ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଵାହଂ ତେଷାଂ ତୁ ମୁଦିତୋଽହଂ ଭୃଶଂ ତଦା । ତତୋ ନାଗାହ୍ଵଯେ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପାଞ୍ଚାଲୀସହିତା ମୁନେ
ସେମାନଙ୍କ ବିବାହ ଦେଖି, ମୁଁ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲି; ପରେ, ମୁନି, ସେମାନେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ସହିତ ନାଗାହ୍ୱୟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ନିଵାସଂ ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ କଲ୍ପିତମ୍ । ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵସୁଦେଵସୁତେନ ଵୈ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ବସୁଦେବପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ରହିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।
ତର୍ପିତଃ ପାଵକସ୍ତତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ଜିଷ୍ଣୁନା । ରାଜସୂଯଃ କୃତୋ ଯଜ୍ଞସ୍ତଦାହଂ ମୁଦିତୋଽଭଵମ୍
ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୃପ୍ତି ହେଲେ; ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ହେଲା, ମୁଁ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଥ ଵିଭଵଂ ତେଷାଂ ତଥା ମଯକୃତାଂ ସଭାମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽତିସନ୍ତପ୍ତୋ ଦୁରୋଦରମଥାକରୋତ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଏତେ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି ସଭା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭିତରେ ଅତି ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭାବି, ଦୁଷ୍ଟ ଯୋଜନା କଲେ।
ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଵେଦୀ ଶକୁନିରନକ୍ଷଜ୍ଞଶ୍ଚ ଧର୍ମଜଃ । ହୃତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ଚ କ୍ଲେଶିତା
ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୟୁତ ଖେଳରେ ଶକୁନି ଖେଳିଲେ, ଧର୍ମଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚଳ ଜାଣିନଥିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ଯାଜ୍ଞସେନୀ ହରାଇ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ।
ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତେ ଵିଵାସିତାଃ । ପାଞ୍ଚାଲୀସହିତାସ୍ତେନ ଦୁଃଖଂ ମେ ଜନିତଂ ଭୃଶମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ନିର୍ବାସିତ ହେଲେ; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି।
ଏଵଂ ନାରଦ ସଂସାରେ ସୁଖଦୁଃଖାତ୍ମକେ ଭୃଶମ୍ । ନିମଗ୍ନୋଽହଂ ଭ୍ରମେଣୈଵ ଜାନନ୍ ଧର୍ମଂ ସନାତନମ୍
ନାରଦ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ଖୁବ ଗଭୀର ଭାବରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ବିଲିନ ହୋଇ ରହିଛି; ମୁଁ ଜଣେଇ ମଧ୍ୟ ଚିରଉପଦେଶକୁ, ଭ୍ରମରେ ପଡି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଛି।
କୋଽହଂ କସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତେଽମୀ କା ମାତା କିଂ ସୁଖଂ ପୁନଃ । ଯେନ ମେ ହୃଦଯଂ ମୋହାଦ୍ଭ୍ରମତୀତି ଦିଵାନିଶମ୍
ମୁଁ କିଏ? ଏମାନେ କାହାର ପୁଅ? କିଏ ମା? ଆଉ କଣ ଆନନ୍ଦ? ଏଭଳି ଭ୍ରମରେ, ମୋ ହୃଦୟ ଦିନ ରାତି ଚିନ୍ତାରେ ଭୈଁ ଚାଲିଥାଏ।
କିଂ କରୋମି କ୍ଵ ଗଚ୍ଛାମି ସନ୍ତୋଷୋ ନାଧିଗଚ୍ଛତି । ଦୋଲାରୂଢଂ ମନୋ ମେଽତ୍ର ଚଞ୍ଚଲଂ ନ ସ୍ଥିରଂ ଭଵେତ୍
ମୁଁ କଣ କରିବି? କେଉଁଠି ଯିବି? ସନ୍ତୋଷ ମୋତେ ମିଳୁନାହିଁ। ମୋ ମନ ଅନିଶ୍ଚୟର ଝୁଲାରେ ବାସି, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଛି।
ସର୍ଵଜ୍ଞୋଽସି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ଦେହଂ ମେ ନିଵର୍ତଯ । ତଥା କୁରୁ ଯଥାହଂ ସ୍ଯାଂ ସୁଖିତୋ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସବୁ କିଛି ଜାଣିଛ। ମୋ ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କର। ଏଭଳି କର, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇପାରିବି।
