଏବେ କରିଛନ୍ତି ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଜାତୋଽହଂ ଚାରୁଵଦନୋ ଵଚନାତ୍ତସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ । ରାଜପୁତ୍ରୀ ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ମାତରଂ ପ୍ରାହ ସତ୍ଵରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ — ତାଙ୍କର କଥାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୁଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମୁଖ ହେଲି । ରାଜକୁମାରୀ ଖୁସିରେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ମାତସ୍ତେ ସୁମୁଖୋ ଜାତୋ ଜାମାତା ଚ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଵଚନାତ୍ପର୍ଵତସ୍ଯାଦ୍ଯ ମୁକ୍ତଶାପୋ ମୁନେରଭୂତ୍
ମାଆ, ତୁମର ଜାମାତା ଏବେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମୁଖ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଛନ୍ତି । ପର୍ବତଙ୍କ କଥାରେ ମୁନି ଆଜି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ରାଜ୍ଞ୍ଯା କଥିତଂ ତତ୍ତୁ ରାଜନି । ଯଯୌ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମୁନିଂ ତତ୍ର ସଞ୍ଜଯଃ ପ୍ରୀତିମାଂସ୍ତଦା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଣୀ ଏହା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ । ସଞ୍ଜୟ ତାପରେ ଖୁସିରେ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ।
ଧନଂ ସମର୍ପିତଂ ରାଜ୍ଞା ସନ୍ତୁଷ୍ଟେନ ତଦା ମହତ୍ । ମହ୍ଯଂ ଚ ଭାଗିନେଯାଯ ପାରିବର୍ହଂ ମହାତ୍ମନା
ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରାଜା ସେତେବେଳେ ବଡ଼ ଧନ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ମୋ ଭାଗିନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନରୁ ବହୁ ପ୍ରସାଦ ଦେଲେ ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଵର୍ତନଂ ଯତ୍ପୁରାତନମ୍ । ମାଯାଯା ବଲମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ହ୍ଯନୁଭୂତଂ ଯଥା ମଯା
ଏହିପରି ପୁରୁଣା ଘଟଣା ଓ ମୁଁ କିପରି ମାୟାର ଶକ୍ତି ଓ ମହିମା ଅନୁଭବ କଲି, ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି ।
ସଂସାରେଽସ୍ମିନ୍ମହାଭାଗ ମାଯାଗୁଣକୃତେଽନୃତେ । ତନୁଭୃତ୍ତୁ ସୁଖୀ ନାସ୍ତି ନ ଭୂତୋ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ସଂସାର ମାୟାର ଗୁଣରେ ତିଆରି ଏବଂ ଭ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଖୁସି ହୋଇପାରିନାହାନ୍ତି, ଗତକାଲି ନଥିଲେ, ଆସନ୍ତାକାଲି ମଧ୍ୟ ହେବେ ନାହିଁ।
କାମକ୍ରୋଧୌ ତଥା ଲୋଭୋ ମତ୍ସରୋ ମମତା ତଥା । ଅହଙ୍କାରୋ ମଦଃ କେନ ଜିତାଃ ସର୍ଵେ ମହାବଲାଃ
ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ମମତା, ଅହଂକାର ଓ ମଦ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ଜୟ ଦୁଷ୍ଟଗୁଣକୁ କିଏ କେବେ ଜିତିପାରିଛି?
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ଗୁଣାସ୍ତ୍ରଯ ଇମେ କିଲ । କାରଣଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଦେହସମ୍ଭଵେ ସର୍ଵଥା ମୁନେ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍—ଏହି ତିନିଟି ଗୁଣ ସବୁ ଜୀବର ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତିର ମୂଳ କାରଣ, ମୁନି।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସମଯେ ଵ୍ଯାସ ଵନେଽହଂ ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ । ଗଚ୍ଛନ୍ହାସ୍ଯଵିନୋଦେନ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵଂ ଗମିତଃ କ୍ଷଣାତ୍
କେତେବେଳେ ମୁଁ ବନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ଘୁରୁଥିଲି, ତାଙ୍କର ଲୀଳାରେ ମୁଁ ହଠାତ୍ ଜଣେ ଜିଅର ରୂପ ନେଇଥିଲି।
ରାଜପତ୍ନୀତ୍ଵମାପନ୍ନୋ ମାଯାବଲଵିମୋହିତଃ । ପୁତ୍ରାଃ ପ୍ରସୂତା ବହଵୋ ଗେହେ ତସ୍ଯ ନୃପସ୍ଯ ହ
ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଏକ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀ ହେଲି ଓ ସେଠାରେ ଅନେକ ପୁଅ ପ୍ରସବ କଲି।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ସଂଶଯୋଽଯଂ ମହାନ୍ସାଧୋ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେ ଵଚନଂ କିଲ । କଥଂ ନାରୀତ୍ଵମାପନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ମୁନେ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭୃଶମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ହେ ସାଧୁ, ତୁମ ଗଳ୍ପ ଶୁଣି ମୋର ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ହେଲା—ତୁମେ ଏତେ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ହୋଇ କିପରି ଜଣେ ଜିଅ ହେଲେ?
