ନ ତଥା ମଯି ଭେଦୋଽତ୍ର ସନ୍ଦେହଂ ଜନଯତ୍ଯସୌ । ମନ୍ଯତେ ତ୍ଵାଂ ପତିଂ କର୍ତୁଂ ସର୍ଵଥା ସଞ୍ଜଯାତ୍ମଜା
ମୋପାଇଁ ସେ ଏପରି ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ କରେ; ସଂଜୟଙ୍କ ଝିଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ପତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ତଵାପି ତାଦୃଶଂ ଭାଵଂ ଜାନାମି ଲକ୍ଷଣୈରହମ୍ । ନେତ୍ରଵକ୍ତ୍ରଵିକାରୈଶ୍ଚ ଜ୍ଞାଯତେ ପ୍ରୀତିକାରଣମ୍
ମୁଁ ଜାଣିପାରିଛି ତୁମର ଭାବ ମଧ୍ୟ ଏପରି; ତୁମର ଆଖି, ମୁହଁ ଓ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିରେ ପ୍ରେମର କାରଣ ଚିହ୍ନିପାରିଛି।
ସତ୍ଯଂ ଵଦ ନ ତେ ମିଥ୍ଯା ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵଚନଂ ମୁନେ । ସ୍ଵର୍ଗତଃ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଚଲିତୌ ସଂସ୍ମରାଧୁନା
ସତ୍ୟ କହ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୁନି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲୁ, ଏବେ ତାହା ଭଙ୍ଗ କରିଛୁ—ଏହି କଥା ଏବେ ମନେ ପକା।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପୃଷ୍ଟୋଽହଂ ପର୍ଵତେନେଦଂ କାରଣଂ ତୁ ହଠାଦ୍ଯଦା । ତଦାହଂ ହ୍ରୀସମାକ୍ରାନ୍ତଃ ସଞ୍ଜାତଶ୍ଚାବ୍ରୁଵଂ ପୁନଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ପର୍ବତ ମୋତେ ଏହି କଥା ପଚାରିଲେ, ମୋତେ ଜୋର କରି। ସେବେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁ ଅତି ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ, ପୁଣି କହିଲି।
ପର୍ଵତୈଷା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ପତିଂ ମାଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତା । ମମାପି ମାନସୋ ଭାଵୋ ଵର୍ତତେଽସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ପର୍ବତୀ, ଏହି ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଝିଅ, ମୋତେ ସ୍ୱାମୀ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବ ଅଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ପର୍ଵତଃ କୋପସଂଯୁତଃ । ମାମୁଵାଚ ମୁନିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଧିଗ୍ଧିଗିତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ପର୍ବତ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୋତେ ବାରମ୍ବାର 'ଲଜ୍ଜା, ଲଜ୍ଜା' ବୋଲି କହିଲେ।
ପ୍ରଥମଂ ଶପଥାନ୍କୃତ୍ଵା ଵଞ୍ଚିତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ଯତଃ । ଭଵ ଵାନରଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ଶାପାଚ୍ଚ ମମ ମିତ୍ରଧୁକ୍
ପ୍ରଥମେ ଶପଥ କରି ମୋତେ ଠକାଇଛୁ, ତେଣୁ ମୋ ଶାପରେ ତୁମେ ବାନର ମୁହଁ ହେବ, ବନ୍ଧୁକୁ ଠକାଇଥିବା ଜଣେ।
ଇତି ଶପ୍ତସ୍ତୁ ତେନାହଂ କୁପିତେନ ମହାତ୍ମନା । ସହସା ହ୍ଯଭଵଂ କ୍ରୂରଃ ଶାଖାମୃଗମୁଖସ୍ତଦା
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ରାଗରେ ଏଭଳି ଶାପ ଦେଲେ, ମୁଁ ହଠାତ୍ କ୍ରୁର ବାନରମୁଖ ହୋଇଗଲି।
ମଯାପି ନ କୃତା ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷମା ତୁ ଭଗିନୀସୁତେ । ସୋଽପି ଶପ୍ତୋଽତିକୋପାଦ୍ଵୈ ମା ସ୍ଵର୍ଗେ ତେ ଗତିଃ କିଲ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀର ଝିଅ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ ମାଫ କରିନଥିଲି। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲି—'ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଅଅବସର ପାଇବୁନାହିଁ'।
ସ୍ଵଲ୍ପେଽପରାଧେ ଯସ୍ମାନ୍ମାଂ ଶପ୍ତଵାନସି ପର୍ଵତ । ତସ୍ମାତ୍ତଵାପି ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ସ୍ଥିତିଃ କିଲ
ଏତେ ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲୁ, ପର୍ବତ। ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି, ଏହି ମଣିଷ ଲୋକରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ପର୍ଵତସ୍ତୁ ଗତସ୍ତସ୍ମାନ୍ନଗରାଦ୍ଵିମନା ଭୃଶମ୍ । ଅହଂ ଵାନରଵକ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତସ୍ତତ୍କ୍ଷଣାଦପି