; ଦମଯନ୍ତୀଵିଵାହପ୍ରସ୍ତାଵଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ ଇତି ମେ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନାରଦଃ ପରମାର୍ଥଵିତ୍ । ମାମାହ ଚ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ପୃଚ୍ଛନ୍ତଂ ମୋହକାରଣମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମୋ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପରମ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ନାରଦ ହସି ମୋତେ କହିଲେ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଭ୍ରମର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲି।
ନାରଦ ଉଵାଚ ପାରାଶର୍ଯ ପୁରାଣଜ୍ଞ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ସୁନିଶ୍ଚଯମ୍ । ସଂସାରେଽସ୍ମିନ୍ଵିନା ମୋହଂ କୋଽପି ନାସ୍ତି ଶରୀରଵାନ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ପାରାଶର ପୁଅ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ନିଶ୍ଚୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛ? ଏହି ସଂସାରରେ ଭ୍ରମ ବିନା କୌଣସି ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମାଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଥା ରୁଦ୍ରଃ ସନକଃ କପିଲସ୍ତଥା । ମାଯଯା ଵେଷ୍ଟିତାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରମନ୍ତି ଭଵଵର୍ତ୍ମନି
ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ସନକ, କପିଳ — ସମସ୍ତେ ମାୟାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସଂସାରର ପଥରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଜ୍ଞାନିନଂ ମାଂ ଜନୋ ଵେତ୍ତି ଭ୍ରାନ୍ତୋଽହଂ ସର୍ଵଲୋକଵତ୍ । ଶୃଣୁ ମେ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଲୋକେ ମୋତେ ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପରି ଭ୍ରମରେ ଅଛି। ମୋ ପୂର୍ବ ଘଟଣାକୁ ଏବେ ନିଶ୍ଚୟରେ କହିବି, ଶୁଣ।
ଦୁଃଖଂ ମଯା ଯଥା ପୂର୍ଵମନୁଭୂତଂ ମହତ୍ତରମ୍ । ସ୍ଵକୃତେନ ଚ ମୋହେନ ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ଵାସଵୀସୁତ
ବାସବୀର ପୁଅ, ମୁଁ କିପରି ପୂର୍ବରୁ ମୋ ଭ୍ରମରେ, ଜୀବନୀ ସାଥିର ଆଶାରେ, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିଥିଲି, ଏହାକୁ କହିବି।
ଏକଦା ପର୍ଵତଶ୍ଚାହଂ ଦେଵଲୋକାନ୍ମହୀତଲମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଲୋକନାର୍ଥାଯ ଭାରତଂ ଖଣ୍ଡମୁତ୍ତମମ୍
ଏକଦା, ପର୍ବତ ଓ ମୁଁ ଦେବଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ଭାରତର ଉତ୍ତମ ଭୂମିକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲୁ।
ଭ୍ରମନ୍ତୌ ସହିତାଵୁର୍ଵ୍ଯାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତୌ ତୀର୍ଥମଣ୍ଡଲମ୍ । ପାଵନାନି ଚ ସ୍ଥାନାନି ମୁନୀନାମାଶ୍ରମାଞ୍ଛୁଭାନ୍
ପୃଥିବୀରେ ଦୁଇଜଣେ ଏକସାଥି ଘୁଞ୍ଚି, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କର ଶୁଭ ଆଶ୍ରମ ଦେଖୁଥିଲୁ।
ଶପଥଂ ଦେଵଲୋକାତ୍ତୁ କୃତ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ପରସ୍ପରମ୍ । ଚଲିତୌ ସମଯଂ ଚେମଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ନିଶ୍ଚଯେନ ଵୈ
ଦେବଲୋକରେ ପୂର୍ବରୁ ଏକାପରେ ଏକା ଶପଥ କରି, ଏହି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକସାଥି ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲୁ।
ଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିସ୍ତୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯା ଯାଦୃଶୀ ଯସ୍ଯ ଜାଯତେ । ଶୁଭା ଵାପ୍ଯଶୁଭା ଵାପି ନ ଗୋପ୍ତଵ୍ଯା କଦାଚନ
ଯେଉଁଠି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ମନରେ ଯାହା ଆସେ — ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ — ସେଥିରେ କେବେ ଲୁଚାଇବା ନୁହେଁ, ସବୁବେଳେ କହିବା ଦରକାର।
ଭୋଜନେଚ୍ଛା ଧନେଚ୍ଛାପି ରତୀଚ୍ଛା ଵା ଭଵେଦପି । ଯାଦୃଶୀ ଯସ୍ଯ ଚିତ୍ତେ ତୁ କଥନୀଯା ପରସ୍ପରମ୍
ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା, ଧନର ଆଶା, କିମ୍ବା ରତିର ଇଚ୍ଛା — ମନରେ ଯାହା ଆସେ, ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରତିପାଦ କରିବା ଦରକାର।