କଥଂ ଚ ପୁରୁଷୋ ଜାତୋ ବ୍ରୂହି ସର୍ଵମଶେଷତଃ । କଥଂ ପୁତ୍ରାସ୍ତ୍ଵଯା ଜାତାଃ କସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଗୃହେଽଞ୍ଜସା
ଏବଂ ପୁଣି କିପରି ପୁରୁଷ ହେଲେ? ସବୁ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହ; କିପରି ପୁଅ ହେଲେ, କେଉଁ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ଏହା ଘଟିଲା?
ଏତଦାଖ୍ଯାହି ଚରିତଂ ମାଯାଯା ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍ । ମୋହିତଂ ଚ ଯଯା ସର୍ଵମିଦଂ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ମାୟାଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଚରିତ୍ର କୁହ, ଯାହାର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତଵ କଥାମୃତମ୍ । ସର୍ଵଗ୍ରନ୍ଥାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ସର୍ଵସଂଶଯନାଶନମ୍
ତୁମ ଗଳ୍ପର ଅମୃତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୁଁ କେବେ ତୃପ୍ତି ପାଉନାହିଁ; ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରେ।
; ନାରଦେନ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ନିଶାମଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦତୋ ମମ ସତ୍କଥାମ୍ । ମାଯାବଲଂ ସୁଦୁର୍ଜ୍ଞେଯଂ ମୁନିଭିର୍ଯୋଗଵିତ୍ତମୈଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ; ମାୟାର ଶକ୍ତି ଏତେ ଗୁହ୍ୟ ଯେ, ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ମାଯଯା ମୋହିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯନ୍ତମଜଯା ଦୁର୍ଵିଭାଵ୍ଯଯା
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ଘାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏହି ଅଜୟ ଓ ଅଗମ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ।
କଦାଚିତ୍ସତ୍ଯଲୋକାଦ୍ଵୈ ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପେ ମନୋହରେ । ଗତୋଽହଂ ଦର୍ଶନାକାଙ୍କ୍ଷୀ ହରେରଦ୍ଭୁତକର୍ମଣଃ
କେବେ ମୁଁ ସତ୍ୟଲୋକରୁ ମନୋହର ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ, ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇଥିଲି।
ଵାଦଯନ୍ମହତୀଂ ଵୀଣାଂ ସ୍ଵରତାନଵିଭୂଷିତାମ୍ । ଗାଯତ୍ରଂ ଗାଯମାନସ୍ତୁ ସାମ ସପ୍ତସ୍ଵରାନ୍ଵିତମ୍
ମୁଁ ମହାନ ବୀଣା ରେ ମଧୁର ସ୍ୱର ତାନି ଗାଇଥିଲି, ସାମ ଗୀତ ଗାଉଥିଲି, ସପ୍ତସ୍ୱର ଭରିଥିଲା।
ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ଦେଵଦେଵଶ୍ଚକ୍ରପାଣିର୍ଗଦାଧରଃ । କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତୋରସ୍କୋ ମେଘଶ୍ଯାମଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ମୁଁ ଦେଖିଲି ଦେବଦେବୀ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଗଦାଧାରୀ, କଉସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଛାତି, ମେଘ ଭଳି ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଓ ଚାରିଟି ହାତ।
ପୀତାମ୍ବରପରୀଧାନୋ ମୁକୁଟାଙ୍ଗଦରାଜିତଃ । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସହ ଵିଲାସିନ୍ଯା କ୍ରୀଡମାନୋ ମୁଦା ଯୁତଃ
ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୁକୁଟ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଥିଲେ।
ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ମାଂ କମଲା ଦେଵୀ ଗତାନ୍ତର୍ଧାନମନ୍ତିକାତ୍ । ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନା ସର୍ଵଭୂଷଣଭୂଷିତା
ମୋତେ ଦେଖି, କମଳା ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କ ପାଖରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।