ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗଚ୍ଛ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ନାହଂ ଦାସ୍ଯାମି କାମିନୀମ୍ । ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ କୁରୁ ତତ୍କାମଂ ନ ଦେଯା ଵରଵର୍ଣିନୀ
ମୂର୍ଖ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କର, ଯାଅ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚାହିଁଥିବା ନାରୀକୁ ଦେବିନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ସମ୍ଭବ, ସେଉଁଠି କର; କିନ୍ତୁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ଦେବିନାହିଁ।
କାମାର୍ତସ୍ଯ ଚ ତେ ଶାପୋ ନ ମାଂ ବାଧିତୁମର୍ହତି । ନାହଂ ଦଦେ ଗୁରୋ କାନ୍ତାଂ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ତୁମର କାମବଶତାରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପ ମୋତେ କିଛି କରିପାରିବନାହିଁ। ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟାକୁ ଦେବିନାହିଁ, ଗୁରୁ। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତ କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ଚେଜ୍ଯଶ୍ଚିନ୍ତାମାପ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ । ଜଗାମ ତରସା ସଦ୍ମ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତଃ ଶଚୀପତେଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଶଶିଙ୍କ ଏପରି କଥା ଶୁଣି ବୃହସ୍ପତି କ୍ରୋଧ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତେବେ ଶଚୀଙ୍କ ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତକ୍ରତୁସ୍ତତ୍ର ଗୁରୁଂ ଦୁଃଖାତୁରଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଚମନୀଯାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ସୁସଂସ୍ଥିତଃ
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖିତ ଓ ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ପପ୍ରଚ୍ଛ ପରମୋଦାରସ୍ତଂ ତଥାଵସ୍ଥିତଂ ଗୁରୁମ୍ । କା ଚିନ୍ତା ତେ ମହାଭାଗ ଶୋକାର୍ତୋଽସି ମହାମୁନେ
ସେ ଅତି ଉଦାର ଇନ୍ଦ୍ର, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ମହାଭାଗ, କଣ ତୁମ ଚିନ୍ତା? ମହାମୁନି, କାହିଁକି ଏତେ ଦୁଃଖିତ?'
କେନାପମାନିତୋଽସି ତ୍ଵଂ ମମ ରାଜ୍ଯେ ଗୁରୁଶ୍ଚ ମେ । ତ୍ଵଦଧୀନମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ଲୋକାଧିପୈଃ ସହ
'ମୋ ରାଜ୍ୟରେ କିଏ ତୁମକୁ ଅପମାନ କଲା, ଗୁରୁ? ଏହି ସମସ୍ତ ସେନା ଓ ଲୋକପତିମାନେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଅଛନ୍ତି।'
ବହ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ଶମ୍ଭୁର୍ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵସତ୍ତମାଃ । କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ସାହାଯ୍ଯଂ କା ଚିନ୍ତା ଵଦ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍
'ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ। ଏବେ କଣ ଚିନ୍ତା, କହ।'
ଗୁରୁରୁଵାଚ ଶଶିନାପହୃତା ଭାର୍ଯା ତାରା ମମ ସୁଲୋଚନା । ନ ଦଦାତି ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽପି ପୁନଃ ପୁନଃ
ଗୁରୁ କହିଲେ— 'ମୋର ସୁନୟନୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାରାକୁ ଶଶି ନେଇଯାଇଛି। ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କଲି ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନୁଷ୍ୟ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଉନାହିଁ।'
କିଂ କରୋମି ସୁରେଶାନ ତ୍ଵମେଵ ଶରଣଂ ମମ । ସାହାଯ୍ଯଂ କୁରୁ ଦେଵେଶ ଦୁଃଖିତୋଽସ୍ମି ଶତକ୍ରତୋ
'ସୁରେଶ, ମୁଁ କଣ କରିବି? ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ। ଦେବେଶ, ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କର; ମୁଁ ଦୁଃଖିତ, ଶତକ୍ରତୁ।'
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ମା ଶୋକଂ କୁରୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦାସୋଽସ୍ମି ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ଆନଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ନୂନଂ ଭାର୍ଯାଂ ତଵ ମହାମତେ
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— 'ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଦୁଃଖ କରନାହଁ। ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ସୁବ୍ରତ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବି, ମହାମତି।'
ପ୍ରେଷିତେ ଚେନ୍ମଯା ଦୂତେ ନ ଦାସ୍ଯତି ମଦାକୁଲଃ । ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କରିଷ୍ଯାମି ଦେଵସୈନ୍ଯୈଃ ସମାଵୃତଃ
'ମୁଁ ଦୂତ ପଠାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ସେ ମଦମସ୍ତ ତାକୁ ଫେରାଇ ଦେଇନାହିଁ, ତେବେ ଦେବସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'
ଇତ୍ଯାଶ୍ଵାସ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଶକ୍ରୋ ଦୂତଂ ଵକ୍ତୃଵିଚକ୍ଷଣମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ସୋମାଯ ଵାର୍ତାଶଂସିନମଦ୍ଭୁତମ୍
ଏଭଳି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଶକ୍ର ବାକ୍ପଟୁ ଏକ ଦୂତକୁ ସୋମଙ୍କ ପାଖକୁ ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ପଠାଇଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଶଶିଲୋକଂ ତୁ ତ୍ଵରିତଃ ସୁଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଉଵାଚ ଵଚନେନୈଵ ଵଚନଂ ରୋହିଣୀପତିମ୍
ସେ ଚତୁର ଓ ଦୃତଗତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଇ, ରୋହିଣୀପତିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେଷିତୋଽହଂ ମହାଭାଗ ଶକ୍ରେଣ ତ୍ଵାଂ ଵିଵକ୍ଷଯା । କଥିତଂ ପ୍ରଭୁଣା ଯଚ୍ଚ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ମହାମତେ
ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପାଖକୁ ଏକ ସନ୍ଦେଶ ନେଇ ଆସିଛି। ପ୍ରଭୁଂକର କହିଥିବା ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ଧୀର।
ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାଭାଗ ନୀତିଂ ଜାନାସି ସୁଵ୍ରତ । ଅତ୍ରିଃ ପିତା ତେ ଧର୍ମାତ୍ମା ନ ନିଦ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନୀତି ଜାଣିଛ, ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ। ତୁମର ପିତା ଅତ୍ରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଟୁଟ, ତେଣୁ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭାର୍ଯା ରକ୍ଷ୍ଯା ସର୍ଵଭୂତୈର୍ଯଥାଶକ୍ତି ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତୈଃ । ତଦର୍ଥେ କଲହଃ କାମଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଉଚିତ୍। ଏହି କାରଣରୁ ବିବାଦ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥା ତଵ ତଥା ତସ୍ଯ ଯତ୍ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦାରରକ୍ଷଣେ । ଆତ୍ମଵତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଚିନ୍ତଯ ତ୍ଵଂ ସୁଧାନିଧେ
ଯେପରି ତୁମେ ନିଜର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍। ହେ ଅମୃତରାଶି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ଭାବିବା।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିସଂଖ୍ଯାସ୍ତେ କାମିନ୍ଯୋ ଦକ୍ଷଜାଃ ଶୁଭାଃ । ଗୁରୁପତ୍ନୀଂ କଥଂ ଭୋକ୍ତୁଂ ତ୍ଵମିଚ୍ଛସି ସୁଧାନିଧେ
ତୁମର ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ୨୮ ଜଣୀ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି। ହେ ଅମୃତରାଶି, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ସ୍ଵର୍ଗେ ସଦା ଵସନ୍ତ୍ଯେତା ମେନକାଦ୍ଯା ମନୋରମାଃ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତାଃ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା କାମଂ ମୁଞ୍ଚ ପତ୍ନୀଂ ଗୁରୋରପି
ମେନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ସଦା ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି। ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ସେମାନେକୁ ଭୋଗ କର, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଈଶ୍ଵରା ଯଦି କୁର୍ଵନ୍ତି ଜୁଗୁପ୍ସିତମହନ୍ତଯା । ଅଜ୍ଞାସ୍ତଦନୁଵର୍ତନ୍ତେ ତଦା ଧର୍ମକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ନିନ୍ଦାଯୋଗ୍ୟ କାମ କରନ୍ତି, ତେବେ ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ତାହାରେ ଧର୍ମର ଅବନତି ହୁଏ।