ଇତ୍ଯାଵାଂ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭୂଲୋକମାଗତୌ । ଏକଚିତ୍ତୌ ମୁନୀଭୂତୌ ଵିଚରନ୍ତୌ ଯଥେଚ୍ଛଯା
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଦୁଇଜଣେ ଏକମନରେ ଦେବଲୋକରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି, ମୁନି ଭାବେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଆରମ୍ଭ କଲୁ।
ଏଵଂ ଭ୍ରମନ୍ତୌ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ଗ୍ରୀଷ୍ମାନ୍ତେ ସମୁପାଗତେ । ସଞ୍ଜଯସ୍ଯ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ନୃପତେ ପୁନଃ
ଏଭଳି ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ ଆସିଲାବେଳେ, ରାଜା ସଞ୍ଜୟଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ପୁରକୁ ଆଉ ଏକଥର ଯାଇପହଞ୍ଚିଲୁ।
ତେନ ସମ୍ପୂଜିତୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ରାଜ୍ଞା ସମ୍ମାନିତୌ ଭୃଶମ୍ । ସ୍ଥିତୌ ତତ୍ର ଗୃହେ ତସ୍ଯ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ
ସେଠାରେ, ରାଜା ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମକୁ ଆଦର କଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କ ଘରେ ବଡ଼ ଆଦରରେ ବର୍ଷାର ଚାରି ମାସ ରହିଲୁ।
ଵାର୍ଷିକାଶ୍ଚତୁରୋ ମାସା ଦୁର୍ଗମାଃ ପଥି ସର୍ଵଦା । ତସ୍ମାଦେକତ୍ର ଵିବୁଧୈଃ ସ୍ଥାତଵ୍ଯମିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ବର୍ଷାର ଚାରି ମାସ ସବୁବେଳେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ। ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହି ସମୟରେ ଏକଠି ରହିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି।
ଅଷ୍ଟୌ ମାସାଂସ୍ତୁ ପ୍ରଵସେତ୍ସଦା କାର୍ଯଵଶାଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ଵର୍ଷାକାଲେ ନ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଵାସେ ସୁଖମିଚ୍ଛତା
ଯଦି କାମରେ ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ଘରରୁ ଦୂରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼େ, ସେ ଅଠ ମାସ ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଆରାମ ଚାହିଁଥିବେ, ବର୍ଷା ଦିନରେ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇତି ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ସଞ୍ଜଯସ୍ଯ ଗୃହେ ତଦା । ସଂସ୍ଥିତୌ ମାନିତୌ ରାଜ୍ଞା କୃତାତିଥ୍ଯୌ ମହାତ୍ମନା
ଏହିପରି ଭାବି, ଆମେ ସଂଜୟଙ୍କ ଘରେ ରହିଲୁ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ସହିତ ଅତିଥି ଭାବରେ ଆମକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦମଯନ୍ତୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ମହୀପତେଃ । ଆଜ୍ଞପ୍ତା ପରିଚର୍ଯାର୍ଥଂ ସୁଦତୀ ସୁନ୍ଦରୀ ଭୃଶମ୍
ସଂଜୟଙ୍କ ଝିଅ ଦମୟନ୍ତୀ, ଯାହା ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଆମକୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଆଜ୍ଞା ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଵିଵେକଜ୍ଞା ଵିଶାଲାକ୍ଷୀ ରାଜପୁତ୍ରୀ କୃତୋଦ୍ଯମା । ସେଵନଂ ସର୍ଵକାଲେ ଚ ଵ୍ଯଦଧାଦୁଭଯୋରପି
ସେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ, ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା ରାଜକୁମାରୀ, ନିଜ କାମରେ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସମୟ ସମୟରେ ସେବା କରୁଥିଲେ।
ସ୍ନାନାର୍ଥମୁଦକଂ କାଲେ ଭୋଜନଂ ମୃଷ୍ଟମାଯତମ୍ । ମୁଖଵାସଂ ତଥା ଚାନ୍ଯଂ ଯଦିଷ୍ଟଂ ତଦ୍ଦଦାତି ସା
ସେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ପାଣି, ରସିଳା ଓ ଭଲ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ମୁହଁ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଇଥିଲେ।
ମନୋଽଭିଲଷିତାନ୍କାମାନୁଭଯୋରପି କନ୍ଯକା । ଵ୍ଯଜନାସନଶଯ୍ଯାଦୀନ୍ଵାଞ୍ଛିତାନପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ଝିଅ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ପଙ୍ଖା, ଆସନ, ଶୟନ ଓ ଆମେ ଚାହିଁଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ।