ଇତ୍ଯାଵାଂ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭୂଲୋକମାଗତୌ । ଏକଚିତ୍ତୌ ମୁନୀଭୂତୌ ଵିଚରନ୍ତୌ ଯଥେଚ୍ଛଯା
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକମନରେ ଦେବଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ମୁନି ଭାବେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଆରମ୍ଭ କଲୁ।
ଏଵଂ ଭ୍ରମନ୍ତୌ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଗ୍ରୀଷ୍ମାନ୍ତେ ସମୁପାଗତେ । ସଞ୍ଜଯସ୍ଯ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ନୃପତେ ପୁନଃ
ଏଭଳି ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା ସଞ୍ଜୟଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପୁରକୁ ଆଉ ଏକଥର ଯାଇପହଞ୍ଚିଲୁ।
ତେନ ସମ୍ପୂଜିତୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଞା ସମ୍ମାନିତୌ ଭୃଶମ୍ । ସ୍ଥିତୌ ତତ୍ର ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଠାରେ, ରାଜା ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ ଆଦର କଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ବର୍ଷାର ଚାରି ମାସ ରହିଲୁ।
ଵାର୍ଷିକାଶ୍ଚତୁରୋ ମାସା ଦୁର୍ଗମାଃ ପଥି ସର୍ଵଦା । ତସ୍ମାଦେକତ୍ର ଵିବୁଧୈଃ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ବର୍ଷାର ଚାରି ମାସ ସବୁବେଳେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଏକଠି ରହିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟୌ ମାସାଂସ୍ତୁ ପ୍ରଵସେତ୍ସଦା କାର୍ଯଵଶାଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଵର୍ଷାକାଲେ ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଵାସେ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯଦି କାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ଘରରୁ ଦୂରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ, ସେ ଅଠ ମାସ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଆରାମ ଚାହିଁଥିବେ, ବର୍ଷା ଦିନରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ସଞ୍ଜଯସ୍ଯ ଗୃହେ ତଦା । ସଂସ୍ଥିତୌ ମାନିତୌ ରାଜ୍ଞା କୃତାତିଥ୍ଯୌ ମହାତ୍ମନା
ଏହିପରି ଭାବି, ଆମେ ସଂଜୟଙ୍କ ଘରେ ରହିଲୁ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ସହିତ ଅତିଥି ଭାବରେ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ମହୀପତେଃ । ଆଜ୍ଞପ୍ତା ପରିଚର୍ଯାର୍ଥଂ ସୁଦତୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଭୃଶମ୍
ସଂଜୟଙ୍କ ଝିଅ ଦମୟନ୍ତୀ, ଯାହା ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଆମକୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵିଵେକଜ୍ଞା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଜପୁତ୍ରୀ କୃତୋଦ୍ଯମା । ସେଵନଂ ସର୍ଵକାଲେ ଚ ଵ୍ଯଦଧାଦୁଭଯୋରପି
ସେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ରାଜକୁମାରୀ, ନିଜ କାମରେ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମୟ ସମୟରେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ସ୍ନାନାର୍ଥମୁଦକଂ କାଲେ ଭୋଜନଂ ମୃଷ୍ଟମାଯତମ୍ । ମୁଖଵାସଂ ତଥା ଚାନ୍ଯଂ ଯଦିଷ୍ଟଂ ତଦ୍ଦଦାତି ସା
ସେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପାଣି, ରସିଳା ଓ ଭଲ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ମୁହଁ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଇଥିଲେ।
ମନୋଽଭିଲଷିତାନ୍କାମାନୁଭଯୋରପି କନ୍ଯକା । ଵ୍ଯଜନାସନଶଯ୍ଯାଦୀନ୍ଵାଞ୍ଛିତାନପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ଝିଅ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ପଙ୍ଖା, ଆସନ, ଶୟନ ଓ ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସଂସେଵ୍ଯମାନୌ ତୁ ସ୍ଥିତୌ ରାଜ୍ଞୋ ଗୃହେ କିଲ । ଵେଦାଧ୍ଯଯନସଂଶୀଲାଵାଵାଂ ଵେଦଵ୍ରତେ ରତୌ
ଏଭଳି ସେବା ପାଇ ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲୁ, ଦୁଇଜଣେ ବେଦ ପଠିବା ଓ ବେଦୀୟ ନିୟମରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲୁ।
ଅହଂ ଵୀଣାଂ କରେ କୃତ୍ଵା ସାଧଯିତ୍ଵା ସ୍ଵରୋତ୍ତମମ୍ । ଗାଯତ୍ରଂ ସାମ ସୁସ୍ଵାଦମଗାଂ କର୍ଣରସାଯନମ୍
ମୁଁ ହାତରେ ବୀଣା ନେଇ, ଭଲ ଭାବରେ ସୁର ମିଳାଇ, ମଧୁର ଓ ଶ୍ରବଣ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ସାମ ଗୀତ ଗାଇଥିଲି।
ରାଜପୁତ୍ରୀ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସାମଗାନଂ ମନୋହରମ୍ । ବଭୂଵ ମଯି ରାଗାଢ୍ଯା ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତା ଵିଶାରଦା
ସେ ରାଜକୁମାରୀ ମୋର ସାମ ଗୀତ ଶୁଣି, ମୋପାଇଁ ଗଭୀର ଭଲପାଇବା ଓ ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ଦିନେ ଦିନେଽନୁରାଗୋଽସ୍ଯା ମଯି ଵୃଦ୍ଧିଂ ଗତଃ ପରଃ । ମମାପି ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତାଯାଂ ମନୋ ଜାତଂ ସ୍ପୃହାପରମ୍
ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ମୋପାଇଁ ବଢ଼ିଗଲା; ତାଙ୍କର ଭଲପାଇବା ଦେଖି, ମୋ ମନରେ ଗଭୀର ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେଲା।
ମମ ତସ୍ଯ ଚ ସା କନ୍ଯା ଭୋଜନାଦିଷୁ କର୍ହିଚିତ୍ । ଅକରୋଦନ୍ତରଂ କିଞ୍ଚିତ୍ସେଵାଭେଦଂ ରସାନ୍ଵିତା
ସେ ଝିଅ ମୋ ଓ ପର୍ବତଙ୍କ ସେବାରେ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିନିଷରେ କେବେ ବିଭେଦ କରିନଥିଲେ; ସେ ସଦା ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଏକାଗ୍ର ଥିଲେ।
ସ୍ନାନାଯୋଷ୍ଣଜଲଂ ମହ୍ଯଂ ପର୍ଵତାଯ ଚ ଶୀତଲମ୍ । ଦଧି ମହ୍ଯଂ ତଥା ତକ୍ରଂ ପର୍ଵତାଯାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗରମ ପାଣି, ପର୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ଢ଼ିଲା ପାଣି, ମୋ ପାଇଁ ଦହି ଓ ପର୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ତକ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ।
ଶଯନାସ୍ତରଣଂ ଶୁଭ୍ରଂ ମଦର୍ଥେ ପର୍ଯକଲ୍ପଯତ୍ । ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯଦ୍ଵତ୍ପର୍ଵତାଯ ନ ତାଦୃଶମ୍
ସେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଶୟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଏହା ତାଙ୍କର ଅତି ପ୍ରେମରୁ; କିନ୍ତୁ ପର୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ଏପରି ନଥିଲା।
ଵିଲୋକଯତି ମାଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ସୁନ୍ଦରୀ ନ ଚ ପର୍ଵତମ୍ । ତତୋଽସ୍ଯାସ୍ତାଦୃଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପର୍ଵତଃ ପ୍ରେମକାରଣମ୍
ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମୋତେ ପ୍ରେମରେ ଦେଖୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପର୍ବତଙ୍କୁ ନୁହେଁ; ଏହା ଦେଖି, ପର୍ବତ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମର କାରଣ ବୁଝିଗଲେ।
ମନସା ଚିନ୍ତଯାମାସ କିମେତଦିତି ଵିସ୍ମିତଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାଂ ରହଃ ସମ୍ଯଗ୍ବ୍ରୂହି ନାରଦ ସର୍ଵଥା
ପର୍ବତ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ ମନରେ ଭାବିଲେ, 'ଏହା କଣ?' ଏବଂ ଗୁପ୍ତରେ ମୋତେ ପଚାରିଲେ, 'ନାରଦ, ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲାମେଳା କହ।'
ରାଜପୁତ୍ରୀ ତ୍ଵଯି ପ୍ରେମ କରୋତି ମୁଦିତା ଭୃଶମ୍ । ଦଦାତି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନି ସ୍ନେହଯୁକ୍ତା ସମନ୍ତତଃ
ରାଜକୁମାରୀ ତୁମପାଇଁ ଗଭୀର ପ୍ରେମ କରୁଛନ୍ତି, ଅତି ଖୁସି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ତୁମକୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଇଥିଲେ।
ନ ତଥା ମଯି ଭେଦୋଽତ୍ର ସନ୍ଦେହଂ ଜନଯତ୍ଯସୌ । ମନ୍ଯତେ ତ୍ଵାଂ ପତିଂ କର୍ତୁଂ ସର୍ଵଥା ସଞ୍ଜଯାତ୍ମଜା