ପର୍ବତ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସହର ଛାଡ଼ି ଚଲିଗଲେ। ମୁଁ ବାନରମୁଖ ହୋଇ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏମିତି ହେଇଗଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଵାନରଂ କ୍ରୂରଂ ରାଜପୁତ୍ରୀ ଵିଲକ୍ଷଣା । ଵିମନାତୀଵ ସଞ୍ଜାତା ଵୀଣାଶ୍ରଵଣଲାଲସା
ମୋତେ କ୍ରୁର ବାନର ଦେଖି ରାଜକୁମାରୀ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ବୀଣାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ତତଃ କିମଭଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥଂ ଶାପାନ୍ନିଵର୍ତିତଃ । ମାନୁଷାସ୍ଯଃ ପୁନର୍ଜାତୋ ଭଵାନ୍ବ୍ରୂହି ଯଥାଵିଧି
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ତାପରେ କଣ ହେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କିପରି ଶାପ ମୁକ୍ତ ହେଲେ? କିପରି ପୁଣି ମଣିଷ ମୁହଁ ପାଇଲେ, ସଠିକ୍ ଭାବେ କହ।
ପର୍ଵତଃ କ୍ଵ ଗତୋ ଭୂଯଃ ସଙ୍ଗମୋ ଯୁଵଯୋରଭୂତ୍ । କଦା କୁତ୍ର କଥଂ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ହ
ପର୍ବତ କେଉଁଠି ଗଲେ? ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ପୁଣି ମିଶିଲେ କି? କେବେ, କେଉଁଠି, କିପରି? ସବୁ କଥା ଖୁବ୍ ଭଲଭାବେ କହ।
ନାରଦ ଉଵାଚ କିଂ ବ୍ରଵୀମି ମହାଭାଗ ମାଯାଯାଶ୍ଚରିତଂ ମହତ୍ । ଦୁଃଖିତୋଽହଂ ଭୃଶଂ ତତ୍ର ପର୍ଵତେ ରୁଷିତେ ଗତେ
ନାରଦ କହିଲେ—ମହାଭାଗ, ମାୟାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କଣ କହିବି? ପର୍ବତ ରାଗରେ ଚାଲିଗଲେ, ମୁଁ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଲି।
ପୁନଃ ସେଵାପରାତ୍ଯର୍ଥଂ ରାଜପୁତ୍ରୀ ମମାଭଵତ୍ । ଗତେଽଥ ପର୍ଵତେ କାମଂ ସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ରୈଵ ସଦ୍ମନି
ପର୍ବତ ଚାଲିଯିବା ପରେ ରାଜକୁମାରୀ ମୋ ସେବାରେ ଅତି ଲାଗିଗଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ସେଠାରେ ଘରେ ରହିଲି।
ଅହଂ ଦୁଃଖାନ୍ଵିତୋ ଦୀନସ୍ତଥା ଵାନରଵନ୍ମୁଖଃ । ଵିଶେଷେଣ ତୁ ଚିନ୍ତାର୍ତଃ କିଂ ମେ ସ୍ଯାଦିତି ଚିନ୍ତଯନ୍
ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ବାନରମୁଖ ହୋଇ, ବିଶେଷ ଚିନ୍ତାରେ ଥିଲି—'ମୋ ସହ କଣ ହେବ?' ବୋଲି ଭାବିଥିଲି।
ସଞ୍ଜଯୋଽଥ ସୁତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରକଟଯୌଵନାମ୍ । ଵିଵାହାର୍ଥେ ରାଜସୁତାମପୃଚ୍ଛତ୍ସଚିଵଂ ତଦା
ତାପରେ ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ଯୌବନର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ବିବାହ ପାଇଁ ରାଜକୁମାରୀ ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଵିଵାହକାଲଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଃ ସୁତାଯା ମମ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍ । ଯୋଗ୍ଯଂ ଵରଂ ମମ ବ୍ରୂହି ରାଜପୁତ୍ରଂ ସୁସମ୍ମତମ୍
ମୋ ଝିଅର ବିବାହ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସମ୍ମତି ଥିବା ରାଜପୁତ୍ର ନାମ କହ।
ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଶୂରଂ ସୁକୁଲସମ୍ଭଵମ୍ । ଵିଵାହଂ ଵିଧିଵତ୍ପୁତ୍ର୍ଯାଃ କରୋମି କିଲ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
ରୂପ, ଦାୟାଳୁତା ଓ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଶୂର ଓ ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଏମିତି ଏକ ବରକୁ ନିର୍ବାଚନ କରି, ମୁଁ ମୋ ଝିଅର ବିବାହ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବି।
ପ୍ରଧାନସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜନ୍ ରାଜପୁତ୍ରା ହ୍ଯନେକଶଃ । ଵର୍ତନ୍ତେ ଭୁଵି ପୁତ୍ର୍ଯାସ୍ତେ ଯୋଗ୍ଯାଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ
ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କହିଲେ, ରାଜା, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ର ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଓ ତୁମ ଝିଅ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯସ୍ମିନ୍ ରୁଚିସ୍ତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତମାହୂଯ ନୃପାତ୍ମଜମ୍ । ଦେହି କନ୍ଯାଂ ଧନଂ ଭୂରି ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂଯୁତମ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମ ଝିଅ ଯେଉଁ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଚାହେ, ସେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକି, ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଅ, ଏବଂ ବହୁତ ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ସହିତ ଦିଅ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପିତୁଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦମଯନ୍ତୀ ତଦା ନୃପମ୍ । ଧାତ୍ର୍ଯା ମୁଖେନ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞା ତମୁଵାଚ ରହଃ ସ୍ଥିତମ୍
ନାରଦ କହିଲେ, ବାପାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଦମୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କର ଧାତ୍ରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ କହିଲେ।
ଧାତ୍ର୍ଯୁଵାଚ ଦମଯନ୍ତୀ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରୀ ତେ ମାମଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ପିତରଂ ବ୍ରୂହି ଧାତ୍ରେଯି ଵଚନାନ୍ମେ ସୁଖାନ୍ଵିତମ୍
ଧାତ୍ରୀ କହିଲେ, ମହାରାଜ, ତୁମ ଝିଅ ଦମୟନ୍ତୀ ମୋତେ ଏଭଳି କହିଛନ୍ତି— 'ମୋର ଏହି ଆନନ୍ଦ ଭରା କଥା ବାପାଙ୍କୁ କୁହ।'
ମଯା ଵୃତୋଽଥ ମେଧାଵୀ ନାରଦୋ ମହତୀଯୁତଃ । ନାଦମୋହିତଯା କାମଂ ନାନ୍ଯଃ କୋଽପି ପ୍ରିଯୋ ମମ
'ମୁଁ ମହାଗୁଣୀ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନାରଦଙ୍କୁ ବର୍ଚ୍ଛି; ମୁଁ କାମରେ ମୁହଁ ହୋଇନି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କେହି ମୋତେ ପ୍ରିୟ ନୁହେଁ।'
କୁରୁ ମେ ଵାଞ୍ଛିତଂ ତାତ ଵିଵାହଂ ମୁନିନା ସହ । ନାନ୍ଯଂ ଵରିଷ୍ଯେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ନାରଦଂ ତୁ ପତିଂ ଵିନା
'ବାପା, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ମୁଁ ମୁନିଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ନାରଦଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଆଉ କାହାକୁ ବରିବି ନାହିଁ।'
ମଗ୍ନାହଂ ନାଦସିନ୍ଧୌ ଵୈ ନକ୍ରହୀନେ ରସାତ୍ମକେ । ଅକ୍ଷାରେ ସୁଖସମ୍ପୂର୍ଣେ ତିମିଙ୍ଗିଲଵିଵର୍ଜିତେ
'ମୁଁ ନାରଦ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ ହୋଇଅଛି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ମଗର ନାହିଁ, ସାର ଭରପୂର, ଅବିନାଶୀ, ସୁଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ବଡ଼ ମାଛ ନାହିଁ।'
; ନାରଦସ୍ଯ ମାଯାଦମଯନ୍ତ୍ଯା ସହ ଵିଵାହଵର୍ଣନମ୍ ନାରଦ ଉଵାଚ ତତ୍ପୁତ୍ର୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ଧାତ୍ରୀମୁଖାତ୍ତତଃ । ଭାର୍ଯାଂ ପ୍ରୋଵାଚ କୈକେଯୀଂ ସମୀପସ୍ଥାଂ ସୁଲୋଚନାମ୍
ନାରଦ କହିଲେ, ଝିଅର କଥା ଧାତ୍ରୀ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପାଖରେ ଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୈକେୟୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ରାଜୋଵାଚ ଯଦୁକ୍ତଂ ଵଚନଂ କାନ୍ତେ ଧାତ୍ର୍ଯା ତତ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୁତମ୍ । ଵୃତୋଽଯଂ ନାରଦଃ କାମଂ ମୁନିର୍ଵାନରଵକ୍ତ୍ରଭାକ୍
ରାଜା କହିଲେ, 'ପ୍ରିୟେ, ଧାତ୍ରୀ ଯେଉଁ କଥା କହିଛି, ସେ ତୁମେ ଶୁଣିଛ; ଦମୟନ୍ତୀ ନାରଦଙ୍କୁ, ମନ୍ଦ୍ରିଲ ମୁହଁ ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ, ବର୍ଚ୍ଛିଛନ୍ତି।'
କିମିଦଂ ଚିନ୍ତିତଂ ପୁତ୍ର୍ଯା ବୁଦ୍ଧିହୀନଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କଥମସ୍ମୈ ମଯା ଦେଯା କନ୍ଯା ହରିମୁଖାଯ ସା
'ମୋ ଝିଅ କେମିତି ଏମିତି ଅବିବେକି ଓ ଅବିଚାର କାମ କଲେ? ମୁଁ କିପରି ମୋ ଝିଅକୁ ଏହି ବାନରମୁଖୀଙ୍କୁ ଦେଇପାରିବି?'