ତସ୍ମାନ୍ମୁଞ୍ଚ ମହାଭାଗ ଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀଂ ମନୋରମାମ୍ । କଲହସ୍ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତୋଽଦ୍ଯ ସୁରାଣାଂ ନ ଭଵେଦ୍ଯଥା
ତେଣୁ, ହେ ମହାଭାଗ, ଗୁରୁଙ୍କ ମନୋହରା ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ, ଯାହାଫଳରେ ଆଜି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେବ ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ ସୋମଃ ଶକ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଞ୍ଚିତ୍କ୍ରୋଧସମାକୁଲଃ । ଭଙ୍ଗ୍ଯା ପ୍ରତିଵଚଃ ପ୍ରାହ ଶକ୍ରଦୂତଂ ତଦା ଶଶୀ
ସୂତ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଚନ୍ଦ୍ର କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ହସି ହସି ଟେଢ଼ା ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୂତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇନ୍ଦୁରାଵାଚ ଧର୍ମଜ୍ଞୋଽସି ମହାବାହୋ ଦେଵାନାମଧିପଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପୁରୋଧାପି ଚ ତେ ତାଦୃଗ୍ଯୁଵଯୋଃ ସଦୃଶୀ ମତିଃ
ଚନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ତୁମେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ। ତୁମର ପୂରୋହିତ ମଧ୍ୟ ଏପରି, ତୁମେ ଦୁଇଝଣଙ୍କ ମନ ଏକରକମ।
ପରୋପଦେଶେ କୁଶଲା ଭଵନ୍ତି ବହଵୋ ଜନାଃ । ଦୁର୍ଲଭସ୍ତୁ ସ୍ଵଯଂ କର୍ତା ପ୍ରାପ୍ତେ କର୍ମଣି ସର୍ଵଦା
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେବାରେ ବହୁତେ ଲୋକ ପାରଙ୍ଗତ, କିନ୍ତୁ କାମ କରିବା ସମୟରେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକ ଦୁର୍ଲଭ।
ବାର୍ହସ୍ପତ୍ଯପ୍ରଣୀତଂ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ମାନଵାଃ । କୋ ଵିରୋଧୋଽତ୍ର ଦେଵେଶ କାମଯାନାଂ ଭଜନ୍ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ବୃହସ୍ପତି ରଚିତ ଶାସ୍ତ୍ର ଲୋକମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ହେ ଦେବେଶ, ଯାହାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବାରେ ଜନେ ନାରୀକୁ ଭୋଗ କରିବାରେ କଣ ଦୋଷ ଅଛି?
ସ୍ଵକୀଯଂ ବଲିନାଂ ସର୍ଵଂ ଦୁର୍ବଲାନାଂ ନ କିଞ୍ଚନ । ସ୍ଵୀଯା ଚ ପରକୀଯା ଚ ଭ୍ରମୋଽଯଂ ମନ୍ଦଚେତସାମ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁ କିଛି ନିଜର, ଦୁର୍ବଳଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ନାହିଁ। ନିଜ ଓ ପର ଭେଦ ମୂର୍ଖମନ୍ଥିର ଭ୍ରମ।
ତାରା ମଯ୍ଯନୁରକ୍ତା ଚ ଯଥା ନ ତୁ ତଥା ଗୁରୌ । ଅନୁରକ୍ତା କଥଂ ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଧର୍ମତୋ ନ୍ଯାଯତସ୍ତଥା
ତାରା ମୋତେ ଭଲପାଉଛନ୍ତି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏପରି ନୁହେଁ। ଯିଏ ଭଲପାଏ, ତାକୁ କିପରି ଧର୍ମରେ କିମ୍ବା ନ୍ୟାୟରେ ଛାଡ଼ିଦିଅଯିବ?
ଗୃହାରମ୍ଭସ୍ତୁ ରକ୍ତାଯାଂ ଵିରକ୍ତାଯାଂ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ଵିରକ୍ତେଯଂ ଯଦା ଜାତା ଚକମେଽନୁଜକାମିନୀମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଭଲପାଉଥିବା ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେବ? ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନାସକ୍ତ ହେଲେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି।
ନ ଦାସ୍ଯେଽହଂ ଵରାରୋହାଂ ଗଚ୍ଛ ଦୂତ ଵଦ ସ୍ଵଯମ୍ । ଈଶ୍ଵରୋଽସି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଯଦିଚ୍ଛସି କୁରୁଷ୍ଵ ତତ୍
ମୁଁ ଏହି ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ ଦେବିନି; ଦୂତ, ତୁମେ ଯାଅ ଏବଂ ନିଜେ କହ। ହେ ସହସ୍ରନୟନ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି କର।
ସୂତ ଉଵାଚ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଶିନା ଦୂତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଶକ୍ରସନ୍ନିଧିମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଚଷ୍ଟ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଦୁକ୍ତଂ ଶୀତରଶ୍ମିନା
ସୂତ କହିଲେ: ଏପରି ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଶୁଣି ଦୂତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ଓ ଶୀତଳ କିରଣଧାରୀଙ୍କ କଥା ସବୁ କହିଦେଲେ।