ମୋପାଇଁ ସେ ଏପରି ନୁହେଁ, ଏହା ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ କରେ; ସଂଜୟଙ୍କ ଝିଅ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମକୁ ପତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ତଵାପି ତାଦୃଶଂ ଭାଵଂ ଜାନାମି ଲକ୍ଷଣୈରହମ୍ । ନେତ୍ରଵକ୍ତ୍ରଵିକାରୈଶ୍ଚ ଜ୍ଞାଯତେ ପ୍ରୀତିକାରଣମ୍
ମୁଁ ଜାଣିପାରିଛି ତୁମର ଭାବ ମଧ୍ୟ ଏପରି; ତୁମର ଆଖି, ମୁହଁ ଓ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିରେ ପ୍ରେମର କାରଣ ଚିହ୍ନିପାରିଛି।
ସତ୍ଯଂ ଵଦ ନ ତେ ମିଥ୍ଯା ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵଚନଂ ମୁନେ । ସ୍ଵର୍ଗତଃ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଚଲିତୌ ସଂସ୍ମରାଧୁନା
ସତ୍ୟ କହ, ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମୁନି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିଲୁ, ଏବେ ତାହା ଭଙ୍ଗ କରିଛୁ—ଏହି କଥା ଏବେ ମନେ ପକା।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପୃଷ୍ଟୋଽହଂ ପର୍ଵତେନେଦଂ କାରଣଂ ତୁ ହଠାଦ୍ଯଦା । ତଦାହଂ ହ୍ରୀସମାକ୍ରାନ୍ତଃ ସଞ୍ଜାତଶ୍ଚାବ୍ରୁଵଂ ପୁନଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ପର୍ବତ ମୋତେ ଏହି କଥା ପଚାରିଲେ, ମୋତେ ଜୋର କରି। ସେବେ ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଁ ଅତି ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇ, ପୁଣି କହିଲି।
ପର୍ଵତୈଷା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ପତିଂ ମାଂ କର୍ତୁମୁଦ୍ଯତା । ମମାପି ମାନସୋ ଭାଵୋ ଵର୍ତତେଽସ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ପର୍ବତୀ, ଏହି ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ଝିଅ, ମୋତେ ସ୍ୱାମୀ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବ ଅଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ପର୍ଵତଃ କୋପସଂଯୁତଃ । ମାମୁଵାଚ ମୁନିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଧିଗ୍ଧିଗିତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣି ପର୍ବତ ରାଗରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମୋତେ ବାରମ୍ବାର 'ଲଜ୍ଜା, ଲଜ୍ଜା' ବୋଲି କହିଲେ।
ପ୍ରଥମଂ ଶପଥାନ୍କୃତ୍ଵା ଵଞ୍ଚିତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ଯତଃ । ଭଵ ଵାନରଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ଶାପାଚ୍ଚ ମମ ମିତ୍ରଧୁକ୍
ପ୍ରଥମେ ଶପଥ କରି ମୋତେ ଠକାଇଛୁ, ତେଣୁ ମୋ ଶାପରେ ତୁମେ ବାନର ମୁହଁ ହେବ, ବନ୍ଧୁକୁ ଠକାଇଥିବା ଜଣେ।
ଇତି ଶପ୍ତସ୍ତୁ ତେନାହଂ କୁପିତେନ ମହାତ୍ମନା । ସହସା ହ୍ଯଭଵଂ କ୍ରୂରଃ ଶାଖାମୃଗମୁଖସ୍ତଦା
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ରାଗରେ ଏଭଳି ଶାପ ଦେଲେ, ମୁଁ ହଠାତ୍ କ୍ରୁର ବାନରମୁଖ ହୋଇଗଲି।
ମଯାପି ନ କୃତା ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷମା ତୁ ଭଗିନୀସୁତେ । ସୋଽପି ଶପ୍ତୋଽତିକୋପାଦ୍ଵୈ ମା ସ୍ଵର୍ଗେ ତେ ଗତିଃ କିଲ
ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀର ଝିଅ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ ମାଫ କରିନଥିଲି। ତେଣୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ରାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲି—'ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ଅଅବସର ପାଇବୁନାହିଁ'।
ସ୍ଵଲ୍ପେଽପରାଧେ ଯସ୍ମାନ୍ମାଂ ଶପ୍ତଵାନସି ପର୍ଵତ । ତସ୍ମାତ୍ତଵାପି ମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ ମୃତ୍ଯୁଲୋକେ ସ୍ଥିତିଃ କିଲ
ଏତେ ଛୋଟ ଅପରାଧ ପାଇଁ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲୁ, ପର୍ବତ। ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି, ଏହି ମଣିଷ ଲୋକରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।